ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

- Ραδιόφωνο της Εκκλησίας της Ελλάδος, Θέμα: «Διαφορές μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και των Ρωμαιοκαθολικών».....

- Ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας, Θέμα: «Τα λειτουργικά κείμενα σε απλή γλώσσα»...

Γεννήθηκε στη Χαλκίδα Ευβοίας (το 1929). Καταγωγή από Προύσσα, Κωνσταντινούπολη, Σάμο και Νάξο. Από το 1936 (6 ετών) ζει στην Αθήνα. Τελείωσε Μέση Εκπαίδευση (Οκτατάξιο Γυμνάσιο) στην Ευαγγελική Σχολή Νέας Σμύρνης (1948).

Από το 1949 άρχισε να εργάζεται ως δακτυλογράφος σε 3 γλώσσες (ελλην., αγγλ., γαλλ., τυφλό σύστημα) στο Γραφείο Διεθνών Σχέσεων του Ελλην. Ερ. Σταυρού, ενώ παράλληλα σπούδαζε στο Γαλλ. Ινστιτούτο απ’ όπου πήρε το δίπλωμα των Καθηγητών της Γαλλικής το 1955.

Το 1953-1954 σπούδασε Γαλλ. Φιλολογία στη Σορβόννη στο Παρίσι με επιτυχείς εξετάσεις (Certificat “Propédeutique”).

Το 1955-1958 εργάστηκε ως Καθηγήτρια του Γαλλ. Ινστιτούτου Αθηνών (Παράρτημα Ν. Σμύρνης).

Το 1958-1959 εργάστηκε ως μεταφράστρια στο Σύνδεσμο Εμπορικών Αντιπροσώπων Αθηνών.

Το 1960-1961 εργάστηκε ως γραμματεύς στην Ολυμπιακή Αεροπορία (Γραφείο Μελετών του Αεροδρομίου Ελληνικού), ενώ συγχρόνως σπούδαζε στη Σχολή Ξεναγών του ΕΟΤ.

Από το 1962-1998 εργάστηκε ως ξεναγός, ενώ παράλληλα συνέχισε Πανεπιστημιακές Σπουδές.

Το 1963-1964 ένα έτος Βυζαντινή και Νεο-ελληνική Φιλολογία με επιτυχείς εξετάσεις στη Σορβόννη, Παρίσι. Με το πιστοποιητικό αυτό καθώς και με το Πιστοποιητικό επιτυχών εξετάσεων ενός έτους σπουδών στο Καποδιστριακό (Τμήμα Γαλλ. Φιλολογίας) εγγράφεται στην Πάντειο το 1969 και το 1973 παίρνει Πτυχίο Πολιτικών Επιστημών.

Το 1974 εγγράφεται στη Θεολογική Σχολή Αθηνών με το Πτυχίο της Παντείου, απ’όπου παίρνει το Πτυχίο το 1978.

Από το 1979 αρχίζει απανωτές εκδόσεις στα γαλλικά, αγγλικά και ελληνικά, για τον ελληνικό πολιτισμό. Το σύνολο των εκδοθέντων βιβλίων της είναι 23. Σήμερα κυκλοφορούν τα 19 (8 ελλην., 5 αγγλ., και 6 γαλλ.), Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος (210-3224819).

Από το 1983-1998 ξεναγούσε και ισπανικά (επίσημος άδεια ΕΟΤ).

Από το 1999 είναι συνταξιούχος. Αυτό το έτος εκπαιδεύτηκε στον υπολογιστή και έχει δική της ιστοσελίδα στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, ιταλικά, για την Ορθοδοξία (Διεύθυνση: www.christian-orthodoxy.gr, και E-mail: ireconom@otenet.gr).

Είκοσι οκτώ ραδιοφωνικές εκπομπές στους δύο εκκλησιαστικούς σταθμούς. Δύο πεντάλεπτα στο κανάλι «7Χ», μια εκπομπή ¾ στο κανάλι «Τηλετώρα» και μία στο κανάλι «Τηλεάστυ» (¾).

Από το έτος 2005 εργάζεται εθελοντικώς κατ’οίκον με σκοπό την Ιεραποστολή προς το εσωτερικό και προς το εξωτερικό. Χρειάζεται πολύ αυτό· (δια τηλεφώνου και ταχυδρομείου).

Παρέδωσε στο ΙΚΑ 10.000 ένσημα. Στα βιβλία της δεν έχει εμπορικό κέρδος. Σύνταξη ΙΚΑ 800 €.

Προς ενημέρωσίν σας επ' ευκαιρία της δωρεάς μου δύο παλαιών φωτογραφιών-προσωπογραφιών (μεγάλου μεγέθους) των παιδιών των δύο Καπεταναίων της Σάμου της Επαναστάσεως του 1821: Καπετάν Σταμάτη (Γεωργιάδη) (εκ Μαραθωκάμπου), όπου και το άγαλμά του, και του Καπετάν Κωνσταντίνου Λαχανά, από το 'Ανω Βαθύ (όπου και το άγαλμά του), των οποίων είμαι απόγονος (5η γενεά), σας δίνω τις ακόλουθες πληροφορίες που έχω από την παράδοση της οικογενείας μου:

Η γιαγιά μου Ειρήνη Οικονομίδου (σύζυγος του Ιωάννου Οικονομίδη (ο οποίος κατήγετο από αρχοντική οικογένεια εκ Προύσσης της Μ. Ασίας και υιός (εκ μητρός) της Ραλλούς Λασκαρίδου, απογόνου παλαιάς Βυζαντινής οικογενείας) ήταν η μητέρα του πατέρα μου Κωνστ. Οικονομίδη και εγγονή του Καπετάν Σταμάτη εκ μητρός (Αγγελικής Σταμάτη (της φωτογραφίας) και εγγονή του Καπετάν Λαχανά, εκ πατρός (Γεωργίου Λαχανά (της φωτογραφίας).

Δηλαδή η Αγγελική Σταμάτη (της φωτογραφίας) και ο Γεώργιος Λαχανάς (της φωτογραφίας), σύζυγός της, ήταν παιδιά των δύο Καπεταναίων που συμπεθερέψανε: δηλαδή παντρέψανε τα παιδιά τους που βλέπομε στις δύο αυτές φωτογραφίες: την Αγγελική Σταμάτη με τον σύζυγό της Γεώργιο Λαχανά.

Τις δύο αυτές φωτογραφίες τις κληρονόμησα από μία μεγάλη μου θεία της οποίας η μητέρα ήταν του γένους Σταμάτη ως κόρη της Αγγελικής Σταμάτη (της φωτογραφίας). Αυτή η μεγάλη μου θεία ωνομαζόταν Αγγελική, δηλαδή της είχαν δώσει το όνομα της γιαγιάς της Αγγελικής (της φωτογραφίας).

Οι δύο Καπεταναίοι: Σταμάτης (Γεωργιάδης) και Κωνσταντίνος Λαχανάς έλαβαν μέρος στη μεγάλη μάχη του Πυθαγορείου την 6η Αυγούστου 1824 που ωδήγησε στη μεγάλη Νίκη των Σαμιωτών κατά των Τούρκων που είχαν κάνει ξαφνική απόβαση στη Σάμο. Αυτή η Νίκη ήταν ένα πραγματικό θαύμα, αφού έχει περάσει και στην Ιστορία η φράση: "την 6η Αυγούστου Χριστός έσωσε την Σάμον" (ανήμερα της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος). Γι' αυτό ο σημαντικότερος Ναός του Πυθαγορείου είναι αφιερωμένος στην "Μεταμόρφωση". Είχα δε την ευλογία να επισκεφθώ το Πυθαγόρειο το 1998 και να λειτουργηθώ μέσα σ' αυτόν τον ιστορικό Ναό.

Η νίκη αυτή στο Πυθαγόρειο την 6η Αυγούστου 1824 οφείλεται σε ένα θαύμα το οποίο μου διηγήθηκε η μεγάλη αυτή θεία Αγγελική (εξαδέλφη της γιαγιάς μου Ειρήνης) από την οποία κληρονόμησα αυτές τις δύο φωτογραφίες-προσωπογραφίες, επειδή τις είχε στο σπίτι της. Αυτή την διήγηση την κάνω για πρώτη φορά γραπτώς τώρα, για σας:

Τις παραμονές της μάχης μία μοναχή της οποίας το μοναστήρι ήταν ψηλά σ' ένα βουνό και η οποία δεν είχε καθόλου κατεβεί στον κόσμο είδε στον ύπνο της τον Αρχάγγελο Μιχαήλ που της είπε να ειδοποιήσει τον καπετάν Σταμάτη και ν' ανεβεί στο Μοναστήρι, να πάρει τη μεγάλη εικόνα του (που είναι το αριστερό βημόθυρο του ιερού), και να το κατεβάσει στην πόλη, την ώρα δε της μάχης να το έχουν εμπρός στους πολεμιστάς σαν ασπίδα.

'Οταν ο Καπετάν Σταμάτης ανέβηκε στο μοναστήρι έβαλε αυτό το βαρύ βημόθυρο με την εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην πλάτη του και το κατέβασε κάτω και δεν ένιωθε το βάρος!

Δύο προσωπογραφίες των δύο Καπεταναίων Σταμάτη και Λαχανά, ζωγραφισμένες από τον μεγάλο ζωγράφο Λύτρα βρίσκονται στον Δήμο της πόλεως της Σάμου, καθώς και μερικά όπλα τους που δώρησε η θεία μου Αγγελική (εκ μητρός Σταμάτη) στον Δήμο της Σάμου.

Μία άλλη μεγάλη μου θεία Σταμάτη ήταν η Ερσυλία Σταμάτη (άγαμη) και οι δύο εξαδέλφες μου Λέλα και Κατίνα Σταμάτη (άγαμες). Και οι τρεις τους ήταν παρούσες στα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Καπετάν Σταμάτη στον Μαραθώκαμπο.

Μετά την Επανάσταση του 1821 οι δύο οικογένειες των Καπεταναίων εγκατεστάθησαν στην Χαλκίδα Ευβοίας, γιατί η Σάμος δεν είχε ακόμα ελευθερωθεί.

Σημ.: Η γιαγιά μου Ειρήνη Οικονομίδου (εγγονή του καπετάν Σταμάτη εκ μητρός και του καπετάν Λαχανά εκ πατρός) ήταν από τις πρώτες πολύ μορφωμένες γυναίκες της Ελλάδος μετά την Παλιγγενεσία. Δίδασκε στο Αρσάκειο και ίδρυσε το πρώτο Παρθεναγωγείο σε επαρχιακή πόλη, στην Χαλκίδα, πριν ακόμα τον γάμο της με τον Ιωάννη Οικονομίδη. Το σπίτι τους στο Κέντρο της πόλεως ήταν το πρώτο και σημαντικώτερο αρχοντικό της Χαλκίδος (δεν υπάρχει πια).

ΕΡΓΑ ΕΙΡΗΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΟΥ (14η σελ. του Καταλόγου)

Πτυχ. Θεολογίας & Πολιτ. Επιστ., τ. Διπλ. Ξεναγός (1962-1997)

1. «ΤΑ ΔΥΟ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ: 7.000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ»

- στα Ελληνικά, 3η έκδοσις, σελ. 216 (βραβευμένο), 1990 (εξωφ. τετραχρ.)........................................... 11,00

- στα Αγγλικά, 6η έκδοσις, σελ. 180, 1995 (εξωφ. τετραχρ.)..................................................................... 13,00

- στα Γαλλικά, 4η έκδοσις, σελ. 176, 1995 (εξωφ. τετραχρ.)..................................................................... 13,00

2. «ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΩΝ»

- στα Ελληνικά, 5η έκδοσις, σελ. 92, 2002 (1η έκδ. 1993)......................................................................... 7,00

- στα Αγγλικά, 16η έκδοσις, σελ. 112, 2004 (1η έκδ. 1980)........................................................................ 8,00

- στα Γαλλικά, 12η έκδοσις, σελ. 140, 2004 (1η έκδ. 1979)........................................................................ 8,00

- στα Ελληνικά (με πολλές έγχρωμες φωτογραφίες που υπάρχουν μόνο σ’αυτό το βιβλίο πραγματοποιημένες από τη συγγραφέα), (1η έκδ. 1995)........................................................................................................................ 7,00

- στα Αγγλικά, 2η έκδοσις, 1994 (1η έκδ. 1993).......................................................................................... 7,00

- στα Γαλλικά, 2η έκδοσις, 1994 (1η έκδ. 1991).......................................................................................... 7,00

- Ελληνογαλλικό, 3η έκδοσις, σελ. 72, 1997 (έγχρωμες φωτογραφίες, 1η φορά στην Ελλάδα), 1η φορά μετάφρασις εκ του Βυζαντινού κειμένου του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου, ο οποίος ήταν και λόγιος 7,00

- στα Ελληνικά, 2η έκδοσις (με 15 γκραβούρες και 2 χάρτες).................................................................... 7,00

- στα Αγγλικά, 2η έκδοσις (με 15 γκραβούρες και 2 χάρτες)....................................................................... 8,00

- στα Γαλλικά (με 15 γκραβούρες και 2 χάρτες)............................................................................................ 8,00

6. «Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΙΕΡΕΜΙΑΣ Β΄ ΑΠΑΝΤΑ ΣΤΟΥΣ ΛΟΥΘΗΡΑΝΟΥΣ»

1η μετάφραση από τα αρχαία ελληνικά, σελ. 128, εκ του Συγγράμματος του Καθ. Ιωαν. Καρμίρη «Τα Δογματικά Μνημεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας» (Τυπογραφείο Παπανικολάου).............................................................................. 6,00

7. «Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ» (ισχύει και για μεγάλους)

Κείμενο-μετάφραση της Θ. Λειτουργίας του Ι. Χρυσοστόμου, 1η έκδοσις, σελ. 80 (έγκρισις Οικ. Πατριαρχείου: 1983) της 1ης εκδόσεως, 135 σελ. η 19η έκδοσις.................................................................................................................. 4,00

8. «ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΙΣΛΑΜ»

Γενναδίου Σχολαρίου (1η μετάφρασις από τα αρχαία Ελληνικά στα Γαλλικά).

Και αποσπάσματα άλλων πατέρων (Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλου, Τηλ. 210-3224819).................................. 7,00

9. «ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΜΕ ΤΟ ΙΣΛΑΜ» του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης (14ος αι.), & η «ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΙΣΤΕΩΣ»

(1η μετάφρασις εκ του αρχαίου Ελλην. στα Γαλλικά) (Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλου, Τηλ. 210-3224819)...... 7,00

10. «ΤΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΤΩΝ ΜΕΔΙΟΛΑΝΩΝ (ΜΙΛΑΝΟ), 313 μ.Χ.» του Μεγ. Κων/νου

1η Νεοελληνική μετάφρασις εκ του αρχαίου Ελλην. και παράλληλη στα Γαλλικά και Αγγλικά λόγω της παγκοσμιότητός του και της σημασίας του σήμερα. Περιέχει και το Αρχαίο Ελληνικό κείμενο εκ της Πατρολογίας του Migne (έκδ. Απρ. 2007) (Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλου, Τηλ. 210-3224819)................................................................................................................ 8,00

Σημ.: Η συγγραφεύς δεν έχει εμπορικό κέρδος.

1) Πρώτη μετάφρασις στα Ελληνικά του «Μικρού Πρίγκηπα» του μεγάλου Γάλλου συγγραφέως, πού σκοτώθηκε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ως πιλότος Antoine De St. Exupéry, Αθήνα, Εκδοτ. Οίκος «Δίφρος», 1957 (Πρόλογος Roger Milliex Υποδιευθ. του Γαλλ. Ινστιτούτου Αθηνών), (εξηντλήθη).

2) «Ο Γύρος της Ελλάδος δια μέσου των Μύθων αρχαίων και νέων» (στην Γαλλική γλώσσα), Αθήνα 1965, (εξεδόθη υπό της συγγραφέως, εξηντλήθη).

3) Το ίδιο βιβλίο στην αγγλική γλώσσα, 1970 (εξηντλήθη).

4) «Διαφοραί μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας καί Ρωμαιοκαθολισμού» (στην Γαλλική γλώσσα), Αθήνα 1979, (εξεδόθη υπό της συγγραφέως) (2003). Κυκλοφορεί η 12η έκδοσις ('Εγκρισις της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Άριθ. 2261/17.6.1980 και της Ιεράς Επιστασίας του Αγ. Όρους. Αριθ. 196/Κ/19.3.80).

5) Το ίδιο βιβλίο στην Αγγλική γλώσσα (1980). Κυκλοφορεί (2003) σε 16η έκδοσι. 5η Ελληνική έκδοσις: Αθήνα 2002. Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλου, Χαβρίου 3, 4^η κάθετος Κολοκοτρώνη, τηλ./φαξ: 210 3224 819. Στα Γαλλικά 12^η έκδοσις.

6) «Η Θεία Λειτουργία για τα παιδιά»: Λογοτεχνική μετάφρασις στην δόκιμο νεο-ελληνική γλώσσα της Θ. Λειτουργίας του Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Αθήνα 1983. Κυκλοφορεί (2003) η 15η έκδοσις στον Εκδοτικό Οίκο «Νεκτάριος Παναγόπουλος», τηλ./φαξ: 210 3224 819.

7) «Γενηθήτω Φως»: 300 ποιήματα σαν Δημοτικά Τραγούδια εμπνευσμένα από την Πίστι, τον Πολιτισμό και την Ιστορία μας, γραμμένα κατά το διάστημα των επαγγελματικών ταξειδιών της συγγραφέως επί μία 25ετία (1960-1985), Αθήνα, 1985. Εξεδόθη υπό της συγγραφέως με δική της επιμέλεια. Διάκρισις: «Χριστ. Λογοτεχνικής Συντροφιάς», 1986.

8) «Τα δΥο ΠρΟσωπα της ΕλλΑδος – 7.000 χρΟνια Πολιτισμός»: Συνοπτική παρουσίασις του Πολιτισμού και της Ιστορίας της Ελλάδος με 70 φωτογραφίες επί του κειμένου στην Γαλλική γλώσσα, Αθήνα 1988, (εξεδόθη υπό της συγγραφέως. Κυκλοφορεί (2003) σε 4η έκδοσι -βελτιωμένη με 80 φωτογραφίες).

9) Το ίδιο βιβλίο στην αγγλική γλώσσα, Αθήνα 1989. 6η έκδοσις (1996) – 1η Ελλ. εκδ. (1990) - 3η Ελλ. έκδ. (1999). Βράβευσις: 1991, από την Παγκόσμια Ένωση Τουριστ. Δημ/φων.

10) «Πάτμος το κρυστάλλινο νησί». Ποιήματα γραμμένα στην Πάτμο (1987-1990), με 24 έγχρωμες φωτογραφίες της συγγραφέως, στα γαλλικά. Αθήνα 1991, 2α έκδοσις 1994. Αγγλική έκδοσις 1993 (2α έκδοσις 1995). Ελληνική έκδοσις 1995.

11) «Το Άγιον Μανδήλιον» (Ελληνογαλλικό) με έγχρωμες φωτογραφίες πρωτοδημοσιευόμενες στην Ελλάδα. 3η έκδοσις, Αθήνα 1997.

12) «Αποστολικά προσκυνήματα στην Ελλάδα». Εκδ. «Τήνος» (Γαλλικά 1993, Ελληνικά 1994, Αγγλικά, εκδ. υπό της συγγραφέως 1994). Β' Έλλην. εκδ. 2001, Β' Αγγλ. εκδ. 2003 – Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος. Τηλ. 210-3224819.

13) «Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιερεμίας Β΄ απαντά στους Λουθηρανούς». Αθήνα, 1997. Μεταγλώττισις της πρώτης Δογματικής επιστολής πού εστάλη τον 16ο αι. από τον τότε Οίκουμ. Πατριάρχη στους Γερμανούς θεολόγους, τους διαδόχους του Λουθήρου, με την οποία τους εξηγεί τί είναι ή Ορθόδοξος Χριστιανική πίστις καί τους επισημαίνει μερικά από τα λάθη τους.

14) «Ομολογία της Χριστιανικής Πίστεως προς το Ισλάμ». Γενναδίου Σχολαρίου, Πατρ/χου Κωνστ/λεως. (Μεταγλώττισις στα Νέα Ελληνικά καί Εισαγωγή). Κυκλοφορεί δωρεάν σε Γ' έκδ. επηυξημένη (2002) υπό Νεκτ. Παναγοπούλου, μετά της Ομολογίας του Γρηγορίου Παλαμά για το Ισλάμ ("Τρείς Διάλογοι") και της "Ομολογίας του της Ορθοδόξου Πίστεως".

15) Το ίδιο βιβλίο στα γαλλικά. Επηυξημένη έκδοσις, με Ομολογίες και άλλων Πατέρων προς το Ισλάμ. Αθήνα, 2000. Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος. Τηλ. 210-3224819.

16) Ομολογία του Γρηγορίου Παλαμά για το Ισλάμ ("Τρεις Διάλογοι") και η "Ομολογία του της Ορθοδ. Πίστεως" (Γαλλικά, 2003).

Μόλις κυκλοφόρησε σε Β' έκδοση βελτιωμένη, η πολύ ενδιαφέρουσα και μοναδική στη βιβλιογραφία μελέτη, "Αποστολικά προσκυνήματα στην Ελλάδα" της θεολόγου και ξεναγού Ειρήνης Οικονομίδου, στις εκδόσεις "Νεκτάριος Παναγόπουλος" (Χαβρίου 3 - 4η κάθετος Κολοκοτρώνη-, τηλ./φαξ: 210-3224819).

Είναι μία πολύ κομψή έκδοσις (95 σελ.) η οποία εκτός το πλούσιο πληροφοριακό υλικό (βιβλικό, αρχαιολογικό και ιστορικό), περιέχει 16 γκραβούρες των περιοχών απ' όπου πέρασαν (και δύο μαρτύρησαν) οι 4 Απόστολοι που ήλθαν στην Ελλάδα (Απόστολος Παύλος, Απόστολος Ανδρέας, Ευαγγελιστής Λουκάς και Ευαγγελιστής Ιωάννης). Περιέχει ακόμη και δύο χάρτες.

Η Ελλάς είναι η μόνη χώρα όπου ο Θεός έστειλε 4 Αποστόλους. (Η εξήγησις υπάρχει στην εισαγωγή του βιβλίου.)

Το βιβλίο αυτό που έχει παγκόσμιο ενδιαφέρον, λόγω της παγκοσμιότητος τού Ευαγγελίου, κυκλοφορεί και σέ γαλλική και αγγλική έκδοση από το 1994. Ως εκ τούτου είναι χρήσιμο δώρο όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για συγγενείς και φίλους στο εξωτερικό και για τις ιεραποστολές μας.

Μεταξύ των χριστιανικών ποιητικών συλλογών που διεκρίθησαν στις 9 Δεκεμβρίου (1985) από την «ΧΡΙΣΤ. ΛΟΓΟΤΕΧΝ. ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ» είναι η ποιητική συλλογή της χριστιανικής ποιήσεως της Θεολόγου Ειρήνης Οικονομίδου: "ΓΕΝΗΘΗΤΩ ΦΩΣ".

«Για το θαυμάσιο περιεχόμενο και τα πολλά ιδανικά».

Η επιστολή εξ άλλου του Μητροπολίτου Νικαίας κ.κ. Γεωργίου εκφράζει για την συλλογή αυτή τον πιο θερμό ενθουσιασμό με τα λόγια αυτά: «Μέσα από τα ποιήματα αυτά αναπηδούν μεγάλα μηνύματα ζωής, ανοίγονται νέοι ορίζοντες για τους οδοιπόρους του βίου και που ζουν χωρίς σκοπό, ορθώνουν πύργους πίστεως στους ζώντας χωρίς ιδανικά, και περιέχουν στοχασμούς και υψηλή έννοια ευθύνης καθώς και πτερυγισμούς που ακτινοβολούν στην σφαίρα του πνεύματος.» (10.10.1985)

Είναι λοιπόν πολύ κατάλληλο αυτό το βιβλίο για τους νέους και μάλιστα για τα κατηχητικά, τις Ομάδες, τα Πνευματικά Κέντρα και τις Κατασκηνώσεις. Καθώς και για το μάθημα των θρησκευτικών και για τις Σχολικές Εορτές.

Ένα από τα 22 βιβλία της Θεολόγου και Ξεναγού Ειρήνης Οικονομίδου, που κυκλοφορεί με επιτυχία ήδη σε 5η έκδοση, είναι πάντα πολύ επίκαιρο.

Αυτό το εύχρηστο βιβλίο (90 σελ.) είναι γραμμένο με απλό και κατανοητό τρόπο, αλλά βασίζεται στην Θεολογική Επιστήμη της Ορθοδόξου Εκκλησίας, δηλαδή στην Παράδοση των Αγίων Αποστόλων. Ο τίτλος του είναι "ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΩΝ". Αναλύονται μία μία όλες οι διαφορές με την θεολογική όμως στήριξη της αληθείας και κυρίως παρουσιάζεται η βασική διαφορά, ότι δηλαδή μετά το Σχίσμα (1054) οι Δυτικοί Επίσκοποι, που απεσπάσθησαν από την Εκκλησία με δική τους πρωτοβουλία, έχασαν την Επισκοπική Διαδοχή ων Αποστόλων και γι' αυτό τα Μυστήριά τους είναι άκυρα. Δεν έχουν δηλαδή την "Αγιαστική Χάρι" της Αγίας Τριάδος.

Επ' αυτού υπάρχουν πολλές αποδείξεις, οι οποίες αναφέρονται σ' αυτό το βιβλίο (σελ. 36 και σελ. 69). Όταν λοιπόν δεν υπάρχει η "Αγιαστική Χάρις" δεν υπάρχει Εκκλησία. Όσες Κοινότητες απεσπάσθησαν από την "Μία Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία" δεν είναι "Εκκλησίες", αλλά αιρέσεις. Η Ορθόδοξος Εκκλησία ονομάζεται "Καθολική" γιατί έχει την Καθολικότητα της Αληθείας (της Ιεράς Παραδόσεως των Αποστόλων "Γραπτής και Προφορικής" (2.Θεσ.2,15), και γιατί πρόκειται στο μέλλον να απλωθή σε όλη την Γη εν ελευθερία, σύμφωνα με πολλές προφητείες στην Παλαιά Διαθήκη, αλλά και σύμφωνα με την ρήσι του Ευαγγελίου "και γενήσεται μία ποίμνη είς Ποιμήν" (Ιωάν.10,16). Μία ποίμνη όλη η ανθρωπότης, είς Ποιμήν ο Χριστός.

Ο πάπας δεν είναι Επίσκοπος, πρώτον επειδή έχει χάσει την διαδοχή των Αποστόλων μετά το Σχίσμα, και δεύτερον διότι έχει αποκτήσει Κοσμική Εξουσία, είναι δηλαδή αρχηγός Κράτους: του Βατικανού, με στρατό, με Τράπεζα και με Πρεσβευτάς. Οι Κανόνες της Εκκλησίας που απαγορεύουν στον Επίσκοπο να έχει και κοσμική εξουσία είναι οι ακόλουθοι: Οι Αποστολικοί Κανόνες 6ος, 81ος, 83ος. Οι Κανόνες της 4ης Οικουμενικής Συνόδου 3ος και 7ος και 10ος Κανών της 7ης Οικουμενικής Συνόδου. Ο πρώτος πάπας που παρεβίασε αυτούς τους Κανόνες ήταν ο Βονιφάτιος 8ος (1294-1303).

Το βιβλίο αυτό υπάρχει και στα αγγλικά σε 15η έκδ. και στα γαλλικά σε 11η εκδ. (ετοιμάζεται η 12η εκδ. επηυξημένη). Κεντρική πώλησις: Νεκτ. Παναγόπουλος, οδ. Χαβρίου 3 (4^η κάθετος Κολοκοτρώνη), Αθήνα Τ.Κ. 105 62, Σύνταγμα. Τηλ./Φαξ: 210 3224819.

Το 'Αγιον Μανδήλιον δεν έχει καμμία σχέση με την Αγία Σινδόνη, όπως νομίζουν μερικοί λανθασμένα. Την Αγία Σινδόνη, που βρίσκεται σήμερα στο Τορίνο της Ιταλίας, την χρησιμοποίησε ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας για να τυλίξει το σώμα του Κυρίου Ιησού Χριστού κατά την αποκαθήλωση, και γι' αυτό φέρει επάνω της όλα τα ίχνη του μαρτυρίου Του από το κεφάλι ώς τα πόδια, καθώς και ίχνη από την γύρη από τα αγριολούλουδα που φυτρώνουν μόνο στην Ιουδαία.

Το 'Αγιον Μανδήλιον όμως που η Εκκλησία μας εορτάζει στις 16 Αυγούστου, έχει την αποτύπωση, με θαυμαστό τρόπο, πάνω σε ύφασμα, μόνο της Αγίας Του μορφής, που έγινε όταν Εκείνος ζούσε ακόμη επί της Γης. Αυτό το αυθεντικό 'Αγιο Μανδήλιο βρίσκεται σήμερα στην Γένουα της Ιταλίας στο Καθολικό Μοναστήρι του Αγ. Βαρθολομαίου όπου φυλάσσεται με πολλή προσοχή από τον 14ο αι. μέχρι σήμερα.

Το 'Αγιον Μανδήλιον βρίσκεται στην Γένουα ως δωρεά του Βυζαντινού Αυτοκράτορος Ιωάννου Ε' του Παλαιολόγου προς τον Γενουέζο στρατηγό Leonardo Montaldo ο οποίος είχε έλθει να πολεμήσει υπέρ του Βυζαντίου τους Τούρκους, που είχαν προχωρήσει πολύ την κατάκτησή τους στην Μ. Ασία. Και αυτός ο ξένος στρατηγός είχε καταλάβει ότι ήταν καλύτερα να είναι δυνατό το Βυζάντιο και να μην προχωρούν οι Τούρκοι προς την Ευρώπη. Και αφού πολέμησε και τους πήρε πίσω κάστρα και πολιτείες βυζαντινές, τα έδωσε πάλι στον Βυζαντινό Αυτοκράτορα και όχι στην Γένουα.

Ο Ιωάννης Ε' Παλαιολόγος θέλησε να τον ευχαριστήσει δίνοντάς του πολλά δώρα, μεταξύ των οποίων το 'Αγιον Μανδήλιο, που βρισκόταν στον Ναό του Αυτοκρατορικού Παλατιού της Κωνσταντινουπόλεως από το 944 μ.Χ., όταν έφθασε εκεί από την 'Εδεσσα της Μεσοποταμίας, σημερινή Ούρφα (μεταξύ Τουρκίας και Συρίας).

Κατά το διάστημα της μεταφοράς του Αγίου Μανδηλίου από την 'Εδεσσα στην Κωνσταντινούπολη γίνονταν καθ' οδόν τα ίδια θαύματα ιάσεων που πραγματοποιούσε ο Χριστός.

Το 'Αγιο Μανδήλιο έφθασε στο Προάστιο των Βλαχερνών της Κωνσταντινου-πόλεως ανήμερα το Δεκαπενταύγουστο και την επομένη 16 Αυγούστου έγινε η μεγάλη λιτάνευσή του γύρω από την Πόλη και μέσα στην Πόλη για να αγιασθεί ολόκληρη η Κωνσταντινούπολη και αφού τοποθετήθηκε προσωρινά στην Αγία Σοφία για να προσκυνήσει όλος ο λαός, μετά μεταφέρθηκε και έμεινε μονίμως στον Ναό του Αυτοκρατορικού Παλατιού μέχρι την μεταφορά του στην Γένουα τον 14ο αι.

'Ολη η διήγηση των αρχαίων πηγών για το 'Αγιο Μανδήλιο υπάρχει γραμμένη στο βυζαντινό χειρόγραφο του Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου (913-957) ο οποίος ήταν Λόγιος και συγκέντρωσε όλες τις προ αυτού ιστορικές πηγές. Υπάρχει αντίγραφο σε βυζαντινή γραφή αυτού του χειρογράφου του 15ου αι. στο Κέντρο Πατερ. Μελετών της Μονής Βλατάδων στη Θεσσαλονίκη.

Σύμφωνα μ' αυτές τις πηγές η ιστορία του Αγίου Μανδηλίου αρχίζει τον 1ο χριστ. αιώνα τότε που ο Κύριος Ιησούς Χριστός ζούσε ακόμη επί της γης. Την εποχή εκείνη στην 'Εδεσσα της Μεσοποταμίας υπήρχε ένας τοπικός βασιλιάς ονόματι 'Αβγαρος με ανίατη ασθένεια. Ο Γραμματεύς του Ανανίας είχε ταξιδέψει στην Ιουδαία και είχε μάθει για τα θαύματα του Χριστού και ενημέρωσε τον Κύριό του. Τότε ο 'Αβγαρος έστειλε στον Χριστό μία επιστολή που Τον προσκαλούσε να έλθει να τον κάνει καλά και να ζήσει κοντά του. Ο Χριστός του απάντησε ότι δεν μπορούσε γιατί είχε να τελειώσει το έργο Του, αλλά θα του έστελνε ένα μαθητή του να τον γιατρέψει και να του δώσει και την σωτηρία (δηλαδή να γίνη Χριστιανός), μετά την Ανάληψί Του. Αυτές οι δύο επιστολές υπάρχουν στην Πατρολογία στο βιβλίο του Ευσεβίου Καισαρείας Εκκλ. Ιστορ. Βιβλ. Α.13 (ΒΕΠΕΣ 19, 220, 32-34). Στο κείμενο αυτού του σημαντικού ιστορικού δεν αναφέρεται το 'Αγιο Μανδήλιο επειδή αντιπαθούσε τις εικόνες.

Στις αρχαίες πηγές υπάρχουν δύο παραδόσεις: Η μία είναι ότι το 'Αγιο Μανδήλιο το έφερε στον 'Αβγαρο ο γραμματέας του αφού αποτυπώθηκε με θαυμαστό τρόπο η Αγία μορφή του Χριστού και η δεύτερη παράδοση είναι ότι η Αγία Μορφή του Χριστού αποτυπώθηκε πάνω στο ύφασμα που είχε μουσκέψει από τον αιμάτινο ιδρώτα Του κατά την προσευχή Του στην αγωνία του της Γεθσημανής την Μεγάλη Πέμπτη και αυτό το Μανδήλιο έδωσε εκείνο το βράδυ ο Χριστός στους μαθητάς του για να το στείλουν στον 'Αβγαρο. Γι' αυτό ήταν και τόσο θαυματουργό και γιάτρεψε τον 'Αβγαρο και έκανε και όλα τα θαύματα καθ' οδόν προς την Κωνσταντινούπολη και πολλά άλλα που περιέχονται στην διήγηση του βιβλίου εκ του οποίου προέρχεται αυτή η περίληψη. (Η μεταφορά του Αγ. Μανδηλίου στην Έδεσσα έγινε από τον Απόστ. Θαδδαίο.)

"Το 'Αγιον Μανδήλιον" (Γ' έκδοση -Ελλην. Γαλλ.- σελ. 72)

Πτυχ. Θεολογίας & Πολιτ. Επιστημών, τ. Διπλωματούχος Ξεναγός

Οι εικόνες αυτού του βιβλίου εκ της Ιταλικής εκδόσεως της αρχαιολογικής αναλύσεως του Αγ. Μανδηλίου της Ιταλίδος Αρχ/γου Colette Dufour-Bozzo, "Il Sacro Volto di Genova"

της Ξεναγού και Θεολόγου Ειρήνης Οικονομίδου

Το βιβλίο αυτό (το 19^ο της συγγραφέως) έχει την μορφή μικρού λευκώματος με καλλιτεχνικό εξώφυλλο και 24 φωτογραφίες της συγγραφέως από την Πάτμο που πρώτη φορά δημοσιεύονται, έγχρωμες. Δεν έχουν δημοσιευθεί αλλού. Οι φωτογραφίες αυτές μοιάζουν σαν να διαλέγονται με τα κείμενα και τα ποιήματα τα γραμμένα στην Πάτμο κατά την περίοδο 1987-1990.

Ο σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να δείξει το πνευματικό νόημα της Πάτμου, το ιερό νησί της Αποκαλύψεως, που δεν είναι μόνο ιερό γι' αυτό το γεγονός, αλλά για το ότι σύμφωνα με το κείμενο της Αποκαλύψεως (Αποκ. Ι, 12-20), ο Ίδιος ο Κύριος της Δόξης, ο αναστάς και αναληφθείς Χριστός εμφανίσθηκε ενώπιον του Αγ. Ιωάννου του Ευαγγελιστού, ο οποίος πέρασε τρία χρόνια εξορία σ' αυτό το μικρό νησί (93-96 .Χ.), μέσα στο ιερό σπήλαιο όπου ασκήτευε και προσευχόταν. Το 95 μ.Χ. επί του Ρωμαίου Αυτοκράτορος Δομητιανού, μια Κυριακή ο Αγ. Ιωάννης δέχθηκε την ένδοξη παρουσία του Χριστού. Αφού Τον περιγράφει λεπτομερώς, μετά μας λέγει ότι έπεσε "εις τους πόδας Του ως νεκρός" (Αποκ. Ι,17). Από τον φόβο του δηλαδή λιποθύμησε. Για να πέσει λοιπόν στους πόδας του Χριστού θα πει ότι οι πόδες Του ήταν επί του εδάφους. Άρα η Πάτμος είναι "Θεοβάδιστη" και αυτό αναφέρεται και στην Εισαγωγή και στον Επίλογο του βιβλίου. Δεν ήταν όμως μια άυλη παρουσία, αλλά απτή γιατί ο Αγ. Ιωάννης λέγει στον ίδιο στίχο: Αποκ. Ι,17, ότι: "έθηκε την δεξιάν αυτού χείρα επ' εμέ". Ένιωσε δηλαδή να τον αγγίζει το αναστάσιμο σώμα του Χριστού, αυτό το ίδιο της Σαρκώσεως και της Σταυρώσεως που ανελήφθη ένδοξο στους Ουρανούς και ζη εις τους αιώνας εκ δεξιών του Πατρός.

Η Πάτμος λοιπόν είναι το ιερότερο μέρος όχι μόνο της Ελλάδος, αλλά ολοκλήρου της Ευρώπης. Είναι η κατάληξη των Αγίων Τόπων γι' αυτό ονομάζεται η "Ιερουσαλήμ του Αιγαίου" και το Σινά της Ευρώπης.

Το θέμα αυτό παρουσιάζεται πιο αναλυτικά και στο βιβλίο της συγγραφέως "Αποστολικά Προσκυνήματα στην Ελλάδα".

Και τα δύο αυτά βιβλία κυκλοφορούν και στα γαλλικά και στα αγγλικά.

Η χαρισματική και φωτισμένη θεολόγος και πολιτική επιστήμων, Κα Ειρήνη Οικονομίδου, με αυτό το έργο της, προσφέρει σε κάθε Ελληνική οικογένεια μια ανεπανάληπτη ευκαιρία να κατανοήσει και να ευφρανθεί με τις γλυκύτατες σωτήριες αλήθειες της Κυριακάτικης Λειτουργίας και ν' αντλήσει απ'αυτές θάρρος και δυνάμεις στην σκληρή βιοπάλη της εποχής μας. Το κείμενο των 80 σελίδων του έχει υπέροχο ποιητικό ρυθμό και έχει εγκριθεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Κείμενο αρχαίο και αντίστοιχη νεοελληνική μετάφραση βοηθούν στη βαθύτερη γνώση των ευαγγελικών αληθειών και οδηγούν στην ευλάβεια, τη μετάνοια και την κατάνυξη θωρακίζοντας ψυχές και πνεύματα.

Βιβλιοπωλείο Νεκτάριος Δ. Παναγόπουλος - Χαβρίου 3 - Αθήνα 105 62

Μέσα στο κλίμα της εποχής των διαλόγων πάσης φύσεως πρωταρχικό ενδιαφέρον βεβαίως παρουσιάζουν οι θεολογικοί διάλογοι, που έχουν εδώ και χρόνια αρχίσει μεταξύ των Εκκλησιών και των Ομολογιών, οι οποίοι δεν κατάφεραν να αχθούν σε ένα αίσιο αποτέλεσμα. Μέσα στα πλαίσια αυτά, αλλά και στο γενικότερο κλίμα διακίνησης των ιδεών, είναι πολύ χρήσιμο το βιβλίο της κ. Οικονομίδου για τον Πατριάρχη Ιερεμία Β' τον Τρανό που πρώτος ήρθε σε διάλογο με τους Λουθηρανούς θεολόγους της Τυβίγγης, οι οποίοι ζήτησαν να έρθουν σε επαφή με την Ορθόδοξη Εκκλησία. Ο Πατριάρχης, με τις μνημειώδεις επιστολές του, την πρώτη από τις οποίες παρουσιάζει σε μετάφραση η συγγραφέας, δίνει μαρτυρία Ορθοδοξίας και παραθέτει τη δογματική της διδασκαλία με έξοχο τρόπο. Κάτι πολύ επίκαιρο για την εποχή μας."

Πολυγραφότατη και δραστήρια η Ειρήνη Οικονομίδου – Θεολόγος – Ξεναγός – μάς προσφέρει κάθε τόσο κι ένα βιβλίο-εγχειρίδιο ιστορίας, ξενάγησης και ιστορικής παίδευσης.

Σ' αυτό το πλαίσιο είναι και το βιβλίο της με τίτλο "Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιερεμίας Β' απαντά στους Λουθηρανούς".

Πρόκειται για μεταγλώττιση από τα αρχαία ελληνικά στην ομιλουμένη, της πρώτης επιστολής την οποία έστειλε ο Πατριάρχης Ιερεμίας Β' κατά το 1576 στους διαδόχους του Λούθηρου, για να τους εξηγήσει τι είναι η Ορθοδοξία. Και να στιγματίσει βέβαια τις κακοδοξίες της Διαμαρτυρήσεως που τότε είχε αρχίσει να διαδίδεται στη Δύση.

Το κομψό αυτό βιβλίο είναι ένα πολύ σημαντικό κείμενο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, επειδή δεν είναι μία φωνή της ιστορίας που έρχεται μόνο από το τουρκοκρατούμενο παρελθόν. Αλλά και μία επίκαιρη προσφορά στις μέρες μας, καθώς ο Προτεσταντισμός προσπαθεί με θράσος και αλαζονεία να επιβάλει τις αιρετικές απόψεις του σε ορθόδοξους χώρους.

Εξ’άλλου στο ίδιο βιβλίο περιέχεται και ειδικό άρθρο του π. Γεωργίου Φλωρόφσκυ που εξηγεί τη μεγάλη σημασία αυτής της αλληλογραφίας (μετάφρασις δική της από τα αγγλικά).

Τελικά είναι ένα βιβλίο πολύ χρήσιμο για τις μέρες μας που ανανεώνει τις σκέψεις μας για τα δόγματα και την αγάπη των πιστών στην Ορθοδοξία".

Πωλείται: Νεκτ. Παναγόπουλος Χαβρίου 3 (4^η κάθετος Κολοκοτρώνη)

Κυκλοφόρησε το 20^ο βιβλίο της Θεολόγου και Ξεναγού Ειρήνης Οικονομίδου: "Ομολογία της Χριστιανικής Πίστεως προς το Ισλάμ". Πρόκειται για την μετάφρασι από τα Αρχαία Ελληνικά στην Γαλλική γλώσσα της απαντήσεως του πρώτου Οικουμενικού Πατριάρχου μετά την άλωσι της Κωνσταντινουπόλεως, του Ιερού Γενναδίου Β' Σχολαρίου (Μνήμη: 25 Αυγούστου), προς τον Μωάμεθ τον Πορθητή, όταν εκείνος του ζήτησε να μάθη τι είναι η Πίστις των Χριστιανών.

Το Αρχαίο Ελλην. κείμενο της απαντήσεώς του είναι μικρό σε έκτασι και περιληπτικό, αλλά μεγάλης κατηχητικής σημασίας όχι μόνο για τους Μουσουλμάνους όλων των αιώνων, αλλά και για πολλούς σημερινούς Χριστιανούς μη ενημερωμένους στα της Ορθοδόξου Πίστεως.

Όποιος ενδιαφέρεται να διαβάση το αρχαίο κείμενο, θα το αναζητήση στο έργο του αειμνήστου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Ακαδημαϊκού Ιωάν. Καρμίρη, "Τα Δογματικά και Συμβολικά Μνημεία της Ορθ. Καθολικής Εκκλησίας" (1ος Τόμ.).

Το νέο μικρό πόνημα περιλαμβάνει επίσης λίγα λόγια για την Μουσουλμανική Θρησκεία, για όσους δεν είναι ενημερωμένοι σχετικώς, και μια περιληπτική παρουσίασι του έργου και του βίου του Ιερού Γενναδίου Σχολαρίου, βάσει της εισαγωγής του γαλλικού κειμένου της εκδόσεως των "Απάντων" του (8 τόμοι στα αρχαία ελληνικά, Παρίσι, 1936), (Θεολογικό και Φιλοσοφικό). Το βρίσκει όποιος ενδιαφέρεται στην Γεννάδιο βιβλιοθήκη. Υπάρχει επίσης στην βιβλιοθήκη των δύο Θεολογικών Σχολών, Αθηνών και Θεσσαλονίκης.

Οι εκδότες των "Απάντων" του θεωρούν μερικά από τα έργα του ως αριστουργήματα και εκφράζουν την γνώμη ότι το συνολικό έργο του περιέχει αγνώστους θησαυρούς που μπορούν να βοηθήσουν την Ανατολή και την Δύσι, επειδή από πολλά χρόνια, ως λαϊκός ακόμη, είχε μελετήσει πολύ την Δυτική Φιλοσοφία και Θεολογία, αφού γνώριζε πολύ καλά την λατινική γλώσσα. Πριν εκλεγεί Πατριάρχης ήταν ήδη μια μεγάλη πνευματική προσωπικότης που είχε Πνευματικό τον Αγ. Μάρκο Εφέσου, υπήρξε δε ο συνεχιστής του έργου του ως ηγέτης της ανθενωτικής πολιτικής μετά την Σύνοδο της Φλωρεντίας (1449).

"Εμείς οι Νεο-Έλληνες σ' αυτόν τον Πατριάρχη χρωστάμε την εθνική και πνευματική επιβίωσή μας λόγω των Προνομίων της Εκκλησίας που ο Μωάμεθ του παρεχώρησε, επειδή έτρεφε μεγάλο σεβασμό και θαυμασμό γι' αυτόν. Οι εξηγήσεις που έδινε ο Πατριάρχης για την Ορθόδοξο Χριστιανική Πίστι κατά τις συναντήσεις τους είχαν τέτοια πειστική δύναμι, που ο Μωάμεθ είχε αρχίσει να αμφιβάλη για την δική του πίστι, και μακάριζε τον Πατριάρχη που ήταν πνευματικός ηγέτης ενός Έθνους με τέτοιο πολιτισμό"! (Π. Θεοδ. Ζήση, Καθηγ. Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, "Γεννάδιος Σχολάριος, Βίος, Συγγράμματα, Διδασκαλία", Εκδ. Ανάλεκτα, Βλατάδων, αριθ. 30, Β' έκδ. 1997).

Η πρόσφατη αυτή έκδοσις της Ειρ. Οικονομίδου κυκλοφορεί από τον Εκδότη και Βιβλιοπώλη κ. Νεκτ. Παναγόπουλο (οδ. Χαβρίου 3, Τηλ./ΦΑΞ: 210-32.24.819) και από το Βιβλιοπωλείο της Εκκλησίας της Ελλάδος (Πλατ. Κλαυθμώνος, Δραγατσανίου 2 [Σταδίου]).

(Σημ.: Η Νεο-ελληνική μετάφραση έχει εξαντληθεί.)

Μετάφραση από τα αρχαία στα Γαλλικά 2 βιβλίων: της «Ομολογίας της Χριστιανικής Πίστεως προς το Ισλάμ» των δύο μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας: του Αγ. Γενναδίου του Σχολαρίου (15^ος αι.) και του Αγ. Γρηγορίου Παλαμά, Αρχ/που Θεσ/νίκης (14^ος αι.)

α) Του Αγ. Γενναδίου η «Ομολογία» περιλαμβάνει την απάντησή του προς τον Μωάμεθ τον Πορθητή και αποσπάσματα άλλων Πατέρων, καθώς και σύντομη μελέτη για το Ισλάμ και την αντιμετώπισή του από την Ορθοδοξία του Αγιορείτου Ηγουμένου π. Γεωργ. Καψάνη. (Το ελληνικό κείμενο εξηντλημένο, σελ. 40, έκδοση 2000).

β) Του Γρηγορίου του Παλαμά περιλαμβάνει τους «Τρεις Διαλόγους του με τους Μουσουλμάνους της Μικράς Ασίας» και την «Ομολογία του της Ορθοδόξου Πίστεως» κατά την Γ' Τοπικήν Σύνοδον της Κωνστ/λεως (1351) κατά των Λατινιζόντων (σελ. 48, έκδοση 2003).

Μετάφραση και Εισαγωγές υπό Ειρήνης Οικονομίδου, πτυχ. Θεολογ. και Πολιτ. Επιστημών. Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος, Τηλ./Fax: 210-3224819, Χαβρίου 3, Αθήνα (Σύνταγμα).

Μόλις κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο της Θεολόγου Ειρήνης Οικονομίδου για το Ισλάμ και τις διαφορές του με την Ορθοδοξία στα γαλλικά. Το μικρό αυτό βιβλίο (40 σελ.) διαιρείται σε δύο μέρη: Την απάντησι του πρώτου Οικουμενικού Πατριάρχου μετά την Άλωσι της Κωνσταντινουπόλεως από τους Τούρκους (1453): Του Αγ. Γενναδίου Σχολαρίου (μνήμη 25 Αυγούστου), προς τον Μωάμεθ τον Πορθητή, ο οποίος του είχε ζητήσει να του εξηγήσει τι είναι η Χριστιανική Πίστις. Το νέο αυτό βιβλίο της Ειρήνης Οικονομίδου περιέχει και μια μικρή εισαγωγή για την Μουσουλμανική Θρησκεία, καθώς και αποσπάσματα του μικρού βιβλίου της Μονής Γρηγορίου του Αγ. Όρους: "Ορθοδοξία και Ισλάμ", του Αγιορίτου Ηγουμένου π. Γεωργ. Καψάνη, το οποίο περιέχει μέρη των διαλόγων Αγίων Πατέρων με τους Μουσουλ-μάνους της εποχής τους, όπως ο Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός (8ος αι.), ο Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς (14ος αι.), ο Αγ. Γεννάδιος Σχολάριος (15ος αι.) και ομολογίες Πίστεως Νεο-Μαρτύρων της Τουρκοκρατίας, από το Νεο-Μαρτυρολόγιο του Αγ. Νικοδήμου του Αγιορείτου (18ος αι.).

Βιβλιοπωλείο: Νεκτ. Παναγοπούλου, Χαβρίου 3 (4η κάθετος Κολοκοτρώνη),

Το κείμενο του Εδίκτου των Μεδιολάνων είναι ένα ιστορικό κείμενο πολύ σοβαρό διότι πρόκειται για έναν Νόμο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που παρεχώρησε την ελευθερία στην αρχαία Χριστιανική Εκκλησία (των τριών πρώτων χριστιανικών αιώνων), η οποία βρισκόταν σε φοβερό διωγμό από τους Ρωμαίους Αυτοκράτορες επί 300 χρόνια. Τότε έδωσαν την ζωή τους 11.000.000 Χριστιανοί σε όλη την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία από Ανατολή και Δύσι, με φοβερά μαρτύρια, τα οποία υπέμειναν για να υπερασπίσουν την αλήθεια του Ευαγγελίου του Χριστού: Την υπέρτατη αλήθεια, όπως διεκήρυξε ο Απόστολος Πέτρος την ημέρα της Πεντηκοστής, δημοσία, χωρίς να φοβάται καθόλου. (Πραξ. 2, 21-22 και Πραξ. 2, 38-39).

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά ιδιαιτέρως τους γνωστοτέρους από αυτούς τους Αγ. Μάρτυρες (άνδρες, γυναίκες και παιδιά), οι οποίοι είναι και θαυματουργοί, τον καθένα την ημέρα της μνήμης του (Μηνολόγιο).

α) (Ref. του Γαλλικού κειμένου εις J. Moreau in Lactance, "De la Mort des Persécuteurs": Περί του Θανάτου των Διωκτών". Ι, σελ.131ss και στο site: www.Université Pierre Mendès-France-Grenoble).

β) Σημ. του Γαλλ. κειμένου: Αυτό το Έδικτο των Μεδιολάνων καταχωρείται μέσα στην επιστολή που έστειλε ο Λικίννιος (μαζί με τον Κωνσταντίνο) στον Διοικητή της Βιθυνίας (Βορειο-Δυτική Μ. Ασία) μετά την νίκη του στην μάχη που του επέτρεψε να εισέλθει στην Νικομήδεια στις 15 Ιουνίου του έτους κατά το οποίο ο ίδιος και ο Κωνσταντίνος ήταν Ύπατοι για τρίτη φορά (cad. 313). Τότε έστειλε αυτήν την επιστολή-εγκύκλιο προς κοινοποίησι, η οποία αφορούσε την αποκατάστασι της Χριστανικής Εκκλησίας.

γ) Σημ. του Γάλλου Καθηγητού: Σ' αυτήν την επιστολή η οποία τοιχοκολλήθηκε τότε, ο Λικίννιος πρόσθεσε μία προφορική συμβουλή, δηλαδή ν' αναστηλώσουν τα κτίσματα των Χριστιανών τα κατεστραμμένα, ως την αρχική τους κατάστασι. Έτσι από τον καιρό της ολικής καταστροφής της Χριστιανικής Κοινότητος, μέχρι την αποκατάστασί της, πέρασαν δέκα χρόνια και τέσσερις περίπου μήνες.

Εγώ Κωνσταντίνος ο Αύγουστος και εγώ Λικίννιος ο Αύγουστος (εν τω μεταξύ είχαν γίνει και οι δύο Αυτοκράτορες, ο μεν Κωνσταντίνος στην Δύσι μετά την νίκη του, κατά του Μαξεντίου έξω από την Ρώμη: 28-10-312 μ.Χ. στην Μύλβια γέφυρα, και ο Λικίννιος στην Ανατολή), έχοντας συναντηθεί κατά ευτυχή συγκυρία στο Μιλάνο (Μεδιόλανα), για να συζητήσωμε όλα τα προβλήματα που αφορούν την Ασφάλεια και το Δημόσιο Συμφέρον, σκεφθήκαμε ότι πρέπει να τακτοποιήσωμε, κατά πρώτον λόγο, μεταξύ άλλων διατάξεων, τις κατάλληλες να εξασφαλίσουν το συμφέρον της πλειοψηφίας (των πολιτών). Αυτές δηλαδή επί των οποίων εδράζεται ο σεβασμός προς την Θεότητα, δηλαδή να δώσωμε στους Χριστιανούς, όπως και σε όλους, την ελευθερία και την δυνατότητα να ακολουθούν την Πίστι που έχουν εκλέξει, ώστε ό,τι θεϊκό υπάρχει στην Ουράνιο σφαίρα να διάκειται ευνοϊκά προς εμάς και να μας οδηγεί σωστά, όπως και όλους αυτούς που βρίσκονται υπό την εξουσία μας.

Γι' αυτό λοιπόν σκεφθήκαμε μ' ένα σωτήριο σχεδιασμό και με μεγάλη ευθύτητα, ότι πρέπει να λάβωμε την άποφασι να μην αρνηθούμε αυτήν την δυνατότητα σε οποιονδήποτε που έχει δεχθεί στην ψυχή του την θρησκεία των Χριστιανών, ή άλλη θρησκεία, που την θεωρεί αυτός ικανοποιητική, έτσι ώστε η Υπέρτατη Θεότης, την οποία τιμούμε αυθόρμητα, να δυνηθή να μας εκφράσει, για όλα που μας αφορούν, την συνήθη εύνοια και αγαθότητά της. Προσήκει λοιπόν να ξέρει η Εξοχότης σου όλα όσα αποφασίσαμε, καταργώντας τελείως τους περιορισμούς που περιείχαν τα έγγραφα τα οποία εστάλησαν προηγουμένως στα Γραφεία σου, σχετικώς με το όνομα των Χριστιανών, να καταργήσωμε όλες τις ρήτρες που μας φαίνονταν τελείως ατυχείς και ξένες προς την δική μας επιείκεια και να επιτραπεί σε όλους αυτούς που είναι αποφασισμένοι να ακολουθούν την θρησκεία των Χριστιανών, να το επιτελούν ελεύθερα και εξ ολοκλήρου, δίχως να ανησυχούν και χωρίς να υφίστανται βιαιότητες.

Σκεφθήκαμε ότι οφείλομε να γνωστοποιήσωμε στην μέριμνά σου αυτές τις αποφάσεις σε όλη τους την έκταση, για να ξέρεις καλά ότι έχομε παραχωρήσει στους ονομαζομένους Χριστιανούς πλήρη και ολόκληρη την άδεια να εξασκούν την θρησκεία τους.

Η Αφοσίωσίς σου, έχοντας αντιληφθεί, ότι τους παραχωρούμε το δικαίωμα αυτό, ξέρει ότι η ίδια δυνατότης, το να τηρούν την Πίστη και την Λατρεία, έχει παραχωρηθεί και στους άλλους πολίτες ανοικτά και ελεύθερα όπως ταιριάζει στην εποχή μας της "Ειρήνης", δηλαδή ο καθένας να έχει ελεύθερα την δυνατότητα να εξασκεί την Λατρεία της εκλογής του.

Αυτό που μας οδήγησε σ' αυτήν μας την πράξι ήταν η θέλησίς μας να μην φανούμε ότι έχομε επιβάλει τον παραμικρό περιορισμό σε καμμία Λατρεία και σε καμμία Θρησκεία. Επί πλέον, όσον αφορά την Κοινότητα των Χριστιανών, νά τι σκεφθήκαμε ότι έπρεπε ν' αποφασίσωμε: τα οικήματα, όπου οι Χριστιανοί είχαν προηγουμένως την συνήθεια να κάνουνε συνάξεις και ό,τι άλλο επίσης έχει σχέσι μ' αυτά, που αναφέρονταν σε προηγούμενες επιστολές μας και που περιείχαν επίσης ειδικές οδηγίες προς τα Γραφεία σου, πρέπει τώρα να τους αποδοθούν δίχως πληρωμή και χωρίς καμμία απαίτηση αποζημιώσεως, και δίχως βέβαια να ληφθεί υπ' όψιν καμμία απάτη, ή κάτι το διφορούμενο από εκείνους, που θα ήταν γνωστό, ότι το είχαν αγοράσει προηγουμένως, είτε από το δικό μας Ταμείο, είτε από οποιονδήποτε άλλον μεσάζοντα. Επίσης αυτοί που τά είχαν λάβει ως δωρεά, οφείλουν και αυτοί να τα επιστρέψουν το γρηγορώτερο στους ονομαζομένους Χριστιανούς.

Επί πλέον αν οι αποκτήσαντες αυτά τα κτίρια, ή οι καρπούμενοι τις δωρεές ζητήσουν κάποια αποζημίωσι από την Ευμένειά μας, ν' απευθυνθούν στον Τοποτηρητή, ώστε μέσω της δικής μας επιείκειας, ν' αποδοθεί επίσης αυτό που τους αφορά. Όλα αυτά τα κτίσματα πρέπει να επιστραφούν αμέσως και δίχως καθυστέρησι στην Κοινότητα των Χριστιανών, και εφ' όσον είναι βέβαιον ότι οι Χριστιανοί κατείχαν όχι μόνο τα οικήματα όπου συνάζονταν συχνά, αλλά ακόμα μερικά άλλα τα οποία ανήκαν στην Κοινότητά τους και στους Ναούς τους. Για όλες αυτές τις ιδιοκτησίες που θα αποδοθούν υπό τις συνθήκες, που αναφέρθηκαν πιο πάνω, δηλαδή χωρίς κανενός είδους διφορούμενο και χωρίς καμμία αμφισβήτηση, μένει μόνο η επιφύλαξις γι' αυτούς που θα κάνουν αυτήν την απόδοσι δωρεάν (όπως ελέχθη πιο πάνω), ότι θα μπορούν να αναμένουν από την εύνοιά μας μίαν αποζημίωσι.

Για όλα αυτά, θα πρέπει εσύ, να παράσχης σ' αυτήν την Κοινότητα των Χριστιανών την πιο αποτελεσματική βοήθειά σου, όπως η διαταγή μας εκτελεσθεί το συντομώτερο δυνατόν, και όπως επίσης φανείς αρκετά επαρκής σ' αυτό το θέμα, βοηθούμενος και από την δική μας επιείκεια, με στόχο την Δημόσια Γαλήνη.

Κατ' αυτόν τον τρόπο μόνο θα μπορέσωμε να δούμε, όπως ήδη το αναφέραμε πιο πάνω, την Θεία εύνοια της οποίας έχομε ήδη αισθανθεί τις συνέπειες, σε περιστάσεις πολύ δύσκολες και η οποία θα θελήση να μας εξασφαλίση την επιτυχία των έργων μας, ως εχέγγυον της Δημοσίας Ευημερίας.

Η φράσις: "Κατ' αυτόν τον τρόπο μόνο θα μπορέσωμε να δούμε την θεία εύνοια της οποίας έχομε ήδη αισθανθή τις συνέπειες σε περιστάσεις πολύ δύσκολες" θυμίζει το μεγάλο γεγονός που συνέβη στον Κωνσταντίνο, πριν γίνει ακόμη Αύγουστος (δηλαδή Αυτοκράτωρ της Δύσεως), και το οποίο διηγήθηκε δίχως άλλο στον Λικίννιο, μετά την νίκη του κατά του Μαξεντίου στην Μύλβια γέφυρα το 312 μ.Χ. (Δηλαδή ένα χρόνο πριν την Διακήρυξη της Ανεξιθρησκείας και την απελευθέρωσι της Εκκλησίας. Αυτό το θαυμαστό γεγονός ήταν η εμφάνιση του Τιμίου Σταυρού στον ουρανό με την φράσι "Εν τούτω νίκα" (δηλαδή να νικάς με αυτό), την ώρα που ο Κωνσταντίνος βάδιζε κατά του Μαξεντίου κοντά στην Ρώμη. Ήταν μεσημέρι και ο Σταυρός έλαμπε πάνω από τον ήλιο. Τον είδε δε όλος ο στρατός. Από αυτήν την μάχη κατά του Μαξεντίου που τυραννούσε τους πολίτες της Ρώμης ο Κωνσταντίνος βγήκε νικητής και έγινε δεκτός ως απε-λευθερωτής στην Ρώμη, και ωνομάσθηκε Αύγουστος, δηλαδή Αυτοκράτωρ της Δύσεως.

Αυτό το θαυμαστό γεγονός το έχει γράψει ο Πατήρ της Εκκλησίας του 4^ου αι, μ.Χ. Ευσέβιος Καισαρείας (της Παλαιστίνης), Επίσκοπος και ιστορικός. Το βρίσκομε στην Ελλ. Πατρολογία του Migne (20^ος Τ., σελ. 941-948).

Σημ.: Λόγω της μεγάλης σημασίας του θαυμαστού αυτού γεγονότος το οποίο υπήρξε η αιτία της τόσο αμέσου αλλαγής της Ρωμαϊκής Διοικήσεως προς την Ανεξιθρησκεία (από το 312-313), η μεταφράστρια παραθέτει το αρχαίο κείμενο του Ευσεβίου Καισαρείας μαζί με την μετάφραση στα νέα Ελληνικά που η ίδια είχε πραγματοποιήσει στην Πάτμο όταν εργαζόταν εκεί ως Διπλ. Ξεναγός του Ελλην. Τουρισμού επί μία 10ετία (1987-1997). (Σε αυτό το επάγγελμα εργάσθηκε επίσης στην χερσαία Ελλάδα (1962-1981), και στις κρουαζιέρες (1982-1986), προς δόξαν Θεού, διότι το επάγγελμα αυτό προσφέρει δυνατότητα Ιεραποστολής).

πραγματοποιήθηκε στις αρχές Ιανουαρίου 2006, υπό της

Ειρήνης Οικονομίδου, Πτυχ. Θεολογ. & Πολ. Επιστημών

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ : Ιασίου 1, 115 21 Αθήνα, Τηλ. 210-7272.381, Fax: 210-7272,380.

ΑΘΗΝΩΝ : Δραγατσανίου 2 – Πλατεία Κλαυθμώνος, 105 59 Αθήνα, Τηλ. 210-3310.977, 210-3228.637 (και Fax).

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ : Εθνικής Αμύνης 9α και Τσιμισκή, 64, 546 21 Θεσσαλονίκη, Τηλ. 2310-275.126, Fax: 2310-278.559.

ΠΑΤΡΩΝ : Ρήγα Φεραίου 143 & Φιλοποίμενος 24, 262 21 Πάτρα, Τηλ./Fax: 2610-223.110.

Κατάλογοι των μέχρι σήμερα κυκλοφορούντων μεταφρασμένων Ακολουθιών της Εκκλησίας της Ελλάδος από τα Αρχαία στα Νέα Ελληνικά

Πωλούνται στα δικά της Βιβλιοπωλεία: Αθήνα (Τηλ. 210-3310977), Θεσσαλονίκη, Πάτρα, στα Βιβλιοπωλεία των Μητροπόλεων (σε κάθε Νομό) και ωρισμένα ιδιωτικά Χριστιανικά Βιβλιοπωλεία.

1. «Το Άγιον Βάπτισμα» και «Ο Γάμος»: μετάφρασις Γεωργ. Μαυρομάτη, έγκρισις Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (1990), Εκδόσεις «Τέρτιος», Κατερίνη, Τηλ. 2350-22098.

2. «Η Μεγάλη Εβδομάδα (Πάσχα)»: μετάφρασις Γεωργ. Μαυρομάτη (Αρχαίο και Νέο), ίδια έγκρισις και στις ίδιες Εκδόσεις.

3. «Η Ακολουθία των Χριστουγέννων» (Αρχαίο και Νέο και υπομνηματισμός): μετάφρασις Γεωργ. Μαυρομάτη, με την ίδια έγκρισι και τις ίδιες Εκδόσεις (και στα ίδια βιβλιοπωλεία).

4. «Το Ευχέλαιον» (Αρχαίο και Νέο), Γεωργ. Μαυρομάτη, καθώς και «Οι Ακολουθίες της Πεντηκοστής, των Παρακλήσεων της Παναγίας και των Χαιρετισμών» (Αρχαίο και Νέο). Οι μεταφράσεις όλες του Γεωργίου Μαυρομάτη, και ο υπομνηματισμός, με την ίδια έγκρισι και στις ίδιες Εκδόσεις.

1. «Η Θεία Λειτουργία για τα παιδιά» (ισχύει και για μεγάλους) της Ειρήνης Οικονομίδου (Αρχαίο και Νέο – δική της ποιητική μετάφρασις), έγκρισις Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (1^η έκδ. 1983), Εκδόσεις Νεκτ. Παναγόπουλος (Τηλ. 210-3224819), 19^η έκδ. 2009.

2. «Καθημερινές Προσευχές» (Αρχαίο και Νέο), π. Αθανασίου Λαγουρού.

3. «Θεία Μετάληψις», του Θεολόγου Νικ. Νευράκη (Αρχαίο και Νέο).

4. «Αναστάσιμοι Ύμνοι» (ερμηνεία Επισκόπου Θεσσαλονίκης Ανθίμου).

5. «Ύμνοι της Εκκλησίας» (ερμηνεία Επισκόπου Αχελώου Ευθυμίου).

Επιμέλεια του Καταλόγου υπό Ειρήνης Οικονομίδου

πτυχιούχου Θεολογίας & Πολιτικών Επιστημών

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

(κείμενο – μετάφραση στην Δημοτική – σχόλια)

	Τ Ι Τ Λ Ο Ι	Ε Κ Δ Ο Τ Ε Σ
1)	*«Η Ακολουθία του Αγίου Βαπτίσματος»* *(κείμ. – μετάφρ.)*	'Εκδοση "ΤΕΡΤΙΟΣ" (Τηλ. 23510-22098), Μετ. Γ. Μαυρομάτη
2)	*«Η Ακολουθία του Γάμου» (κείμ.-μετάφρ.)*	'Εκδοση "ΤΕΡΤΙΟΣ" (Τηλ. 23510-22098), Μετ. Γ. Μαυρομάτη
3)	*«Η Ακολουθία του Ευχελαίου» (κείμ.-μετάφρ.)*	'Εκδοση "ΤΕΡΤΙΟΣ" (Τηλ. 23510-22098), Μετ. Γ. Μαυρομάτη
4)	*«Η Ακολουθία των Χριστουγέννων»* *(κείμ.-μετάφρ.)*	'Εκδοση "ΤΕΡΤΙΟΣ" (Τηλ. 23510-22098), Μετ. Γ. Μαυρομάτη
5)	*«Η ακολουθία της Πεντηκοστής»* *(κείμ.-μετάφρ.)*	'Εκδοση "ΤΕΡΤΙΟΣ" (Τηλ. 23510-22098), Μετ. Γ. Μαυρομάτη
6)	*«Οι Παρακλητικοί Κανόνες της Παναγίας» (κείμ.-μετάφρ.)*	'Εκδοση "ΤΕΡΤΙΟΣ" (Τηλ. 23510-22098), Μετ. Γ. Μαυρομάτη
7)	*«Οι Χαιρετισμοί της Παναγίας» (κείμ.-μετάφρ.)*	'Εκδοση "ΤΕΡΤΙΟΣ" (Τηλ. 23510-22098), Μετ. Γ. Μαυρομάτη
8)	*«Οι Τέσσερις Θ. Λειτουργίες» (κείμ.-μετάφρ.)*	'Εκδοση "ΤΕΡΤΙΟΣ" (Τηλ. 23510-22098), Μετ. Γ. Μαυρομάτη
9)	*«Η Θεία Λειτουργία για τα παιδιά»"* *(κείμ.-μετάφρ.)*	(17η έκδοση) Μετ. Θεολογ. Ειρ. Οικονομίδου (τηλ. εκδότου: 3224819, Παναγόπουλος)
10)	*«Οι Προσευχές της ημέρας με ερμην.»* *(κείμ.-μετάφρ.)*	Μετ. Αθ. Λαγουρού, 'Εκδοση "Τήνος" 64.25.998
11)	*«Ύμνοι και τροπάρια με ερμην.» (κείμ.-μετάφρ.)*	Επισκ. Αχελώου Ευθυμίου, 'Εκδοση Απ. Διακονίας, τηλ. 7272-381 ή 388
12)	*«Η Μεγάλη Εβδομάδα» με ερμην. (καθαρ.αρ.)*	Π. Επιφαν. Θεοδωρ/λου, 'Εκδοση Απ. Διακονίας, τηλ. 7272-381 ή 388
13)	*«Αναστάσιμοι 'Ύμνοι» με ερμην.*	Επισκ. Ανθίμου Αλεξ/λεως, νυν Θεσσαλονίκης, 'Εκδοση Απ. Διακονίας, τηλ. 7272-381 ή 388
14)	*«Ερμηνεία του Κανόνος της Αναστάσεως»*	Ανδρ. Θεοδώρου, 'Εκδοση Απ. Διακονίας, τηλ. 7272-381 ή 388
15)	*«Το Ψαλτήριο» (κείμ.-μετάφρ.)*	ερμην. Παν.Τρεμπέλα 'Εκδοση "Σωτήρος", Σόλωνος 100, τηλ. 3624-349
16)	*«Η Καινή Διαθήκη» (κείμ.-μετάφρ.)*	ερμην. Παν. Τρεμπέλα 'Εκδοση "Σωτήρος", Σόλωνος 100, τηλ. 3624-349
17)	*«Η Παλαιά Διαθήκη» (κείμ.-μετάφρ.)*	ερμην. Παν. Τρεμπέλα 'Εκδοση "Σωτήρος", Σόλωνος 100, τηλ. 3624-349
18)	*«Η Καινή Διαθήκη» (κείμ.-μετάφρ.)*	ερμ. Κολιτσάρα "ΖΩΗ", Καρύτση 14, τηλ. 3223-560
19)	*«Η Παλαιά Διαθήκη» (κείμ.-μετάφρ.)*	ερμ. Κολιτσάρα σε κασέττες, "ΖΩΗ", Καρύτση 14, τηλ. 3223-560
20)	*«Η Καινή Διαθήκη» (κείμ.-μετάφρ.)*	Καθ. Βέλλα, έγκρ. Οικ. Πατρ/χείου 'Εκδοση Αποστ. Διακονίας της Εκκλ. της Ελλάδος τηλ. 7272-381 ή 388
21)	*«Οι Πατέρες της Εκκλησίας» (κείμ.-μετάφρ.)*	Επιμέλεια Καθ. Παν. Χρήστου, Θεσσαλονίκη, έκδ. Μερετάκης (Πώλησις: τηλ. 2310 275126).

ΑΛΛΑ ΧΡΗΣΙΜΑ ΒΙΒΛΙΑ
1)	*«Εφόδιον Ορθοδοξίας»*	Π.Αντων.Αλεβιζοπούλου, Εκδοση "Απ. Διακονία", τηλ. 7272381 ή 388
2)	*«Μικρά Είσοδος στην Ορθόδοξη Πνευματικότητα»*	Επ. Ναυπάκτου, 'Εκδοση "Απ. Διακονία", τηλ. 7272 381 ή 388
3)	*«Τα δύο Πρόσωπα της Ελλάδος - 7000 χρόνια Πολιτισμός»* (αγγλικά-6η έκδ., γαλλικά-4η έκδ.)	Θεολ. Ειρ. Οικονομίδου (3η έκδοση ελλην.) Βραβευμένο, 'Εκδ. Παναγό-πουλος Νεκτ. (τηλ. 32.24.819). Χαβρίου 3 – Σύνταγμα
4)	*«Διαφορές μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και Ρωμαιοκαθολικισμού»* (αγγλ. 16^η εκ., γαλλ. 12^η εκ., ελλ. 5^η εκ.)	Ειρ. Οικονομίδου (5^η έκδοση ελλην.) τηλ. 32.24.819, Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος
5)	*«Το 'Άγιο Φως στα Ιεροσόλυμα»* (ελλ.-αγγλ.)	Ιωάννας Τσεκούρα, Λαμία, P. REST. 35100, Τηλ. 22310 34254

1) "Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος", Δραγατσανίου 2, Πλατ. Κλαυθμώνος (Σταδίου), Αθήνα (τηλ. 210 3310 977).

2) Νεκτ. Παναγόπουλος, οδός Χαβρίου 3 (4η κάθετος Κολοκοτρώνη), τηλ./fax: 210 3224 819.

4ης Οικουμενικής Συνόδου της Χαλκηδόνος το 451 μ.Χ. με 630 Αγίους Πατέρες.

Η Ορθόδοξος Εκκλησία εορτάζει στις 11 Ιουλίου ένα μεγάλο θαύμα της μεγαλομάρτυρος Αγίας Ευφημίας (εμαρτύρησε επί Διοκλητιανού μεταξύ του 284 και του 305 μ.Χ.), μετά την λήξι της 4ης Οικουμενικής Συνόδου, η οποία είχε συνεδριάσει μέσα στον Ναό της στην Χαλκηδόνα (Βορ.-Δυτ.Μ.Ασία). Μέσα στον Ναό αυτόν βρισκόταν και το χαριτόβρυτο άγιο λείψανό της, το οποίο επιτελούσε πολλά θαύματα.

Επειδή λοιπόν κατά την Σύνοδο αυτήν, την τόσο σημαντική για το θέμα των δύο φύσεων του Ιησού Χριστού (την Θείαν και την ανθρώπινη), παρουσιάσθηκαν αντιρρήσεις εκ μέρους του Αρχι-Επισκόπου της Αλεξανρείας, Διοσκόρου, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Άγιος Ανατόλιος επρότεινε να τοποθετήσουν τα δύο βιβλία που θα περιείχαν την ομολογία πίστεως των δύο διαφορετικών απόψεων: της Ορθοδόξου και της αιρετικής και να τα τοποθετήσουν μέσα στην λειψανοθήκη της Αγίας Ευφημίας για να λυθεί το θέμα από τον Θεό.

Τοποθετήθηκαν λοιπόν τα δύο βιβλία επάνω στο στήθος της Αγίας Ευφημίας, και αφού εσφράγισαν την λειψανοθήκη, όλοι οι Πατέρες επεδόθησαν στην προσευχή. Μετά οκτώ ημέρες όλοι μαζί (και των δύο πλευρών) άνοιξαν την λειψανοθήκη και διεπίστωσαν έκπληκτοι ότι η Αγία έσφιγγε στην αγκαλιά της το ορθόδοξο βιβλίο ενώ το αιρετικό ήταν πεσμένο στα πόδια της. Εμπρός σ'αυτήν την ολοκάθαρη απόδειξι της αληθείας οι Ορθόδοξοι ευχαρίστησαν τον Θεό, ενώ οι αιρετικοί γιουχαϊσθηκαν από το πλήθος των πιστών και καταντροπιάστηκαν.

Σήμερα, το Άγιο λείψανο της Αγίας Ευφημίας βρίσκεται στον Ναό του Αγίου Γεωργίου του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη.

Η απόρριψις της 4ης Οικουμενικής Συνόδου από αυτούς που δεν δέχθηκαν την ορθή πίστι για τις δύο φύσεις του Χριστού (την Θεία και την ανθρώπινη) δημιούργησε το πρώτο Σχίσμα στην Εκκλησία. Αυτοί δε που δημιούργησαν αυτό το Σχίσμα ονομάζονται Μονοφυσίται και Αντι-Χαλκηδόνιοι. Είναι δε αυτοί οι ακόλουθοι: Κόπται, Αρμένιοι, Αιθίοπες, Συρο-Ιακωβίται και η Εκκλησία του Μαλαμπάρ (Νότιος Ινδία), που είχε ιδρυθεί από τον Απόστολο Θωμά.

Σημ. Στην Βυζαντινή εποχή είχαν γίνει προσπάθειες για ένωσι χωρίς αποτέλεσμα και στις μέρες μας επί του Οικ. Πατριάρχου Αθηναγόρου (1951: εγκύκλιός του) άρχισαν νέες προσπάθειες για ένωσι χωρίς αποτέλεσμα.

Τα τελευταία Πρακτικά των πρόσφατων σχετικών "διαλόγων" έχουν εκδοθή το 1994 (Βιβλιοθήκη Ι.Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος: οδ. Ιασίου 1, Συνοδικό Μέγαρο όπισθεν Νοσοκ. "Ευαγγελισμός" – Αθήναι.)

Οι Κόπται, οι Αρμένιοι και οι Αιθίοπες ονομάζονται Μονοφυσίται και Προχαλκηδόνιοι, επειδή σταμάτησαν στην Τρίτη Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου το 431 μ.Χ. και δεν εδέχθησαν την Τέταρτη Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνος, το 451 μ.Χ. Δεν εδέχθησαν δηλαδή την αλήθεια της Εκκλησίας σχετικά με τις δύο φύσεις του Χριστού [την θεία και την ανθρώπινη]. Αυτοί ισχυρίζονται ότι η θεία απορρόφησε την ανθρώπινη φύση. Αυτό είναι μεγάλη αίρεση που αποκλείει την Σωτηρία, εφ' όσον ο Χριστός πέθανε επάνω στον Σταυρό ως τέλειος άνθρωπος, ως «δεύτερος Αδάμ υπάκουος». Και αυτή η απόλυτος υπακοή Του στον Ουράνιο Πατέρα Του άνοιξε τον δρόμο προς την συμφιλίωση του ανθρώπου με τον Θεό-Πατέρα, για όσους θελήσουν να πιστεύσουν ελεύθερα στον Χριστό και να αποδεχθούν τις εντολές της Εκκλησίας Του, την οποία ίδρυσε ο Ίδιος και την οποία δέ θα νικήσει ο αιώνιος θάνατος, επειδή εκτός Εκκλησίας δεν υπάρχει Σωτηρία. [Αγ. Κυπριανός 2ος αιώνας μ.Χ].

Η Τέταρτη Οικουμενική Σύνοδος της Χαλκηδόνος το 451 μ.Χ. εξήγησε μια για πάντα την αλήθεια για τις δύο φύσεις του Χριστού, οι οποίες ήταν ελεύθερες [δίχως να συγχέονται η μία με την άλλη].

Οι Επίσκοποι που απομακρύνονται από την Ορθόδοξο Εκκλησία [την μόνη πραγματικά Αποστολική], χάνουν την Αποστολική διαδοχή της χειροτονίας [την σωστή Ιερωσύνη], και επομένως χάνουν την αγιαστική Χάρη και συνεπώς χάνουν την Σωτηρία που δεν μπορούν να μεταδώσουν στον λαό.

Πρέπει να διαβάζομε με προσοχή το 15° και 17° Κεφ. του κατά Ιωάννη Ευαγγελίου για να καταλάβομε τι σημαίνει «Ενότης» στην Εκκλησία, δηλαδή Ενότης των Επισκόπων και των πιστών με τον εν Ουρανοίς Χριστόν και δι' Αυτού με τον Ουράνιο Πατέρα. Χωρίς αυτή την ενότητα Σωτηρία δεν υπάρχει. [Η ενότης αυτή δεν είναι θεωρητική, αλλά οργανική λόγω των πραγματικών Αγίων Μυστηρίων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, που μεταδίδουν στους Ορθόδοξους Χριστιανούς τις «Άκτιστες Ενέργειες» της Αγίας Τριάδος, δηλαδή του «Ζώντος Θεού», οι οποίες οδηγούν σταδιακά τον πιστό Ορθόδοξο στην αφθαρσία και τελικά στην αφθαρτοποίηση όλου του σύμπαντος μετά την τελική Κρίση. (Αποκ. 21), (Ρωμ. 8,21-22,2), (Πετρ.Β. 3,10-13), (Εβρ. 12,26-28).

Αυτή την εν αφθαρσία νέα Ζωή θα στερηθούν οι αιρετικοί, επειδή στερήθηκαν επάνω στην Γη την δυνατότητα του εξαγιασμού, λόγω της ελλείψεως της Αποστολικής Διαδοχής και της ορθής συμμετοχής στα Άγια Μυστήρια. Γι' αυτό η αίρεσις θεωρείται από την Ορθόδοξο Αποστολική Εκκλησία η μεγαλύτερη αμαρτία.

Σημ.: Στο Κάιρο υπάρχουν Ελληνικές Ορθόδοξες Εκκλησίες:

1- Ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγ. Νικολάου, Τηλ. 5903516

2- Ο Ναός του Αγίου Κωνσταντίνου και Αγίας Ελένης, Τηλ. 766405

Η υπόσχεσις του Θεού για την ανακαίνιση της ζωής, που είχε ήδη εκφρασθή στην Παλαιά Διαθήκη (π.χ. Ησ. 42,5-16), πραγματοποιήθηκε στην Καινή Διαθήκη μετά την νίκη του Ιησού Χριστού επί του Σταυρού (λόγω της τελείας του υπακοής στον Ουράνιο Πατέρα), μετά την Ανάστασί Του (απόδειξις της νίκης Του) και μετά την Ανάληψί Του και την Αποστολή του Αγ. Πνεύματος στους Αποστόλους κατά την Πεντηκοστή (Πραξ. 2, 1-36).

Από τότε και επί 2.000 χρόνια (Πραξ. 2) η Αγία Αποστολική Εκκλησία (η Ορθόδοξη) με την βοήθεια των Ιερών Μυστηρίων, που ίδρυσε ο ίδιος ο Χριστός, καλεί τα παιδιά της σ' αυτήν την ανακαίνισι της ζωής, που αποτελεί μία συνεργασία της Θείας Χάριτος και της ελευθέρας ανθρωπίνης βουλήσεως. Αυτός ο πνευματικός αγώνας θα συνεχισθή ώς το τέλος της ιστορίας της ανθρωπότητος, "έως αν πάντα γένηται" (Ματθ. 5,18). Μετά θα έλθη το τέλος "...όταν παραδώ την βασιλείαν τω Θεώ και πατρί, όταν καταργήση πάσαν αρχήν και πάσαν εξουσίαν και δύναμιν, δει γαρ αυτόν βασιλεύειν άχρις ου αν θη πάντας τους εχθρούς υπό τους πόδας αυτού" (Α' Κορ. 15,24-26).

Στο 21ο Κεφ. της Αποκαλύψεως ο Αγ. Ιωάννης ο Ευαγγελιστής περιγράφει τον "Καινούριο Ουρανό" και την "Καινούρια Γη": το εν δόξη Σύμπαν μετά την Κρίσι. Αυτό το μελλοντικό γεγονός θα αποτελέση το μεγάλο θαύμα του Θεού: την "Μεταμόρφωσι", την ανακαίνισι όλης της Δημιουργίας σε μια νέα κατάστασι, την "αφθαρσία" (Αποκ. 21). Αυτό το γεγονός το αναφέρει και ο Αγ. Πέτρος στην 2α επιστολή του: "...ουρανοί πυρούμενοι λυθήσονται και στοιχεία καυσούμενα τήκεται! καινούς δε ουρανούς και γην καινήν κατά το επάγγελμα αυτού προσδοκώμεν, εν οίς δικαιοσύνη κατοικεί" (2.Πετρ. 3,12-13). Το λέγει επίσης ο Απ. Παύλος στους Χριστιανούς της Ρώμης: "...και αυτή η Κτίσις ελευθερωθήσεται από της δουλείας της φθοράς εις την ελευθερίαν της δόξης των τέκνων του Θεού" (Ρωμ. 8,21-22), (Εβρ. 12, 26-29).

Οι πιστοί της Ορθοδόξου Εκκλησίας δέχονται τον εξαγιασμό (που οδηγεί σ' αυτήν την αφθαρσία) με την σωστή συμμετοχή τους στις "άκτιστες ενέργειες" της Αγίας Τριάδος, που τους μεταδίδονται διά των αληθινών Αγίων Μυστηρίων, λόγω της σωστής Ιερωσύνης. (Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο η "Ουσία" του Θεού.) Αυτήν την αλήθεια την κήρυξαν όλοι οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας ανά τους αιώνας, αλλά κυρίως την συστηματοποίησε στην Θεολογία του ο Αγ. Γρηγόριος Παλαμάς, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης τον 14ο αι. (Ελ. Πατρ. MIGNE 150,872 – 131,536). Η Θεολογία των "ακτίστων ενεργειών" έγινε επίσημως αποδεκτή από την Εκκλησία με τις τρεις Τοπικές Συνόδους της Κωνσταντινουπόλεως τον 14ο αι. και εκφράσθηκε με τον θαυμασιώτερο τρόπο στην Βυζαντινή Τέχνη επί 10 αιώνες (4ο-14ο αι.).

Σημείωση: Η Αποστολική διαδοχή των Επισκόπων δεν υπάρχει στις Αιρέσεις, γι’αυτό τα «Μυστήριά» τους είναι άκυρα, ακόμα και ο Ρωμαιο-Καθολικός Κλήρος βάζει αλάτι στον ψεύτικο αγιασμό τους! Λόγω του Σχίσματος του 1054, που επετέλεσε η Δύσις με την απομάκρυνσή της από την Αποστολική πραγματική Εκκλησία, την Ορθοδοξία (σήμερα πολλά μέλη του Ρωμαιοκαθολικισμού και του Προτεσταντισμού επιστρέφουν ελευθέρως στην Μητέρα-Αποστολική Εκκλησία όταν μάθουν την ύπαρξί της).

Διαβάζοντας (στο περιοδικό "ΝΟΥΜΑΣ") το άρθρο το σχετικό με το θέμα της αγιοποίησης του Μακρυγιάννη θα ήθελα να παρατηρήσω τα εξής.

Πρώτα πρώτα ο Μακρυγιάννης δεν έγινε γνωστός από τον Σεφέρη αλλά από τον Βλαχογιάννη που ανακάλυψε το κρυμμένο χειρόγραφό του των "Απομνημονευμάτων" και των "Οραμάτων & Θαμάτων" και έκανε την πρώτη έκδοση των "Απομνημονευμάτων", μην έχοντας το θάρρος να εκδόσει και το αγιώτατο βιβλίο του των "Οραμάτων και Θαμάτων". 'Οταν στις μέρες μας το εξέδωσε η Εθνική Τράπεζα γίνονταν τεράστιες σειρές για να το προμηθευθή ο κόσμος (όχι γιατί ήταν ένας "ήρωας του '21", αλλά λόγω της βαθειάς πνευματικότητας αυτού του βιβλίου.

Ο Μακρυγιάνης ήταν άνθρωπος της προσευχής (με 300 μετάνοιες την ημέρα, που του είχε μάθει η μάνα του). Αυτό βέβαια δεν ισχύει για τους άλλους "ήρωες του '21".

Μιλούσε με τον Θεό και τους Αγίους. Το είχε αυτό τόσο βαθειά μέσα του που από την εφηβική του ηλικία τον βλέπομε να προσεύχεται στον 'Αγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο την ημέρα της εορτής του στο μικρό μοναστήρι της Κίρας με φωνές και αναφιλητά και έχοντας βαθειά την αίσθηση ότι έκλεισε την "συμφωνία" με τον 'Αγιο. Και όταν μεγάλωσε και ήλθε ο καιρός να πραγματοποιηθεί αυτό που είχε ζητήσει στον 'Αγιο, του έφερε ένα ωραίο ασημοκάντηλο για να τον ευχαριστήσει (το οποίο υπήρχε σ' αυτό το μικρό Μοναστήρι, όπου ζει σήμερα ένας μοναχός μόνος του, ως τότε που ο 'Οθων ξεπουπούλιασε μεγάλο αριθμό Μονών από τα πολύτιμα αφιερώματα και εκκλησιαστικά σκεύη.

Ο Μακρυγιάννης είχε ψυχή αφιερωμένη στον Θεό και αυτό το βλέπομε και μέσα στα Απομνημονεύματα, αλλά κυρίως στο "Οράματα και Θάματα" στο οποίο βλέπομε ότι είχε οράσεις. 'Εβλεπε τον Χριστό, την Παναγία και Αγίους μέσα στο δωμάτιό του. Αυτό ήταν μια ιδιαίτερη χάρις που του έδωσε ο Θεός λόγω της μεγάλης του αφοσιώσεως στον Θεό και της αγιότητος του βίου του.

Λοιπόν αυτός ο κύριος που διαμαρτύρεται να ησυχάσει, γιατί αυτήν την πνευματική ζωή του Μακρυγιάννη δεν την είχαν άλλοι ήρωες του '21. Και όταν λέγει ότι ο Θεός αποφασίζει για την αγιοποίηση ενός ανθρώπου, αυτό γίνεται μέσω της συνειδήσεως της Εκκλησίας, δηλαδή του πιστού λαού και κλήρου.

'Οταν προχωρήσει αυτή η συνειδητοποίηση μέσα στο σώμα της Εκκλησίας (του πιστού λαού και του κλήρου), που είναι το Σώμα του Χριστού επί της Γης, για την αγιότητα ενός ανθρώπου, τότε το Οικ. Πατριαρχείο κάνει και την επίσημη δήλωση ανακήρυξης του νέου Αγίου.

Π.χ. ο 'Αγιος Κοσμάς ο Αιτωλός παρ' όλο που μαρτύρησε τον 18^ο αι., η επίσημη ανακήρυξή του ως Αγίου έγινε στις μέρες μας. Το ίδιο και ο 'Αγιος Νεκτάριος, ενώ εκοιμήθη το 1920 η επίσημη ανακήρυξή του ως Αγίου έγινε την 10ετία του "60".

'Οταν πρωτοδιάβασα τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη και κατάλαβα αυτήν την βαθειά πνευματικότητά του είπα μέσα μου, αυτό το βιβλίο πρέπει να ονομασθεί "Το Ευαγγέλιο του Νέου Ελληνισμού".

Ένα μεγάλο θαύμα της Ορθοδοξίας που αποδεικνύει πώς αυτή είναι η πραγματική Εκκλησία με την σωστή Αποστολική Διαδοχή, είναι το Άγιο Φως που πηγάζει κάθε Ορθόδοξο Πάσχα (το μεσημέρι τού Μεγάλου Σαββάτου) στον Πανάγιο Τάφο, στα Ιεροσόλυμα. Όποτε επιχείρησαν αιρετικοί Επίσκοποι να το παραλάβουν, απέτυχαν. Ούτε Λατίνος, ούτε Αρμένιος (Μονοφυσίτης), ούτε Κόπται, ούτε Αιθίοπες, ούτε κανείς άλλος, εκτός από τον Έλληνα Ορθόδοξο Πατριάρχη Ιεροσολύμων, μπορεί να το παραλάβει. Αυτό το γεγονός έχει αποδειχθεί με θαύματα, όπως το θαύμα της ραγισμένης κολώνας στην είσοδο του Ναού της Αναστάσεως.

Το 1549 οι Αρμένιοι δωροδόκησαν τους Τούρκους, που την εποχή εκείνη ήταν οι κύριοι της Παλαιστίνης, για να επιτρέψουν στον Αρμένιο Πατριάρχη να πάρει το Άγιο Φως. Ό Έλληνας Ορθόδοξος Πατριάρχης στεκόταν περίλυπος έξω από τον ναό της Αναστάσεως, δίπλα σε μια κολώνα της εισόδου.

Αντί λοιπόν να παρουσιασθή το Άγιο Φως στον Πανάγιο Τάφο, όπου είχε παράνομα σταθεί ο Αρμένιος Πατριάρχης, ραγίζει με την δύναμη του Θεού η πέτρινη κολώνα, κοντά στην οποία στεκόταν ο Ορθόδοξος Πατριάρχης, και εμφανίζεται το Άγιο Φως μέσα στην σχισμή για να το πάρει εκείνος.

Αυτό το γεγονός είναι ιστορικό. Γνωρίζομε επί ποίου Πατριάρχου και επί ποίου Σουλτάνου συνέβη καθώς και την χρονολογία. Η δε ραγισμένη κολώνα είναι αρχαιολογικό τεκμήριο, που υπάρχει μέχρι σήμερα για να διατρανώνει την αλήθεια της Ορθοδοξίας. Το θαύμα αυτό συνέβη το 1549 επί Πατριάρχου Ιεροσολύμων Σωφρονίου Β'.

Σημ.: Το Άγιο Φως μετά την εμφάνιση του κυκλοφορεί μέσα στον Ναό της Αναστάσεως και ανάβει τα καντήλια και τα κεριά των πιστών προσκυνητών!

Εκ του βιβλίου "Διαφορές μεταξύ Ορθ. Εκκλησίας & Ρωμαιοκαθολικών", υπό Ειρήνης Οικονομίδου, Θεολόγου & Ξεναγού (5η έκδ. Ελλην., 16η έκδ. Αγγλ., 12η έκδ. Γαλλ.), υπό εκδότ. Νεκτ. Παναγόπουλου (Χαβρίου 3, 4^η καθ. Κολοκοτρώνη, Τηλ./Φαξ: 210-3224819).

Η ραγισμένη κολώνα από το θαύμα του 16^ου αιώνα.

Από αυτή την σχισμή ανέβλυσε το Άγιο Φως, δίπλα στον Έλληνα Πατριάρχη,

στην είσοδο του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα.

Εις το υπ' αριθμ. φύλλον 1477 της 25ης Οκτωβρίου ε.έ. της εγκρίτου εφημερίδος υμών και εις την στήλην "Επιστολαί αναγνωστών", εδημοσιεύθη επιστολή του αναγνώστου σας κ. Ιωάννου Καρδάση περί του Αγίου Φωτός του Παναγίου Τάφου. Ούτος λαβών αφορμήν επιστολάς και άρθρα αναγνωστών και συνεργατών σας, ως επίσης και την συνέντευξιν εις τον Δίαυλον "Mega" κατά την 11.04.01 του Τοποτηρητού, τότε του Πατριαρχικού Θρόνου της Σιωνίτιδος Εκκλησίας των Ιεροσολύμων, αναγνώσας δε, ως αναφέρει, την εργασίαν του Καθηγητού της εν Θεσσαλονίκη Θεολογικής Σχολής κ. Κωνσταντίνου Καλοκύρη και αφού εμελέτησε και την αναδημοσιευθείσαν, ως ποιεί μνείαν, ευχήν του Αγίου Φωτός, υπό του αειμνήστου ιστοριοδίφου Αρχιμανδρίτου Καλίστου Μηλιαρά εις το Εκκλησιαστικόν Περιοδικόν Σύγγραμμα του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων "Νέα Σιών", τόμ. ΝΘ', 1967, σελ. 235-237, καταλήγει εις το εξής συμπέρασμα: "Εκ των ανωτέρω αναφερομένων στοιχείων σαφώς καταφαίνεται ότι το Άγιον Φως, που λαμβάνεται το μεσημέρι του Μ. Σαββάτου από τον Πανάγιο Τάφο, από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων δεν είναι Θεόσταλτο και δεν αναπέμπεται κατά θαυματουργικό τρόπο, αλλά ανάπτεται από το φυσικό φως της ακοίμητης κανδήλας, μετατρεπόμενον σε Φως Άγιο με την ειδική ευχή, που αναπέμπεται από τον Πατριάρχη...".

Ο αξιότιμος κ. αναγνώστης σας θα έπρεπε, αφού τον απασχολεί το θέμα του Αγίου Φωτός, να αναγνώση μετά προσοχής τας εργασίας του λαμπρού εκείνου Αγιοταφίτου, μοναδικού ερευνητού των Ιστορικών πηγών, βραβευθέντος δι' αυτό υπό της Ακαδημίας Αθηνών και αναγορευθέντος επιτίμου διδάκτορος της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, δια την μοναδικότητα, την πρωτοτυπίαν και την συμφώνως ταις υπαρχούσαις πηγαίς συγγραφήν αυτών. Ο Αρχιμανδρίτης Κάλλιστος Μηλιαράς εις την αναδημοσιευθείσαν τω 1967, ως προελέχθη, εργασίαν του "Ιστορική Μελέτη περί του Αγίου Φωτός, ερευνά το θέμα συμφώνως ταις ιστορικαίς πηγαίς και τη Ιεροσολυμιτική παραδόσει.

Βεβαίως, πέρα των καταγεγραμμένων μαρτυριών προέχει η πίστις εις αυτό και η εμπειρία των χιλιάδων προσκυνητών, οι οποίοι συρρέουν από των πρωτοβυζαντινών χρόνων εις την Αγίαν Πόλιν Ιερουσαλήμ, την Πόλιν του Βασιλέως Χριστού, προκειμένου να λάβουν δια χειρών του Έλληνος Πατριάρχου το Θεόσταλτον Άγιον Φως. Πολλάκις, ως μαρτυρείται, ανάβουν τα κηρία αυτών εκ του περιφερομένου Αγίου Φωτός κατά τρόπον παράδοξον και όλως θαυματουργικόν.

Γραπτάς δε περί τούτου μαρτυρίας έχομεν αρχαίας και αρκετάς. Παραθέτω, εν συνεχεία, τινάς εξ αυτών προς επιβεβαίωσιν της μαρτυρίας της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων περί του Αγίου Φωτός.

1. Ο Επίσκοπος της Εμέσης (του Πατριαρχείου Αντιοχείας) Βασίλειος, αναφέρει χαρακτηριστικώς ότι κατά το πρώτον ήμισυ του θ' αιώνος, εις την εκλογήν του Αγίου Θεοδώρου, ασκητού της Λαύρας του Οσίου Σάββα εν Ιερουσαλήμ, εις Αρχιεπίσκοπον Εδέσσης και συλλειτουργήσας μετά των Πατριαρχών Αντιοχείας και Ιεροσολύμων "το Μέγα Σάββατον και μετά την των κανδηλών της Αγίας Αναστάσεως ουρανίω φωτί δαδουχίαν..." (Βίος του Αγίου Θεοδώρου Εδέσσης, έκδοσης Πομιαλόβσκη, Πετρούπολις 1892, σελ. 38).

2. Ο "Βασιλικός Κληρικός" της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως επισκεφθείς το 947 τους Αγίους Τόπους επί Πατριάρχου Ιεροσολύμων Χριστοδούλου του Α' (937-950) και Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου του Πορφυρογεννήτου του Ζ' εις επιστολήν του προς τον αυτοκράτοραν περιγράφει τας κακουχίας των Αγιοταφιτών Πατέρων, αλλά και τον "λίαν παράδοξον" τρόπον της του Ναού "φωτοφανείας έλλαμψιν" ως εξής: "...Ο δε πάνσοφος αρχιεπίσκοπος άμα τω συν αυτώ κλήρω... επί τον Άγιον Τάφον έσπευδε του Κυρίου... τοις βεβήλοις (δε) Αγαρηνοίς τον Θείον Τάφον ησφαλίσαντο. (Ούτος) κατά ανατολάς υψώσας τας μωσαϊκάς χείρας (αυτού), συν τω χριστωνύμω λαώ, εκτενώς καθικέτευε τον των όλων Θεόν. Περί δε ώραν έκτην της ημέρας (Άγιον Μέγα Σάβββατον) τω Θείω Τάφω ενατενίσας του Σωτήρος ορά την θείαν φωτοφάνειαν, δι' αγγέλου γαρ αυτώ πρόσεστιν η της θύρας είσοδος καιρόν ουν λαβών προς το απ' εκείνου του Φωτός μεταδούναι τοις εν τη αγία του Θεού μεγάλη Εκκλησία πολυφώτισις, καθώς τούτο ποιείν ειώθει, ούπω τω τάφω ανακύψας και εξαπίνης ή ιδείν πάσαν την του Θεού Εκκλησίαν ανέπαφον Θεού Φωτός πληρωθείσαν...". (Η επιστολή αύτη διεσώθη εν χειρογράφω της Λαύρας του Αγίου Σάββα και εδημοσιεύθη το 1807 εις το "Προσκυνητάριον" του Αρχιμ. Χρυσάνθου).

3. Ο Ρώσσος Ηγούμενος Δανιήλ επισκεφθείς κατά το 1106-1107 επί Σταυροφοροκρατορίας τους Αγίους Τόπους και αναφερόμενος εις το "Οδοιπορικόν" του περί του Αγίου Φωτός γράφει το εξής: "Την πρωίαν του Αγίου Μεγάλου Σαββάτου, κατά την ΣΤ' ώραν της ημέρας (Βυζαντινόν ωρολόγιον), ο λαός σωρηδόν συνηθροίσθη ενώπιον του Ναού της Αναστάσεως... (...Περιγραφή τελετής) ... Τελευτώσης δε της Θ' ώρας... φαίνεται μικρά νεφέλη ερχομένη εξ ανατολών και ισταμένη άνωθεν του υπερκειμένου της Εκκλησίας Τρούλλου, η δε βροχή έπεσεν επί του Αγίου Τάφου και τότε εφάνη ευθύς το Φως επί του Αγίου Τάφου και λάμψις καταπληκτική και λαμπρά εξήλθεν εξ αυτού... Το Άγιον Φως μοι εφάνη διάφορον του συνήθους φωτός, η λάμψις αυτού είχε τι ιδιάζον, η δε φλοξ ην ερυθρά... (Βενιαμίν Ιωαννίδου, Προσκυνητάριον της Αγίας Γης. Εν Ιεροσολύμοις 1877, σελ. 240-41).

4. Ο επίσης Ρώσσος προσκυνητής Αρχιμ. Αγρεθένιος, επισκεφθείς την Αγία Γη το 1375 αναφέρει τα εξής περί του Αγίου Φωτός: "...Ο Πατριάρχης (και οι λοιποί κληρικοί, τους οποίους κατονομάζει)... περιήλθον τον Τάφον του Κυρίου δίς και κατά τον τρίτον κύκλον εφάνη άνωθεν του Αγίου Τάφου λεπτός καπνός. Είτα ήνοιξεν τον Τάφον (Ι. Κουβούκλιον) και εισήλθεν ο Πατριάρχης, μετ' αυτόν δε ο Αρμένιος Επίσκοπος, διότι επληρώθη φωτός το ιερόν άντρον και ήναψαν πάσαι αι κανδήλαι αίτινες είχον σβεσθή από της Μ. Πέμπτης, ούσαι προπαρασκευασμέναι" (Αρχιμ. Καλλίστου Μηλιαρά, οι Άγοι Τόποι εν Παλαιστίνη και τα επ' αυτών δίκαια του Ελληνικού Έθνους, Τόμος Α', εν Ιεροσολύμοις, 1928, σελ. 484 (ένθα η αναφορά των πηγών).

5. Ο Ρώσσος προσκυνητής Αρσένιος Σουχάνωφ, επισκεφθείς τους Αγίους Τόπους επί Πατριάρχου Ιεροσολύμων Παϊσίου (1645-1661) το 1652 περιγράφει ως ακολούθως εις το "Προσκυνητάριον" αυτού τα περί του Αγίου Φωτός: "...δύο Μουσουλμάνοι (θυρωροί του Ναού) προσήλθον εις τον Άγιον Τάφον μετά Ελλήνων μοναχών και έσβησαν τας εν αυτώ κανδήλας και εξελθόντες εσφράγισαν αυτόν... Μετά τον τρίτον κύκλον ο Πατριάρχης Παϊσιος στας προ της θύρας... λαβών δύο δεσμίδας κηρίων και ανοίξας την θύραν εισήλθε και πάλιν έκλεισεν αυτήν... Ο Παϊσιος έμεινεν εις τον Τάφον έν τέταρτον της ώρας κεκλεισμένος και ανοίξας την θύραν εξήλθε κρατών εις εκάστην χείρα δεσμίδα ανημμένων κηρίων..." (Κλεόπα Κοικυλίδου – Ιωάννου Φωκυλίδου, Αρχαία Οδοιπορικά, Εν Ιεροσολύμοις 1912, σελ. 534-535 και 551).

6. Την της Σιωνίτιδος Εκκλησίας διδασκαλίαν περί του Αγίου Φωτός επιβεβαιοί το γενόμενον το 1580 επί Πατριάρχου Σωφρονίου του Δ' (1579-1608) θαύμα: οι ανθέλληνες και αιρετικοί Αρμένιοι (τους οποίους κατά τους τελευταίους χρόνους στηρίζει η Πατρίς μας) διακείμενοι εχθρικώς προς τους Ορθοδόξους υπεσχέθησαν εις τον ηγεμόνα των Ιεροσολύμων μεγάλα χρηματικά ποσά δια να εμποδίση τον Έλληνα ορθόδοξον Πατριάρχην να εισέλθη μετά των Ορθοδόξων εις τον Πανίερον Ναόν της Αναστάσεως κατά το Άγιον και Μεγάλο Σάββατον. Οι Ορθόδοξοι μετά του Πατριάρχου αυτών ιστάμενοι έξω του Ναού παρά την Αγίαν Αυλήν περίλυποι, παρεκάλουν ομοθυμαδόν τον Άγιον Θεό μετά δακρύων και συντριβής καρδίας να δείξει το έλεος της ευσπλαχνίας Αυτού. Και ενώ προσηύχοντο, εσχίσθη ο κίων της θύρας του Ναού και εξήλθεν επ' αυτού το Άγιον Φως" (Αρχιμ. Χρυσάνθου, "Προσκυνητάριον της Αγίας Πόλεως Ιερουσαλήμ", Βιέννης 1807, σελ. 45-46.

7. Παρόμοιον περιστατικόν, επιβεβαιούν την διδασκαλίαν της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων επί του εξ ουρανού κατερχομένου Αγίου Φωτός, εξ αιτίας πάλιν των Αρμενίων συνέβη το 1634 επί Πατριάρχου Ιεροσολύμων Θεοφάνους (1608-1645) και το οποίον αναφέρει ο ίδιος ο Πατριάρχης εις τον τότε Τσάρον της Ρωσσίας Μιχαήλ. Απουσιάζοντος του Πατριάρχου εις Κωνσταντινούπολιν οι Αρμένιοι "έκλεισαν τον Άγιον Τάφον δια της εξουσίας των αλλοθρήσκων και δεν επέτρεπον εις τους Ορθοδόξους να επιτελέσωσι την τελετήν του Αγίου Φωτός. Ούτοι (οι Ορθόδοξοι) μετά δακρύων παρεκάλουν τον Θεό να τους αξιώση να ίδωσι το Άγιον Φως... Εγένετο τότε σεισμός και το Άγιον Φως επεφάνη εκ των οπών της σκεπής του Αγίου Τάφου και εφώτισε πάσαν την Εκκλησίαν...". (Αρχιμ. Καλλίστου Μηλιαρά, μνημ. έργ. 228 και Ν. Κάπτερεφ, Σχέσεις Πατριαρχών της Ιερουσαλήμ μετά της Ρωσσικής Κυβερνήσεως (Ρωσσιστί), Πετρούπολις 1896, σελ. 74-75).

8. Εν κατακλείδι των γραπτών πηγών αναφέρω την αξιοθαύμαστον όντως μαρτυρίαν του αειμνήστου φύλακος του Παναγίου Τάφου Μοναχού Μητροφάνους, η οποία περιλαμβάνεται εις το υπό του Αρχιμ. Σάββα Αχιλλέως εκδοθέν βιβλιον "Είδα το Άγιο Φως", σελ. 130-131.

"Εκείνην την ιδίαν ακριβώς στιγμήν, που η αγωνία μου ευρίσκετο εις φοβεράν υπερέντασιν μέσα εις την απέραντον νεκρικήν σιγήν, που μόλις ήκουα την αναπνοήν μου, ήκουσα ένα ελαφρόν συριγμόν. Ήτο παρόμοιος με λεπτήν αύραν πνοής ανέμου. Και αμέσως – αλησμόνητον θέαμα – είδα ένα γαλάζιο Φως να γεμίζη ολόκληρον τον Ιερόν χώρον του Ζωοδόχου Τάφου. Το γαλάζιο εκείνο Φως το είδα εις την συνέχειαν να στριφογυρίζη ως δυνατός ανεμοστρίβολος, που με την ορμήν του ξερριζώνει πανύψηλα δένδρα και τα αρπάζει και τα μεταφέρει μίλια μακρυά. Πόσην ανησυχίαν είχεν εκείνο το γαλάζιο Φως!

"Μέσα από το Φως εκείνο έβλεπα καθαρά τον Πατριάρχην από το πρόσωπον του οποίου κυλούσαν χονδρές σταλαγματιές ιδρώτος, όπως ήτο γονυκλινής έφερε το χέρι του και έβαλε το δάκτυλόν του εις τον ανοιχτόν χώρον της Ιεράς φυλλάδος, που εδημιουργούσε το "κερί". Εν τω μεταξύ ετοποθέτησεν επί του Ζωοδόχου μνήματος τέσσερας δεσμίδας λευκών "κεριών" από τριάκοντα τρία "κεριά" ή κάθε μία. Και ως να εφωτίζετο από το Φως εκείνο το μυστηριώδες ήρχισε να αναγινώσκη τας ευχάς.

"Μόλις ήγγισεν επί της Ιεράς Φυλλάδος και ήνοιξε την σελίδα της και ήρχισε να αναγινώσκη τας ευχάς, εκείνο το κάπως ήρεμον και γαλάζιο Φως ήρχισε και πάλιν μίαν ανήσυχον κίνησιν. Ήτο ένα αφάνταστον και απερίγραπτον στριφογύρισμα, δυνατώτερον από το πρώτον. Και αμέσως ήρχισε να μεταβάλλεται εις ένα ολόλευκον Φως, όπως περιγράφει ο Ευαγγελιστής την μεταμόρφωσιν του Σωτήρος Χριστού. Εν συνεχέια το ολόλευκον εκείνο Φως μετεμορφώθη εις ένα ολοφώτεινον υπέρ τον ήλιον δίσκον και ενετοπίσθη ακίνητον άνωθεν ακριβώς της κεφαλής του Πατριάρχου. Κατόπιν είδα τον Άγιον Γέροντα, Πατριάρχην, να παίρνη εις τα χέρια του τας δεσμίδας των τριάκοντα τριών κεριών. Τας ανύψωσε και έδιδε την εικόνα της αναμονής. Ανέμενεν εκ Θεού την έλευσιν του αοράτου Φωτός. Και όπως σιγά-σιγά ύψωνε τα χέρια του δεν έφθασεν ακόμη εις το ύψος της κεφαλής του. Αμέσως εν ριπή οφθαλμού, ως να ήγγισεν επί αναμμένης καμίνου ήναψαν αυτομάτως η Αγία Κανδήλα και αι τέσσαρες δεσμίδες των κεριών. Αιφνιδίως δε χωρίς καν να αντιληφθώ, εξηφανίσθη από των οφθαλμών μου, ο ολοφώτεινος εκείνος δίσκος.

9. Αι καταγεγραμμέναι, εις τους Κώδικας του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, εμπειρίαι των Ορθοδόξων Προσκυνητών και Κληρικών περί του "ακτίστου" του Αγίου Φωτός είναι αρκεταί. Επιβεβαιούνται από των πρώτων χρόνων της ανοικοδομήσεως του Πανιέρου Ναού της Αναστάσεως. Το ουρανόθεν πεμπόμενον Άγιον Φως του Μεγάλου Σαββάτου απετέλεσε δια τους Αγιοταφίτας εις το πέρασμα των αιώνων την εκ Θεού δύναμιν, ενύσχυσιν και επιβράβευσιν των αγώνων, θυσιών, διώξεων, κόπων, βασάνων, κακουχιών και μαρτυρίων αυτών έτι δε και δι' όσα ο κόσμος δεν γνωρίζει και δεν δύναται να φαντασθή, προκειμένου να διασφαλίσουν την συνέχειαν της παρουσίας των Ρωμηών εις τα Πανίερα Προσκυνήματα. Οι μακάριοι Επίσκοποι και Πατριάρχαι Ιεροσολύμων από του Αγίου Ιερομάρτυρος Ιακώβου του Αδελφοθέου, πρώτου Επισκόπου Ιεροσολύμων, έως των ημερών μας εβάδισαν αγογγύστως την οδόν του μαρτυρίου, ύψωσαν εαυτούς σχεδόν πάντοτε έως του Σταυρού, χάριν των προνομίων της Φυλής και του Γένους και ηυφραίνοντο επί της μεθέξει της του Κυρίου Αναστάσεως, λαμβάνοντες το ουρανόθεν σταλέν Άγιον Φως, πεμπόμενον εκ του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός.

Όσον δ' αφορά την αναγιγνωσκομένην υπό του Πατριάρχου ευχήν, την οποίαν εμελέτησεν, ως αναφέρει, ο εντιμότατος αναγνώστης σας, επιτρέψατέ μου όπως σημειώσω τα εξής:

Το πρώτον μέρος της ευχής αναφέρεται εις την καθ' ημάς Θεολογίαν περί του Αγίου Φωτός. Ο Ιησούς Χριστός είναι "Φως εκ Φωτός, Θεός αληθινός". Ο υπέρ ημών σάρκα λαβών φωτίζει τους εν σκοτία όντας και μόνον εις την Εκκλησίαν Του ο άνθρωπος κατανοεί την περί φωτός διδασκαλίαν Του. Αυτός είναι το Φως του Κόσμου και εκείνος, που Τον ακολουθεί δεν μένει εν τη σκοτία. Το δε επί του φωτοφόρου Τάφου "ενδελεχώς και αειφώτως εκκαιόμενον φως ευλαβώς λαμβανόμενον διαδίδεται εις τους πιστεύοντας, εις τον Ιησούν Χριστόν, ως το αληθινόν Φως".

Το δεύτερον μέρος της ευχής κάμνει ικετήριον αναφοράν προς τον Ιησούν Χριστόν, όπως μη κωλύση τας χαρισματικάς δυνάμεις του Αγίου Φωτός εξ αιτίας των αμαρτιών μας. Δέεται δε ο Πατριάρχης, όπως το ακήρατον Φως λάμψη εν ταις καρδίαις των "εν σκότει και σκιά θανάτου καθημένων". Βεβαίως δεν επικαλείται την εξ ύψους αποστολήν του Αγίου Φωτός (ως συμβαίνει εις τα Μυστήρια και τας αγιαστικάς πράξεις της Εκκλησίας), διότι αυτή αύτη η ουρανόθεν έλευσις αυτού είναι γεγονός. Αναφέρεται εις το γεγονός αυτό και δέεται δια τον όντως φωτισμόν των εν πίστει και κατανύξει λαμβανόντων αυτό.

Το θαύμα του Αγίου Φωτός δεν ερμηνεύεται ούτε με το γράμμα, ούτε με τον Νόμον, πολύ δε περισσότερον δεν ερμηνεύεται με την λογικήν. Και δι' αυτό ακριβώς εύχομαι όπως και ο κ. αναγνώστης σας και όσοι άλλοι είπον ή έγραψαν δια το Άγιον Φως, αντιθέτως από την Ιεροσολυμιτικήν παράδοσιν να ευρεθούν εις την Αγίαν Πόλιν κατά την τελετήν αυτού και αφού ανοίξουν τα ώτα της καρδίας και τους οφθαλμούς της ψυχής των να ίδουν ότι το Άγιον Φως προέρχεται και στέλνεται από τον αναλλοίωτον Λόγον. Όστις είναι το Φως εκ "Φωτός Πατρός αγεννήτου".

Το κήρυγμα του Ευαγγελίου, δηλαδή η αγγελία της Χαράς της Αναστάσεως, έφθασε στην ειδωλολατρική Ελλάδα το 49 μ.Χ. όταν ο Απόστολος Παύλος πέρασε από την βορειοδυτική Μικρά Ασία (την Τρωάδα) στην Μακεδονία, σύμφωνα με τις «Πράξεις των Αποστόλων» (Καινή Διαθήκη, Κεφ. 16). Έτσι, η προσωπικότητα του Αποστόλου των Εθνών είναι τόσο ζωντανή μέσα στην συνείδηση των Χριστιανών Ελλήνων και η παρουσία του τόσο έντονη, που συχνά ξεχνούν ότι ο Θεός έστειλε στους Έλληνες άλλους τρεις Αποστόλους, οι δύο μάλιστα μαρτύρησαν στον τόπο μας (ο Απόστολος Ανδρέας και ο Άγιος Λουκάς ο Ευαγγελιστής), καθώς και μερικούς από τους μαθητάς του Απ. Παύλου, που έγιναν Επίσκοποι σε διάφορες περιοχές της χώρας μας, όπως ο Άγ. Τίτος στην Κρήτη.

Βλέπομε λοιπόν να δείχνει ο Θεός μια ιδιαίτερη φροντίδα για το Ελληνικό Έθνος πράγμα που φαίνεται και από μία φράση του Ιησού Χριστού μέσα στο Ευαγγέλιο: «Όταν κάποιοι Έλληνες περαστικοί από την Ιερουσαλήμ, που είχαν γνωρίσει την Παλ. Διαθήκη και είχαν έρθει για την εορτή του Πάσχα, λίγες μέρες πριν το Πάθος του Κυρίου, ζήτησαν να Του μιλήσουν, Εκείνος απάντησε: «Ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή ο Υιός του ανθρώπου». Δηλαδή όταν το Ευαγγέλιο θα πήγαινε στους Έλληνες, τότε ο Χριστός, που ονομάζεται στην προφητεία του Δανιήλ «Υιός του ανθρώπου», επειδή, ενώ ήταν Θεός αιώνιος, πήρε την μορφή ανθρώπου, θα δοξαζόταν, λόγω της εξαπλώσεως του Ευαγγελίου στον κόσμο που θα πραγματοποιούσαν οι Έλληνες (Ιωάν. 12,20-23).

Αυτή η εκλογή του Θεού για ωρισμένα πρόσωπα ή ωρισμένα Έθνη οφείλεται στις ιδιαίτερες αρετές και ικανότητες τους κατάλληλες να βοηθήσουν την Βασιλεία Του στον Κόσμο, δηλαδή την Σωτηρία όλης της Οικουμένης, που ελεύθερα θα δεχθεί σταδιακά το Ευαγγέλιο (γιατί ο Θεός δεν χρησιμοποιεί βία), και που θα το βιώσει, ώστε το μήνυμα των Αγγέλων κατά την γέννηση του Χριστού στην Βηθλεέμ ... «και επί γης ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία» να γίνει παγκόσμια πραγματικότητα (Αποκ. 20). Γιατί χωρίς την βίωση του Ευαγγελίου στην προσωπική μας ζωή «ειρήνη» πραγματική δεν υπάρχει. «Ο Άρχων της ειρήνης» είναι ο Χριστός (Ησ. 9,6).

Η υπόσχεσις του Θεού για την παγκόσμια Βασιλεία Του υπάρχει και στους Προφήτες της Παλ. Διαθήκης καθώς και στους Ψαλμούς του Δαυίδ. Μέσα στους Ψαλμούς μάλιστα συναντάμε 50 περίπου εδάφια που μιλούν για την παγκοσμιότητα της Βασιλείας του Θεού.

Επειδή λοιπόν το Ελληνικό Έθνος είχε πάντα πολύ έντονη την αίσθηση της παγκοσμιότητας (οικουμενικότητας) και έναν εξαιρετικό δυναμισμό, γι" αυτό, κατά την γνώμη μας, το διάλεξε ο Θεός γι' αυτή την αποστολή της εξαπλώσεως του Ευαγγελίου. Έτσι το Ευαγγέλιο γράφτηκε στα ελληνικά, που ήταν τότε η επικρατέστερη γλώσσα, μετά την εξάπλωση του Ελληνικού Πολιτισμού σ' Ανατολή και Δύση, με την εκστρατεία του Μεγ. Αλεξάνδρου και αργότερα με την επέκταση των Ρωμαίων σε όλο τον Μεσογειακό χώρο. Ύστερα οι Έλληνες ήταν αυτοί που έδωσαν 8.000.000 μάρτυρες στους τρεις πρώτους χριστιανικούς αιώνες των διωγμών, μέσα σε όλη την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, και αργότερα, κατά την Βυζαντινή περίοδο (330 μ.Χ.-1453) στην Ελληνική γλώσσα γράφτηκαν οι αποφάσεις των Επτά Οικουμ. Συνόδων και στα Ελληνικά έγραψαν οι Πατέρες της Εκκλησίας τα υπέροχα έργα τους επί 15 αιώνες (Πατρολογία), ως την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως και ακόμη Έλληνες ήταν οι μεγάλοι ιεραπόστολοι που έφεραν το Ευαγγέλιο στους βαρβαρικούς λαούς, όπως ο Άγ. Κύριλλος και ο Άγ. Μεθόδιος, οι δύο αδελφοί από την Θεσσαλονίκη (9ος αι.), που ευαγγέλησαν τους Σλαύους. Αυτοί οι δύο φημισμένοι Έλληνες ιεραπόστολοι άνηκαν στην τάξη των ευγενών του Βυζαντίου και είχαν μεγάλη μόρφωση. Έγιναν μοναχοί και κατά το ιεραποστολικό τους έργο επροίκισαν τον Σλαυικό κόσμο με ένα αλφάβητο, το «Κυριλλικό αλφάβητο» (που περιέχει και ελληνικά γράμματα) για να γνωρίσουν στους Σλαυόφωνους λαούς την Αγία Γραφή και την Θεία Λειτουργία. (Η ορθόδοξος Εκκλησία μεταδίδει πάντα την αλήθεια του Ευαγγελίου στους διάφορους λαούς στην εθνική τους γλώσσα, βασιζόμενη στο θαύμα «των γλωσσών» της Πεντηκοστής (Πράξ. 2, 3-11). Ο δε μεγαλειώδης Βυζαντινός Πολιτισμός, ο πρώτος Χριστιανικός Πολιτισμός του κόσμου, σε όλες του τις εκφάνσεις, επί 1.100 χρόνια, υπήρξε έργο των Ελλήνων σύμφωνα και με την γνώμη του περίφημου Βέλγου Βυζαντινολόγου Henri Grégoire.

Δεν πρέπει λοιπόν να απορούμε γιατί ο Θεός έστειλε τέσσερις Αποστόλους στην Ελλάδα, πράγμα που δεν συνέβη σε καμία άλλη χώρα. Πρέπει μόνο να Τον ευχαριστούμε, να Τον δοξολογούμε και να προσπαθήσομε να συνεχίσομε αυτό το έργο του Ευαγγελισμού του κόσμου μέσα στην σωστή Αποστολική Παράδοση (την Ορθοδοξία), γιατί η πλειονότητα της ανθρωπότητας είναι ακόμη μακριά από την Αποστολική αλήθεια, γι' αυτό και βρίσκεται σε αναταραχή. Ο Αγ. Αυγουστίνος λέγει στον Θεό στις «Εξομολογήσεις του»: «Βρισκόμαστε σε αγωνία ώσπου να Σε συναντήσομε, γιατί μας έχεις δημιουργήσει για Σένα».

Τα τελευταία 30 χρόνια οργανώθηκαν ορθόδοξες Ελληνικές Ιεραποστολές στην Αφρική και στην Ασία όπου οι Έλληνες ιεραπόστολοι πήγαν ύστερα από ειδική πρόσκληση αυτών των κοινοτήτων. (Ουγκάντα, Κένυα, Ζαΐρ, Καμερούν, Γκάνα, Νιγηρία, Νότ. Κορέα, Ινδίες, Μαδαγασκάρη). Στην Ινδονησία και στις Φιλιππίνες, καθώς και το Χονγκ-Κονγκ ιθαγενείς έγιναν Ορθόδοξοι ιερείς και οργανώνουν τις Ορθόδοξες κοινότητες επί τόπου.

Η Ι. Μητρόπολης του Παναμά (ίδρυση 1996), που περιλαμβάνει τις χώρες της Κεντρικής Αμερικής και τις νήσους της Καραϊβικής, έχει ευρεία ιεραποστολική δραστηριότητα, καθώς και η Ι. Μητρόπολης Χονγκ-Κονγκ (Ίδρυση 1996), που περιλαμβάνει όλη την Άπω Ανατολή.

Γραφ. Εξωτερικής Ιεραποστολής της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Οδός Ιασίου 1 (όπισθεν "Ευαγγελισμού"), τηλ. 210 7272 314.

Από την Εισαγωγή του βιβλίου "Αποστ. Προσκυνήματα στην Ελλάδα",

υπό της Ειρήνης Οικονομίδου, τ. ξεναγού & Θεολόγου (2α έκδ. στα Ελλην. 2001, Αγγλ. 2003 και 1η έκδ. στα Γαλλ. 1993, Νεκτ. Παναγόπουλος: Χαβρίου 3, 4^η κάθετος Κολοκοτρώνη, τηλ./φαξ: 210 3224819).

Παρ' όλη την υλόφρονη κατάστασι που βλέπομε, υπάρχει σε πολλούς ανθρώπους σε όλον τον κόσμο ένα αίτημα για νόημα ζωής.

Αυτό το νόημα ζωής κομίζει η Ορθοδοξία και στα νέα δεδομένα.

Πρέπει όμως να υπάρχουν Ορθόδοξοι που βιώνουν την Ορθοδοξία.

1) Επειδή η Εκκλησία βλέπει τον Κόσμο μας με τον τρόπο της Παραδόσεώς μας, πρέπει να σκύψωμε με προσοχή πάνω σ' αυτήν την διδασκαλία της Εκκλησίας μας και να μάθωμε τι διδάσκει.

Αυτό είναι η πυξίδα, ο οδοδείκτης, άσχετα από τις ανεπάρκειές μας, για να μην ξεθωριάση η Παράδοσις.

2) Να προσέξωμε τις Εκκλησιαστικές μας Κοινότητες. (Η Εκκλησία είναι κοινότης). Σαρκώνεται αδιάκοπα στον τόπο και τον χρόνο. Είναι ένας λόγος παραπάνω να δυναμώση ο κοινοτικός χαρακτήρας της Εκκλησίας.

Ο σύγχρονος κόσμος έχει πνευματικότητα, αλλά όχι κοινότητα. Το INTERNET δημιουργεί επικοινωνία και μάλιστα παγκοσμίως εν ελευθερία. Αυτό είναι κάτι το θετικό. Το INTERNET είναι μια αυλή επικοινωνίας, αλλά ανεπαρκής, γιατί είναι ασώματη. Όχι πραγματική Κοινότης.

Η Θεία Ευχαριστία της Ορθοδόξου Εκκλησίας είναι η ύψιστη στιγμή της επικοινωνίας (με τον Θεό και τον πλησίον).

Η κοινότης πρέπει να είναι τόπος συναντήσεως προσώπων.

3) Πρέπει να προσέξωμε την Οικουμενική διάστασι της Εκκλησίας επειδή αγκαλιάζει τα Σύμπαντα ολόκληρα (Επιστ. Απ. Παύλου: Προς Εφεσίους 1, 15-23, Προς Φιλιππησίους 2, 5-11, Προς Κολασσαείς 1, 12-23).

Υπάρχει η παγκόσμια ενότητα της Ορθοδοξίας, γι' αυτό πρέπει να έχη μια θετική και δυναμική παρουσία μέσα στον Κόσμο.

Τηλεφων. συνέντευξις του Θεολόγου κ. Παπαθανασίου,

Αρχισυντάκτη Περιοδ. "ΣΥΝΑΞΗ" στον Ραδιοφ. Σταθμό

της Πειραϊκής Εκκλησίας το βράδυ της 4ης Ιαν. 2001

Όσον αφορά τους Έλληνες του Εξωτερικού πρέπει να τους γνωστοποιηθή από τις Μητροπόλεις η ύπαρξις των μεταφρασμένων βιβλίων (Ορθοδόξων) στις διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες και η ύπαρξις των μεταφρασμένων βιβλίων της Εκκλησίας από τα αρχαία στα Νέα Ελληνικά. (Υπάρχουν μέχρι σήμερα περί τα 100 βιβλία ορθόδοξα ελληνικών Εκδόσεων σε ξένες γλώσσες και περί τα 20 βιβλία μεταφρασμένα από τα αρχαία στα Νέα Ελληνικά. Τα αρχαία, μεταφρασμένα στα νέα ελληνικά πωλούνται λιανικώς και στην "Αποστολική Διακονία", στην Αθήνα (τηλ. 210 3228637), και τα ξενόγλωσσα στην Φιλοκαλία (Βουλής 35, τηλ. 210 3234411), και στον Νεκτ. Παναγόπουλο, Χαβρίου 3 (4^η κάθετος Κολοκοτρώνη), Τηλ. 210 3224819. (Η "Αποστολική Διακονία" έχει και ξενόγλωσσα ορθόδοξα βιβλία.) Τα μεταφρασμένα στα νέα ελληνικά πωλούνται στα περισσότερα θρησκευτικά βιβλιοπωλεία & σε βιβλιοπωλεία ορισμένων Μητροπόλεων.

Σε μικρή απόσταση ανατολικά του Ναυπλίου υπάρχει μία πολύ ενδιαφέρουσα Μονή. Πρόκειται για το Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής που ονομάζεται και "Αγία Μονή" και είναι γνωστό κυρίως για τον κομψό ναό του τον Βυζαντινό του 12ου αι., που είναι ατόφιος, αυθεντικός, όπως ήταν τότε που κτίσθηκε επί της Δυναστείας των Κομνηνών Βυζαντινών Αυτοκρατόρων.

Από τους κοντινούς λόφους βλέπομε μια θαυμάσια άποψη του Αργολικού κόλπου και του Ναυπλίου. Οι μοναχές ασχολούνται με υφαντική, με κέντημα και κεραμική, καθώς και με το κτήμα της Μονής που είναι γεμάτο ελιές και πορτοκαλιές. Ο κήπος τους είναι πολύ περιποιημένος, γεμάτος λουλούδια και περικοκλάδες που ευωδιάζουν το καλοκαίρι, το απόβραδο.

Σ' αυτήν την Μονή έγινε ένα μεγάλο θαύμα στις 6 Μαρτίου 1920. Πρόκειται για την εύρεση της θαυματουργής εικόνος του Κυρίου που βρέθηκε μέσα στην γη σε βάθος 1,60 μ., πίσω από το ιερό της εκκλησίας, στο μέρος δηλαδή που είχε προσδιορίσει η Θεοτόκος κατά τις εμφανίσεις της σε έναν Ελληνο-Αμερικανό, στην Αμερική.

Αυτός ο Ελληνο-Αμερικανός, που ονομαζόταν Θεόδωρος Ρογγόπουλος και που ήταν ένας επιτυχημένος δικηγόρος στην Αμερική, είχε αρχίσει να βλέπει την Παναγία, που του έδινε μίαν εντολή, από το 1914. Η Θεοτόκος του έλεγε ότι έπρεπε να πάει στο Ναύπλιο και να συναντήσει την Ηγουμένη αυτής της Μονής και να σκάψει στην γη πίσω από το ιερό, για να βρει ένα "κειμήλιο" του Υιού της.

Ο Θεόδωρος Ρογγόπουλος είχε δεχθεί αυτήν την εντολή πολλές φορές σε όραμα της Θεοτόκου μέχρι το 1920, όταν του παρουσιάσθηκε μια δικηγορική υπόθεση στην Ελλάδα, οπότε απεφάσισε να πάει ως το Ναύπλιο και να εκτελέσει αυτήν την εντολή της Παναγίας.

Στο τραίνο συνάντησε έναν ωραιότατο νέο, που προσεφέρθη να τον οδηγήσει, για να του δείξει τον δρόμο ως το Μοναστήρι. Πήραν λοιπόν ένα αμάξι από τον σταθμό και μόλις έφθασαν εμπρός στην Μονή, ο νέος έγινε άφαντος αφήνοντας μια θεϊκή ευωδία. Επρόκειτο λοιπόν στην πραγματικότητα για τον Αρχάγγελο Γαβριήλ, που όπως είχε υποσχεθεί η Παναγία, θα τον βοηθούσε στην αποστολή του. Ο Έλλην Δικηγόρος, πολύ συγκινημένος πήγε αμέσως να επισκεφθεί την Ηγουμένη της "Αγίας Μονής", για να της αναγγείλει τον σκοπό του ερχομού του, αλλά η Ηγουμένη, που ονομαζόταν Καικιλία, και που ήταν μεγάλης μορφώσεως, δεν πίστεψε αμέσως την διήγησή του. Όμως το ίδιο βράδυ παρουσιάστηκε και σε κείνην η Παναγία και την διαβεβαίωσε, ότι όλα αυτά που της εξέθεσε ο Θ. Ρογγόπουλος, ήταν αλήθεια.

Έτσι την επομένη επισκέφθηκαν τον Επίσκοπο του Ναυπλίου για να πάρουν την άδεια και αμέσως άρχισε το έργο της ανασκαφής. Η ανασκαφή άρχισε τον Φεβρουάριο του 1920 και οι εργασίες που συνεχίζονταν επί 2 εβδομάδες δεν έδιναν κανένα αποτέλεσμα, ο δε εργάτης που έσκαβε ήταν απογοητευμένος και ήθελε να σταματήσει το έργο. Οπότε η Ηγουμένη έδωσε εντολή σε μία νέα μοναχή 20 ετών, που ήταν πολύ εύρωστη, να κάνει ακόμη μία προσπάθεια. Το τρίτο χτύπημα της Αφής Φεβρωνίας (που η συγγραφεύς αυτού του κειμένου την γνώρισε πολύ ηλικιωμένη 2-3 χρόνια πριν την κοίμησή της) βρήκε ένα κεραμίδι που σκέπαζε την εικόνα. Πρόκειται για μια εικόνα του Κυρίου, πολύ παλαιά, ίσως των αρχαίων Χριστιανικών χρόνων (0,22x0,17).

Η ημέρα της ευρέσεως ήταν Παρασκευή, 6 Μαρτίου του 1920. Ήταν η ώρα των Χαιρετισμών και η αυλή της Μονής ήταν γεμάτη από γυναίκες και παιδιά που είχαν έλθει για την ακολουθία. Την ίδια ημέρα εκείνη της ευρέσεως έγινε και το πρώτο θαύμα ιάσεως: μιά μητέρα που είχε ένα παιδί με παράλυτο το χέρι του εκ γενετής, μόλις ακούμπησε το άρρωστο χέρι στην εικόνα, έγινε καλά. Από τότε έχουν γίνει πολλά θαύματα ιάσεων, πράγμα που αποδεικνύει, ότι η Χριστιανική Ορθόδοξος πίστις δεν είναι θεωρία, αλλά κατ' εξοχήν ζωή.

Υπάρχουν ακόμη αυτόπτες μάρτυρες της ευρέσεως της εικόνος, όπως μέλη της οικογενείας του αμαξά, που είδε την εξαφάνιση του Αρχαγγέλου. Η συγγραφεύς αυτού του κειμένου εγνώρισε επίσης, εκτός την Αφή Φεβρωνία, που έδωσε τον τελικό κτύπο, και ένα μεσόκοπο κύριο, που είχε έλθει να προσκυνήσει στην Μονή σε μια επέτειο της ευρέσεως. Επρόκειτο για ένα από εκείνα τα παιδιά που ήταν στην αυλή της Μονής την ώρα της ευρέσεως της εικόνος, στις 6 Μαρτίου 1920.

(Κατά περίεργη συγκυρία την ίδια ημερομηνία -6 Μαρτίου- η Εκκλησία μας εορτάζει την εύρεση του Σταυρού του Κυρίου και των ήλων –καρφιά- από την Αγία Ελένη στα Ιεροσόλυμα το 327 μ.Χ.). Ένα από αυτά τα καρφιά που σταύρωσαν τον Κύριό μας βρίσκεται σήμερα καρφωμένο στο ξύλινο τέμπλο του Ναού του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη. Το δε πιο μεγάλο τμήμα του Τιμίου Σταυρού βρίσκεται στην Μονή Ξηροποτάμου στο Άγιον Όρος. Ένα άλλο σημαντικό τμήμα βρίσκεται στην Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Πάτμο.)

Ο Θεόδωρος Ρογγόπουλος αφού τελείωσε την αποστολή του, εκοιμήθη το ίδιο έτος, την ημέρα των Αρχαγγέλων (8 Νοεμβρίου 1920). Λίγες στιγμές πριν πεθάνει είδε τους ΄δυο Αρχαγγέλους, που έφθασαν να παραλάβουν την ψυχή του. (Το είπε ο ίδιος στην αδελφή που τον περιποιόταν, πριν ξεψυχήσει.) Η Θεοτόκος είχε προείπει στον Θεόδωρο Ρογγόπουλο ότι εις το μέλλον θα έρχονταν πολλά καράβια στο Ναύπλιο γεμάτα προσκυνητάς που θα έφθαναν για να προσκυνήσουν αυτήν την εικόνα. Ας ελπίσωμε ότι αυτή η υπόσχεση της Θεοτόκου θα πραγματοποιηθεί! (Περίληψη από το βιβλίο της Ηγουμένης της Μονής, Κυπριανής Μοναχής (Κρίγκα) (1971-1986).

Η Έφεσος, η αρχαία αυτή ελληνική πολιτεία της Ιωνίας απέναντι ακριβώς στην Σάμο, έγινε μεγάλο Αποστολικό προσκύνημα, ήδη από τα αρχαία Χριστιανικά χρόνια, γιατί εκεί κήρυξαν το Ευαγγέλιο οι δύο μεγάλοι Απόστολοι: ο Απόστολος Παύλος και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, του οποίου ο τάφος, απ' όπου μετέστη στους Ουρανούς εν σώματι (μνήμη 26.9) βρίσκεται στην κορυφή του λόφου της Εφέσου, που δεσπόζει της ελληνικής και αργότερα ρωμαϊκής πολιτείας.

Ούτε η Αποστολική Παράδοσις, ούτε οι Επτά Οικουμενικαί Σύνοδοι, ακόμη περισσότερο η Γ' εν Εφέσω Οικουμενική Σύνοδος (431 μ.Χ.), ούτε οι Άγιοι Πατέρες αναφέρουν Θεομητορικό προσκύνημα στην Έφεσο.

Η άποψις ότι στην Έφεσο υπάρχει η οικία και ο τάφος της Θεοτόκου είναι ένας μύθος του Ρωμαιοκαθολικισμού που άρχισε τον 19ο αι. Υπάρχουν όμως ατράνταχτα αποδεικτικά στοιχεία περί της αληθείας. Η Παναγία ούτε πήγε ούτε ετάφη στην Έφεσο, γιατί, σύμφωνα με τον Μέγα Συναξαριστή, ο Άγιος Ιωάννης ο Ευαγγελιστής άρχισε το αποστολικό του έργο στην Μ. Ασία μετά το τέλος της ζωής της Παναγίας επί της γης. Επειδή, όπως ξέρομε από το Ευαγγέλιο ο Κύριος της Δόξης τον είχε καταστήσει προστάτη της Παναγίας, γι' αυτό και την πήρε σπίτι του ("εις τα ίδια", όπως λέγει το κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο, 19,27) στην Γεθσημανή όπου κατοικούσε. Δεν μπορούσε ως προστάτης της να την οδηγεί σ' αυτά τα δύσκολα για την εποχή εκείνη ταξείδια γεμάτα κινδύνους. Το σπίτι λοιπόν και ο τάφος της Παναγίας ήταν στην Γεθσημανή (Ιερουσαλήμ). Ο τάφος δε όπου ενεταφιάσθη από τους Αποστόλους, και απ' όπου μετέστη στους Ουρανούς, είναι σήμερα μεγάλο Θεομητορικό Προσκύνημα της Ορθοδοξίας.

Ο Τάφος αυτός της Θεοτόκου που επισκεπτόμαστε στον κήπο της Γεθσημανή ήταν ο οικογενειακός της τάφος μέσα σε ένα μεγάλο σπηλαιώδη χώρο, όπου είχαν ταφή και οι γονείς της και ο Άγ. Ιωσήφ. Αλλά και η Βυζαντινή υμνογραφία του Δεκαπενταύγουστου μας λέγει τα λόγια της Παναγίας: "Γεθσημανή τω χωρίω κηδεύσατέ μου το σώμα..." (Την μετάστασί Της μετά την Κοίμησι στην Γεθσημανή αναφέρει ο Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, (Ε.Π. MIGNE 96,721).

Αυτός ο μεγάλος Πατήρ της Εκκλησίας του 8ου αι. που έγραψε τόσα Θεομητορικά κείμενα δεν μας λέγει τίποτε για σπίτι ή για τάφο της Παναγίας στην Έφεσο, ούτε και ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Ιουβενάλιος που έλαβε μέρος στην Δ' Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνος (481 μ.Χ.) στον οποίο παραπέμπει ο Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός (Ε.Π. MIGNE 96,721-753).

Άλλες πηγές που αποδεικνύουν λανθασμένη την άποψι των Ρωμαιοκαθολικών περί οικίας και τάφου της Παναγίας στην ΄Έφεσο είναι οι ακόλουθες:

1) Το "Οδοιπορικό της Αιθερίας" (Προσκυνητρίας εκ Γαλλίας) που ήταν σύγχρονη του Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου (4ος-5ος αι.) και η οποία γράφει: "Θα πάω να προσευχηθώ στον τάφο του Αγ. Ιωάννου στην Έφεσο", δίχως να λέγει λέξι για τάφο ή οικία της Παναγίας.

2) Ο Κόμης Ροκινιύ ντυ Φωβέλ στο βιβλίο του "Τρεις μήνες στην Ανατολή" (Παρίσι 1871), αναφέρει το σπίτι και τον τάφο της Παναγίας στην Γεθσημανή και προσθέτει: "Η άλλη ιδέα της Εφέσου στερείται αποδείξεων και είναι αβάσιμη".

3) Οι Cabrol και Leclerq στο λεξικό "Χριστιανικής Αρχαιολογίας και Λειτουργικής" στην λέξι "Αγ. Ιωάννης" σελ. 135 γράφουν: "Η Γ' Οικουμενική Σύνοδος της Εφέσου δεν αναφέρει καθόλου τον τάφο της Παναγίας στην Έφεσο. Και αυτό είναι περίεργο, αν ο τάφος ήταν πραγματικά εκεί".

4) Πολλά Σουλτανικά Φιρμάνια αναφέρουν τον τάφο της Παναγίας στην Ιερουσαλήμ, όπως το Φιρμάνιο του Σουλτάνου Σελήμ του Τρομερού (1517) του κατακτητού των Ιεροσολύμων. Αναφέρει "το έξω της πόλεως μνήμα της Δεσποίνης (Χατούν) Μαριάμ" (Μετάφρασις στα ελληνικά στην "Ιεροσολυμιάδα" του Γρηγ. Παλαμά (Ιεροσόλυμα 1862, σελ. 470).

Υπάρχουν επίσης πιο σύγχρονες μαρτυρίες Ρωμαιοκαθολικών:

1) "Ο τάφος της Παναγίας στην Ιερουσαλήμ" υπό του P. Barnabé d' Alsace O.F.M. Φραγισκανού Μισσιοναρίου (1903).

2) "Ούτε Έφεσος, ούτε Παναγία Καπουλού, αλλά Ιερουσαλήμ", υπό Jean Marta, Αποστολικού Μισσιοναρίου. Εκδ. Ιερουσαλήμ 1910.

3) Στο Άλμπουμ για τις ανασκαφές στους Αγ. Τόπους. Στα εγκαίνια της Βασιλικής της "Αγωνίας" στην Γεθσημανή, υπάρχει η πληροφορία: "...Οι Σταυροφόροι κατά την λιτανεία που προηγήθηκε της τελευταίας επιθέσεως σταμάτησαν εμπρός στον τάφο της Παναγίας" (σελ. 17). Στην σελίδα 18 προσθέτει: "...αναστήλωσαν τον τάφο της Παναγίας". (Αυτή η αναστήλωσις είναι η πρόσοψις του τάφου της Παναγίας όπως την βλέπομε σήμερα στην Γεθσημανή).

Σημ. Η μετάστασις της Παναγίας έγινε το 57 μ.Χ. και η άφιξις του Απ. Ιωάννου στην Έφεσο το 69 μ.Χ.

- "Ο Τάφος της Παναγίας" υπό Θεοφ. Μέντζου. Αθήναι 1955, Έκδοσ. Αποστολικής Διακονίας (Βιβλιοθήκη Ι. Συνόδου, Μονή Πετράκη).

- «Αποστολικά Προσκυνήματα στην Ελλάδα» (Ελλην.-Αγγλ.-Γαλλ.) υπό Θεολογ. Ειρήνης Οικονομίδου, Εκδοσ. "Τήνος" 1993-94.

(Υπάρχει Ανάτυπο του Περιοδικού "Θεολογία" στα Γαλλικά, τ.70, 1999, φυλ.Α, σελ. 153-155).

Αυτό το γεγονός συνέβη μέσα στο ιερό σπήλαιο της Πάτμου όπου εγράφη η Αποκάλυψις από τον Άγιο Ιωάννη τον Ευαγγελιστή και Θεολόγο το 95 μ.Χ. όταν ήταν εκεί εξορία, επί του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Δομητιανού.

Το κείμενο αυτό της Αποκαλύψεως μας πληροφορεί ότι η παρουσία του εν δόξη Χριστού ήταν σωματική επί του εδάφους της Πάτμου, αφού τα πόδια Του πάτησαν στο έδαφος της Πάτμου (στίχ. 17). Γι' αυτό η Πάτμος είναι το ιερώτερο μέρος της Ευρώπης. Είναι η κατάληξις των "Αγίων Τόπων". Είναι "Θεοβάδιστη", και το Σινά της Ευρώπης.

Πτυχιούχου Θεολογίας και Πολιτικών Επιστημών

Αφού ο άγ. Ιωάννης κάνει την λεπτομερή περιγραφή της παρουσίας του εν Δόξη Χριστού ενώπιόν του (Αποκ. Ι, 12,16) δίνοντας στο τέλος και την λεπτομέρεια της λαμπρότητος αυτής της παρουσίας: "η όψις Αυτού ως ο ήλιος φαίνει εν τη δυνάμει αυτού" (Αποκ. Ι. 16), μας πληροφορεί ότι έπεσε "εις τους πόδας Αυτού ως νεκρός" (Αποκ. Ι, 17), λόγω βεβαίως του φόβου που ένιωσε όταν είδε εμπρός του τον Κύριον της Δόξης. Αυτή η φράση αποδεικνύει ότι οι πόδες του Κυρίου ήταν εμπρός του επί του εδάφους του σπηλαίου, όπου ο άγιος Ιωάννης ασκήτευε κατά την εξορία του στην Πάτμο επί του Δομιτιανού, διότι αν ήταν όραμα στον ουρανό, δεν θα μπορούσε να πέσει στους πόδες Του.

Αυτή η θαυμαστή παρουσία του Κυρίου εν σώματι εντός του σπηλαίου είναι και η αιτία του σεισμού και του σχισίματος του βράχου σε τόση έκταση (από το τοίχωμα, κατά μήκος της βραχώδους οροφής και μέχρι την έξοδο του σπηλαίου όπου σχηματίσθηκε η τριπλή σχισμή: σύμβολο της Αγ. Τριάδος). Αν το όραμα ήταν στον ουρανό, γιατί θα σχιζόταν ο βράχος επί της γης;

Ούτε μπορούμε να πούμε ότι ήταν ένα όραμα άϋλο εντός του σπηλαίου, αφού ο Κύριος στην Ανάληψη πήρε μαζί Του το ανθρώπινο σώμα Του Δοξασμένο και άφθαρτο (οι μαθηταί Τον είδαν να ανεβαίνει στον Ουρανό ενώπιόν τους, στην παρουσία των Αγγέλων που τους μίλησαν, (Πράξ. 1, 9-11), αλλά το ίδιο της Σαρκώσεως και της Σταυρώσεως αφού ο Απόστολος Θωμάς είδε μετά την Ανάσταση τα σημεία του μαρτυρίου Του επάνω στο αναστημένο σώμα).

Ο άγ. Ιωάννης προσθέτει ακόμη μία φράση που αποδεικνύει την εν σώματι παρουσία του εν Δόξη Χριστού ενώπιόν του: "και έθηκε την δεξιάν Αυτού χείρα επ' εμέ" (Αποκ. 1,17). Αυτή η φράση αποδεικνύει μίαν απτή παρουσία του Κυρίου της Δόξης μέσα στο σπήλαιο της Πάτμου. Πώς θα μπορούσε να τον αγγίξει από τον Ουρανό (και μάλιστα αν ήταν άυλος παρουσία); Και πώς ο άγ. Ιωάννης θα ένιωθε επάνω του το χέρι του Κυρίου, αν το εν δόξη σώμα Του δεν ήταν δίπλα του; Το ότι δέ πρόκειται περί της παρουσίας του εν Δόξη Χριστού και όχι του Θεού Πατρός, όπως λέγουν μερικοί, συνάγεται από την επόμενη φράση του ίδιου του Κυρίου: "Μη φοβού^. εγώ ειμι ο πρώτος και ο έσχατος και ο ζων, και εγενόμην νεκρός και ιδού ζών ειμι εις τους αιώνας των αιώνων και έχω τας κλεις του θανάτου και του Άδου" (Αποκ. Ι, 17-18).

Σ' αυτό το εδάφιο ο Κύριος δίνει στον άγ. Ιωάννη την ταυτότητά Του. Του λέγει ποιος είναι αυτός που του μιλά. Πρόκειται βεβαίως για τον Ιησού Χριστό, που ενεκρώθη μετά την Σταύρωση και ετάφη, αλλά την τρίτη ημέρα ανέστη, μετά 40 ημέρες ανελήφθη και ζει στους Ουρανούς εις τους αιώνας των αιώνων ως νικητής του θανάτου και του ΄Αδου, αφού Του "εδόθη πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης" (Ματθ. 28,19) μετά την νίκη Του επί του Σταυρού.

Το γεγονός λοιπόν αυτό μέσα στο ιερό σπήλαιο της Πάτμου καθιστά την Πάτμο το ιερότερο μέρος της Ευρώπης. Η Πάτμος είναι η κατάληξη των Αγίων Τόπων βιβλικώς και γεωγραφικώς, αφού εδώ πάτησαν τα πόδια του εν δόξη Χριστού. Η Πάτμος είναι "ΘΕΟΒΑΔΙΣΤΗ" και πιο πολύ ακόμη και από το Σινά, σύμφωνα με την "ΥΠΟΤΥΠΩΣΙ" του αγ. Χριστοδούλου, ιδρυτού της Μονής του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου στην Πάτμο (1088): "...και παραβάλλων την Πάτμον προς το όρος Σινά, εθεώρουν ταύτην ανωτέραν εκείνου, αποδίδων εις ταύτην το πρωτείον κατά τοσούτον μάλλον, καθ' όσον γνωρίζω προτιμωτέραν την χάριν από την σκιάν, την αλήθειαν από τας εμφάσεις, το πνεύμα από το γράμμα και το Ευαγγέλιον από την εν πλαξί νομοθεσίαν" (σελ. 103, "Ακολουθία ιερά του Οσίου και Θεοφόρου πατρός ημών Χριστοδούλου του Θαυματουργού", Έκδ. Ι. Μονής Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου Πάτμου, 1990).

Στο Σινά δεν είδε ο Μωυσής τον Θεό, μόνο τον άκουσε, ενώ στην Πάτμο τον είδε πρόσωπο προς πρόσωπο (τον Χριστό, το δεύτερο Πρόσωπο της Αγ. Τριάδος εν Δόξη). Στο Σινά πήρε ο Μωυσής έναν ατελή Νόμο (τον Δεκάλογο), ενώ στην Πάτμο ο άγιος Ιωάννης έλαβε τη υπόσχεση της τελικής Νίκης και της Δοξιοποιήσεως και αφθαρτοποιήσεως όλου του Σύμπαντος (Αποκ. 21). (Επ' αυτού παράβαλε και τα εδάφια Β' Πέτρ. 13, Εβρ. 12, 26-29 και Ρωμ. 8, 21-22: "Και αυτή η κτίσις ελευθερωθήσεται από της δουλείας της φθοράς εις την Ελευθερίαν της Δόξης των τέκνων του Θεού") (Ρωμ. 8,21).

Στο 1^ο Κεφ. της Αποκαλύψεως αναφέρονται από τον ίδιο τον Κύριο της Δόξης επτά Πολιτείες της Μ. Ασίας ως εξής:

"Ό βλέπεις γράψον εις βιβλίον και πέμψον ταις επτά Εκκλησίαις, εις Έφεσον και εις Σμύρνην και εις Πέργαμον και εις Θειάτειρα και εις Σάρδεις και εις Φιλαδέλφειαν και εις Λαοδίκειαν" (Αποκ. 1, 11).

Αυτή η εντολή εδόθη από τον Κύριο της Δόξης, Ιησούν Χριστόν ο οποίος εμφανίσθηκε ενώπιον του Αγ. Ιωάννου του Ευαγγελιστού και Θεολόγου, μέσα στο ιερό σπήλαιο της Πάτμου. Αυτό το θαυμαστό γεγονός έγινε κατά το διάστημα της εξορίας του αγ. Ιωάννου επί της βασιλείας του Ρωμαίου Αυτοκράτορος Δομιτιανού το 95 μ.Χ. (Αποκ. 1, 12-20).

Αυτές οι 7 Πολιτείες της Μ. Ασίας που τις αναφέρει ο Κύριος της Δόξης με τα ελληνικά τους ονόματα (Αποκ. 1,11) τις παρουσιάζει ως «Εκκλησίες». Αυτό συνέβη διότι ο Αγ. Ιωάννης πριν πάει εξορία στην Πάτμο είχε ιδρύσει Χριστιανικές Κοινότητες σ’αυτές τις 7 Ελληνικές Πολιτείες, και τότε ονόμαζαν «Εκκλησίες» τις Χριστιανικές Κοινότητες.

Αυτές οι Αρχαίες Ελληνικές πολιτείες της Μικράς Ασίας (Αρχαία Ιωνία), διατηρούν μεγάλο μέρος των ερειπίων τους (αρχαιολογικούς χώρους), που μπορούμε σήμερα να τα επισκεφθούμε κατά την τουριστική περίοδο (1η Μαϊου – 30 Σεπτεμβρίου), ξεκινώντας από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου (Λέσβος, Χίος, Σάμος) με μικρά τουριστικά πλοία για μια μονοήμερη κρουαζιέρα. Τα νησιά αυτά αναφέρονται στις Πράξεις των Αποστόλων. Γι' αυτούς που επιθυμούν να επισκεφθούν τα ερείπια της Αρχαίας Τροίας, κοντά στην Ανατολική ακτή των Δαρδανελίων, υπάρχουν τουριστικά Λεωφορεία που ξεκινούν από την Άγκυρα.

Πληροφορίες στην Σμύρνη: Πρακτ. AIR-TOUR, τηλ. 0090237126768.

· (Α' Πετρ. 3,19) Η εις Άδου κάθοδος του νικητού Χριστού (δια της υπακοής) δια να ελευθερώση από τα δεσμά του θανάτου τις ψυχές που είχαν ζήσει προ Αυτού. "...θανατωθείς μεν σαρκί, ζωοποιηθείς δε πνεύματι^. εν ω και τοις εν φυλακή πνεύμασι πορευθείς εκήρυξεν". 'Αρα οι προ Αυτού ψυχές υπήρχαν και είχαν συνείδησι αφού Τον άκουσαν να τους κηρύσσει την αλήθεια στον Άδη.

· (Φιλ. 1,21-23) Ο Απ. Παύλος τόση επιθυμία είχε να είναι κοντά στον Χριστό στους Ουρανούς, που ονομάζει τον θάνατο κέρδος (αν επρόκειτο περί ανυπαρξίας τί κέρδος θα είχε; αν τελείωνε η ψυχοσωματική του υπόστασις στην γη;)

· Η Παλ. Διαθήκη λέγει: "Δικαίων ψυχαί εν χειρί Θεού".

· Επίσης λέγει: "Δεν χάνεται η ελπίς του δικαίου όταν τελευτήση" (Βιβλ. Παροιμιών).

· Στους "Ψαλμούς" έχομε πολλά σχετικά εδάφια: "Πλην ο Θεός λυτρώσεται τήν ψυχήν μου εκ χειρός άδου, όταν λαμβάνη με" (Ψαλμ. 48,16).

· Στον "Εκκλησιαστήν" διαβάζομε: "Και επιστρέψη ο χους επί την γην, ως ήν, και το πνεύμα επιστρέψη προς τον Θεόν ός έδωκεν αυτό" (Εκκλ. 12,17).

· "Σήμερον θα είσαι μαζί μου στον Παράδεισον" λέγει ο Χριστός στον ευγνώμονα ληστήν (Λουκ. 23,43).

Αυτά είναι λίγα από τα αμέτρητα εδάφια των δύο Διαθηκών.

· Ει άφθαρτός εστιν ο Θεός φύσει, άφθαρτος δε και η ψυχή τη εαυτού βουλήσει του δημιουργού" (Ιουστίνος φιλόσοφος και Μάρτυς, 2ος μ.Χ. αι.).

· "Κέκληκε δε ο Θεός εις ζωήν και ανάστασιν τον άνθρωπον, ου το μέρος αλλά το όλον κέκληκεν, όπερ εστί την ψυχήν και το σώμα" (Ιουστίνος φιλόσοφος και Μάρτυς) (2ος μ.Χ. αι.).

· "... και μακροθυμεί επί τινας των αμαρτανόντων ο Θεός ουκ αλόγως, αλλ' ως αυτοίς συνοίσοντος ως προς την αθανασίαν της ψυχής και τον άπειρον αιώνα του μη ταχύ συνεργηθήναι εις σωτηρίαν, αλλά βράδιον επί ταύτην αχθήναι μετά το πειραθήναι πολλών κακών... Θεός γάρ οικονομεί τας ψυχάς ουκ ως προς το φέρ' ειπείν πεντηκονταετίαν της ένθάδε ζωής, αλλ' ως προς τον απέραντον αιώνα^. άφθαρτον γάρ φύσιν πεποίηκε την νοεράν και αυτώ συγγενή, και ουκ αποκλείεται ώσπερ επί της ενταύθα ζωής η λογική ψυχή της θεραπείας" (Ωριγένης 2ος-3ος αι. μ.Χ.).

· "Ουκούν η ψυχή απλή ούσα, και μη εκ διαφόρων συγκειμένη μερών, σύνθετος και αδιάλυτος ούσα, δια τούτο άφθαρτος και αθάνατος έσται" (Αγ. Γρηγόριος Νεοκαισαρείας, 3ος αι. μ.Χ.).

· "Ούτε οι Άγγελοι ούτε αι ψυχαί απόλλυνται^. αθάνατα γάρ ταύτα και αδάμαστα, καθώς ο ποιήσας είναι βεβούλευται" (Αγ. Μεθόδιος Λυκίας (3ος-4ος αι. μ.Χ.).

Αυτά είναι λίγα από τα αμέτρητα εδάφια της Πατρολογίας.

Πηγή: "Απάνθισμα Πατερικής Σοφίας": Μιχ. Αγγελίδου, Α', τόμ. Πάτρα, 1972.

Εκ του βιβλίου του Μακαριστού Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Ναζιανζού Παύλου ντε Μπαγιεστέρ, δολοφονηθέντος εις Μεξικό το 1984 (μνήμη 31/1) (εκ της Νεκρολογίας της Αρχιεπισκοπής Βορείου και Νοτίου Αμερικής)

Το βιβλίο του: "Η μεταστροφή μου στην Ορθοδοξία" εξεδόθη το 1954 στην Ελλάδα εις άπταιστον ελληνική γλώσσα παρ' όλο που κατήγετο από την Ισπανία (Βαρκελώνη).

Εσπούδασε την Ορθόδοξο Θεολογία στην Θεολογική Σχολή Αθηνών, Θεσσαλονίκης και στην Χάλκη (Κωνσταντινούπολη). Χρησιμοποιούσε απταίστως όλες τις εκ των λατινικών ευρωπαϊκές γλώσσες και τα ελληνικά, γι' αυτό ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ιάκωβος τον εκάλεσε, αφού θα ήταν πολύ χρήσιμος στα κράτη της Λατινικής Αμερικής.

1) Αρχ/του Βενεδίκτου Κατσανεβάκη: Πολύτιμα ορθόδοξα συγγράμματα (έκδ. εις Νεάπολιν).

4) Η έννοια της Εκκλησίας κατά τους Πατέρας της Δύσεως. "Ο Θεός μας, ο Θεός σας και ο Θεός" (Nuestro Dios, vuestro Dios y Dios), ed. Buenos-Aires, 1951.

5) Το ταξείδιον και το έργον του Αποστ. Παύλου εις την Ισπανίαν. (Ανάτυπον εκ του Περιοδ. "Εκκλησία" (Μάρτιος 1954).

6) La Iglesia en Espana desde la edad Apostolica hasta la invasion de los Sarracinos (ed. Madrid, 1910).

7) "Τα Ευαγγελικά χωρία των Πατέρων και η Πατερική τους ερμηνεία (Ed. Buenos Aires, 1951): (Ματθ. 6, 18-19), (Ιωαν. 21, 15-17), (Λουκ. 22, 31-32).

"Πιστεύω εις ό,τι περιέχουν τα "Κανονικά Βιβλία" της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης και εις πάσαν Διδασκαλίαν αμέσως πηγάζουσαν εκ του περιεχομένου των, συμφώνως προς την ερμηνείαν της κατά παράδοσιν Εκκλησιαστικής διδασκαλίας, δηλαδή των Οικουμενικών Συνόδων και της ομοφώνου συγκαταθέσεως των Αγίων Πατέρων".

Η Δυτική Ευρώπη ήταν Ορθόδοξη ώς τα τέλη του 8ου μ.Χ. αι. Επίσκοποι της Δυτικής Εκκλησίας είχαν λάβει μέρος στις Επτά Οικουμενικές Συνόδους (ως αντιπρόσωποι του Πάπα Ρώμης) και είχαν δεχθεί τις αποφάσεις τους στο ίδιο επίπεδο, όπως και οι Επίσκοποι της Ανατολής (325-787). Οι δογματικές αλλαγές που οδήγησαν στο Σχίσμα άρχισαν στην Δύσι από το 809 μ.Χ.

Μια τοπική Σύνοδος στην Πρωτεύουσα του Καρλομάγνου Aix la Chapelle (809) αποφάσισε με τρόπο αυθαίρετο ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται "εκ του Πατρός και εκ του Υιού" (Filioque), αντίθετα προς το κείμενο του Ευαγγελίου το οποίο λέγει: "Το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός" (Ιωαν. 15,26) και αντίθετα προς το κείμενο του Συμβόλου της Πίστεως της Νικαίας-Κωνσταντινουπόλεως που λέγει "Πιστεύω στο Άγιο Πνεύμα που εκπορεύεται εκ του Πατρός" (4ος αι. μ.Χ.).

2) Το Δικαστικό Πρωτείο του Επισκόπου Ρώμης

Ο Πάπας Νικόλαος Α' (858-867) αποφάσισε με αυθαίρετο τρόπο ότι ο Επίσκοπος Ρώμης πρέπει να είναι υπεράνω των άλλων Επισκόπων της Δύσεως και της Ανατολής και να διοικεί την Παγκόσμια Εκκλησία με μοναρχικό τρόπο αντίθετα προς την Αποστολική Παράδοσι που λέγει: «Τότε έδοξε τοις Αποστόλοις κα τοις Πρεσβυτέροις συν όλη τη Εκκλησία...» (Πραξ. 15,22) «...έδοξε γαρ τω Αγίω Πνεύματι και ημίν» (Πραξ. 15,28) - «Allora parve bene agli apostoli e agli anziani con tutta la chiesa" (Atti 15,22) e «Infatti e parso bene allo Spirito Santo e a noi» (Atti 15,28). Αυτό είναι το Συνοδικό σύστημα επί του οποίου βασίσθηκαν οι Επτά Οικουμενικαί Σύνοδοι. Η "Pietra angolare" της Εκκλησίας είναι ο Χριστός (Α' Κορ. 3,11). Ο Άγιος Πέτρος είναι η πέτρα της ομολογίας της Πίστεως στον Χριστό ως Υιό του Θεού του Ζώντος (Ματ. 15,18).

Αυτό το λανθασμένο δόγμα διακηρύχθηκε μόλις το 1870 κατά την Α' Βατικάνεια Σύνοδο (I Concilio Vaticano), ενώ το σωστό δόγμα είναι ότι το "αλάθητο" βασίζεται στην "Σύμπασα Εκκλησία" (όλοι οι πιστοί: κλήρος και λαός) σύμφωνα με το εδάφιο των Πράξεων των Αποστόλων (Πραξ. [Atti] 15,22). Το αλάθητο λοιπόν βασίζεται στην Οικουμενική Σύνοδο (Universal), οι αποφάσεις της οποίας έγιναν αποδεκτές από "σύμπασα την Εκκλησία": ("το σώμα του Χριστού επί της Γης").

α) Το Βάπτισμα: "Βαπτίζω" είναι ρήμα της ελληνικής γλώσσης και σημαίνει "βυθίζω", (βάζω κάτι μέσα σε υγρό). Έτσι λοιπόν το "Βάπτισμα" πρέπει να είναι μια "βύθισις" ολοκληρωτική μέσα στο νερό. Αυτό ήταν η αρχαία πρακτική της Εκκλησίας: Τρεις βυθίσεις εις τον θάνατο του Κυρίου και τρεις αναδύσεις στην Ανάστασί Του (Ρωμ. 6,4), (Ματθ. 3,16). Στην Δύσι άρχισαν να βάζουν μόνο λίγες σταγόνες νερό στον βαπτιζόμενο από τον 14ο αι΄.

Μια απόδειξη ότι η "βύθισις" στο νερό πραγματοποιόταν από την αρχή στην Δύσι, είναι η ύπαρξις των αρχαίων βαπτιστηρίων που συναντούμε στην Δυτική Ευρώπη και οι αρχαίες Βασιλικές, που αποδεικνύουν τον τρόπο λατρείας της Αποστολικής Παραδόσεως (πριν το Σχίσμα, 1054).

β) Το Χρίσμα: Αυτό το Μυστήριο (Sacramento) παρέχει τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος. Αυτό το Μυστήριο πρέπει να δοθεί αμέσως μετά το Βάπτισμα συμφώνως προς την πιστοποίησι του Πατρός της Εκκλησίας Τερτηλλιανού (Tertillano) (2ος αι.). Αυτή είναι η αρχαία πρακτική της Εκκλησίας. Ύστερα από αυτό το Μυστήριο (Sacramento) μπορούμε να δεχθούμε την Θεία Ευχαριστία (Αγία Κοινωνία). Γι' αυτόν τον λόγο στην Ορθόδοξο Εκκλησία τα βρέφη κοινωνούν μετά το βάπτισμα και το Χρίσμα. Δέχονται αυτά τα Μυστήρια ως ένα δώρο του Θεού και όχι δια μέσου μια διανοητικής διεργασίας. Η ατελεύτητη Αγάπη και Σοφία του Θεού δεν μπορούν να εξηγηθούν από την ανθρώπινη λογική που είναι πολύ περιορισμένη.

γ) Η Θεία Ευχαριστία: (εκ του ρήματος "ευχαριστώ" της ελληνικής γλώσσης, που σημαίνει = εκφράζω ευχαριστίες).

Αυτό το Μυστήριο, το οποίο ίδρυσε ο ίδιος ο Κύριος την ώρα του Μυστικού Δείπνου (Ματθ. 26,26-29) μας ενώνει μαζί Του, όπως τα κλήματα στον κορμό της αμπέλου με ένα "μυστηριακό τρόπο". Αν δεν μετέχομε με σωστό τρόπο σ' αυτό το Μυστήριο δεν έχομε ζωή (Ιωαν. 6, 53-57). Αυτό το κείμενο του Ευαγγελίου αναφέρεται στο Ποτήριο με κρασί, και όχι σε όστια χωρίς προζύμι. Σε παλαιότερη εποχή ακόμα και στην Δύσι χρησιμοποιούσαν κανονικό άρτο για την Θεία Ευχαριστία ("De Sacramentis" Cap. IV,14).

δ) Το Μυστήριο της Μετανοίας (η Εξομολόγηση): Αυτό το Μυστήριο προετοιμάζει την ψυχή για να δεχθεί την "Θεία Ευχαριστία". Πρόκειται για μία κάθαρσι (Α' Κορ. 11, 27-29), (Ιωαν. 20,23). Στην Ορθόδοξο Εκκλησία δεν υπάρχει κλειστό εξωμολογητήριο. Δεν υπάρχει τίποτε που να χωρίζει τον Πνευματικό Πατέρα από τον εξομολογούμενο. Η άφεσις των αμαρτιών είναι συνέπεια της ειλικρινούς μετανοίας. Είναι μία πράξις ελευθερίας εκ μέρους του μετανοούντος η αποδοτικότης της οποίας βασίζεται στο Λυτρωτικό έργο του Κυρίου επί του Σταυρού.

ε) Η Ιερωσύνη: Αυτό το Μυστήριο βασίζεται επί των ακολούθων βιβλικών κειμένων (Ματθ. 10,1), (Λουκ. 10,1), (Ιωαν. 6,70), (Πραξ. [Atti] 2,1), Πράξεις 6,6), (Πράξεις 13,3), (Α.Τιτ. 4,14). Η εγκυρότης της Ιερωσύνης πραγματοποιεί την εγκυρότητα των άλλων Μυστηρίων. Η Ορθόδοξος Εκκλησία έχει ιερείς εγγάμους και αγάμους: τους Επισκόπους βάσει της Δ' Οικουμ. Συνόδου (451) (12ος Κανών). Αυτοί που προετοιμάζονται για το Επισκοπικό αξίωμα ζουν την εν Χριστώ Αγαμία. Αυτοί που επιλέγουν τον γάμο, νυμφεύονται πριν την χειροτονία τους. Μετά την χειροτονία δεν επιτρέπεται γάμος. Ιερείς παντρεμένοι αναφέρονται στο κείμενο της Βίβλου (Τιτ. 1, 5-6). Ο Ορθόδοξος Κλήρος έχει τρεις βαθμούς: τον Διάκονο, τον Πρεσβύτερο και τον Επίσκοπο. Οι Επίσκοποι εκλέγονται μεταξύ των Αρχιμανδριτών (βαθμός Μοναστικός). Στην Ορθόδοξο Εκκλησία δεν υπάρχουν Καρδινάλιοι.

στ) Γάμος: Ο γάμος ιδρύθηκε από τον Θεό συμφώνως προς την Παλαιά Διαθήκη (Γεν. 2,16), (Γεν. 2,24) για την ψυχοσωματική ένωσι των συζύγων και την τεκνογονία. Στην Καινή Διαθήκη ο γάμος υψώνεται σε Μυστήριο (Sacramento). Μετατρέπεται σε μία ένωσι εξαγιασμένη (Εφεσ. 5,23). Γι' αυτό το Μυστήριο χρειάζεται η ελεύθερη συγκατάθεσις των μελλονύμφων και η θρησκευτική τελετή κατά την αρχαία Παράδοσι της Εκκλησίας και την πιστοποίηση των Αγίων Πατέρων (Ιγνάτιος και Πολύκαρπος (2ος αι.).

Αυτό το Μυστήριο έχει αδιάλυτο χαρακτήρα, εκτός από την περίπτωσι που αναφέρει ο Κύριος (την μοιχεία) (Ματθ. 19,9). Ο Ορθόδοξος Χριστιανός είναι ελεύθερος να διαλέξει ανάμεσα στον Γάμο ευλογημένο υπό του Κυρίου ή την εν Χριστώ αγαμία, δηλαδή την εν αγνότητι αγαμία σύμφωνα με το βιβλικό κείμενο (Ματθ. 19,2), (Α! Κορ. 7, 32-33). Αυτή η εν Χριστώ αγαμία μπορεί να βιωθεί σε μία μοναστική Κοινότητα, σε ερημητήριο, ή μέσα στον κόσμο, ανάλογα με την δωρεά του καθ' ενός.

ζ) Το Ευχέλαιο: Αυτό το Μυστήριο δίνεται στους αρρώστους για την ίασί τους και βοηθάει και την μετάνοια (Ιακωβ. 5, 15-16), (Μάρκος 6,13). Η "εσχάτη επάλειψις" (extrema uncion) του Ρωμαιοκαθολικισμού δεν είναι Αποστολική Παράδοση.

Είναι μία μεταγενέστερη αντίληψις του Ρωμαιοκαθολικισμού η οποία διαψεύδεται από το βιβλικό κείμενο, που λέγει ότι ο μετανοημένος ληστής πήγε κατ' ευθείαν στον Παράδεισο (Λουκ. 23,43), (Ιωαν. 5,29). Η αντίληψις της υπάρξεως του Purgatorio, αναιρεί την υπευθυνότητα του Χριστιανού επί τη Γης. Θα δικαστούμε σύμφωνα με τα έργα μας που επιτελέσαμε εν ελευθερία (Ματθ. 16,27), (Αποκ. 22,12).

Η μεγαλύτερη "Διαφορά" μετά το Σχίσμα (1054) είναι ότι οι Επίσκοποι της Δύσεως χάσανε την Αποστολική Διαδοχή, δηλαδή δεν έχουν την αληθινή Ιερωσύνη των Αποστόλων διότι εγκατέλειψαν την Αποστολική Ορθόδοξο Εκκλησία, από δική τους πρωτοβουλία. Ο Πατήρ της Εκκλησίας Κυπριανός (2ος αι.) λέγει, ότι «εκτός Εκκλησίας δεν υπάρχει σωτηρία». Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία ότι χάθηκε η Ιερωσύνη στην Δύση: Ο ψεύτικος Αγιασμός όπου βάζουν αλάτι, η όστια, αντί την αληθινή Θεία Κοινωνία, το Άγιο Φως στα Ιεροσόλυμα που δεν μπορούν να παραλάβουν, κ.λπ.

Οι σημερινοί Χριστιανοί οφείλουν να προσεύχονται ώστε όλο και περισσότεροι άνθρωποι να συναντήσουν την Ενότητα της Αποστολικής, Συνοδικής και Πατερικής Παραδόσεως για το γενικό καλό.

Περίληψις ενός κεφαλαίου του βιβλίου της Ειρήνης Οικονομίδου (Irene Economidès) πρώην Διπλ. Ξεναγού του Ελληνικού Τουρισμού και Πτυχ. Θεολογίας και Πολιτ.Επιστημών, "Διαφοραί μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και του Ρωμαιο-καθολικισμού" (Γαλλικά: 12η έκδ., 2004, Αγγλικά: 16η έκδ., 2003, Ελληνικά: 5η έκδ., 2002).

1. Δεν μπορούμε να έχομε σωτηρία από τον αιώνιο θάνατο χωρίς την βοήθεια της Θείας Χάριτος και την ελεύθερη ανθρώπινη βούληση για να υπακούσει στις εντολές του Θεού.

2. Δεν μπορούμε να λάβομε αυτήν την Θεία Χάρι χωρίς την σωστή Αποστολική πίστη στο Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού.

3. Δεν μπορούμε να πραγματοποιήσομε την Χριστιανική ζωή χωρίς την βοήθεια των Αγίων Μυστηρίων που ίδρυσε ο Χριστός, ο Οποίος είπε: "Θα ιδρύσω την Εκκλησία Μου και ο θάνατος δεν θα Την νικήση".

4. Αυτή η Εκκλησία είναι η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία (Ορθοδοξία σημαίνει Ορθή Πίστη), η μόνη πραγματική Αποστολική και Καθολική: (Παγκόσμια, που έχει την καθολικότητα της Αλήθειας), όπως ομολογούμε στο Σύμβολο της Πίστεως.

5. Ώστε τα πραγματικά Άγια Μυστήρια υπάρχουν σ' αυτήν την Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, και σε καμμία άλλη Χριστιανική Ομολογία.

6. Αυτή η Ορθόδοξη Χριστιανική Πίστη υπήρχε στην Δύση ως τον 9ο αι. μ.Χ. Από το 809 άρχισαν οι δογματικές μεταρρυθμίσεις από τον Αυτοκράτορα της Δύσεως Καρλομάγνο και τον Πάπα Ρώμης Νικόλαο τον 1^ο. Ο Καρλομάγνος άλλαξε ένα άρθρο του Συμβόλου της Πίστεως, το σχετικό με το Άγιο Πνεύμα, αλλάζοντας το κείμενο του Ευαγγελίου (Ιωαν. 15,26), ο δε Πάπας Ρώμης Νικόλαος ο 1^ος άλλαξε την ισότητα των Επισκόπων καθιστώντας τον εαυτό του μονάρχη της παγκοσμίου Εκκλησίας. Το τελικό Σχίσμα έλαβε χώρα το 1054 μ.Χ.

7. Έτσι οι Δυτικοί Χριστιανοί με το να εγκαταλείψουν αυθαιρέτως την σωστή πίστη, έχασαν την Αποστολική διαδοχή, την πνευματική επισκοπική πνευματική αυθεντία, και η συνέπεια αυτού είναι ότι τα Μυστήριά τους δεν είναι έγκυρα. Ονομάζονται Χριστιανοί, αλλά έχασαν την αγιαστική Χάρι. Δεν είναι ζωντανά "κλήματα της Αμπέλου" (Ιωαν. 15).

8. Χωρίς την σωστή συμμετοχή στα Άγια Μυστήρια της Ορθοδόξου Εκκλησίας που αγιάζουν τον άνθρωπο και δια του αγιασμένου ανθρώπου αγιάζουν τον κόσμο, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε προς την αφθαρσία, η οποία τελικά θα οδηγήσει στην αφθαρσία όλου του Σύμπαντος, την Νέα Γη και τον Νέο Ουρανό ή την Νέα Ιερουσαλήμ (Αποκ. 21 και 22), (2 Πετρ. 3,12-13), (Ρωμ. 8,21-22), (Εβρ. 12,26-28).

9. Υπάρχουν πολλά θαύματα που αποδεικνύουν την πνευματική αυθεντία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, π.χ.:

α) Η Ιστορία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, η οποία επί 2000 χρόνια είναι η ίδια, παρ' όλους τους φοβερούς διωγμούς και τα μαρτύρια.

β) Η συμφωνία των Αγίων Πατέρων της Εκκλησίας (15 αιώνες Πατρολογίας) και των 7 Οικουμενικών Συνόδων, που εξήγησαν την Αποστολική Πίστη για πάντα.

γ) Ο Αγιασμός που ποτέ δεν χαλάει επί αιώνες. (Οι Ρωμαιοκαθολικοί βάζουν αλάτι στον ψεύτικο αγιασμό τους, γιατί τους μουχλιάζει, επειδή έχασαν την Αποστολική Διαδοχή: την σωστή Ιερωσύνη.)

δ) Το Άγιο Φως στα Ιεροσόλυμα, το οποίο εμφανίζεται στον Πανάγιο Τάφο κάθε Ορθόδοξο Μέγα Σάββατο στις 1-1.30 μ.μ. και το οποίο μπορεί να παραλάβει μόνο ο Ορθόδοξος Πατριάρχης των Ιεροσολύμων (Επίσκοποι άλλων Χριστιανικών Ομολογιών δεν μπορούν να το παραλάβουν. Ο Θεός τους σταματάει με θαύματα.)

ε) Τα άφθαρτα Λείψανα των Αγίων. Μερικά από αυτά ευωδιάζουν, π.χ.: Ο Άγιος Σπυρίδων στην Κέρκυρα (4ου αι. μΧ.), η Αγία Θεοδώρα ή Αυγούστα, η Αυτοκράτειρα του Βυζαντίου που έκανε την Αναστήλωση των Εικόνων μετά την 7η Οικουμενική Σύνοδο. Το άφθαρτο Λείψανό Της βρίσκεται στην Κέρκυρα (9ου αι. μ.Χ.) Μητρ/κός Ναός.

στ) Η Αγία Κοινωνία που παίρνομε με την ίδια λαβίδα και δεν μεταδίδει ασθένειες.

10. Η Ορθόδοξος Εκκλησία δεν υποχρεώνει κανένα, γιατί ο Χριστός λέγει: "Όποιος θέλει να Με ακολουθήση". Η Ορθόδοξος Εκκλησία είναι το Νοσοκομείο της ψυχής και μας περιμένει να μας γιατρέψει.

Η Ορθοδοξία ποτέ δεν χρησιμοποίησε βία, όπως έκανε η Δύση μετά το Σχίσμα (1054). Η δύναμη της Ορθοδοξίας είναι η διδασκαλία της Αποστολικής Αληθείας και ο εξαγιασμός του ανθρώπου και του κόσμου δια των μυστηρίων. Η δόξα της είναι το μαρτύριο των Αγίων Της.

Κεφ. 14: Εντολή του Αποστόλου Παύλου να είναι κατανοητή η γλώσσα της διδασκαλίας στις συνάξεις των Χριστιανών προς κατήχησιν και πνευματικήν οικοδομήν αυτών (στίχοι 1-25) –

Ερμηνεία: Των τεσσάρων καθηγητών – Έκδοσις: Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος – Βιβλιοπωλείο: Οδ. Δραγατσανίου 2, Πλατ. Κλαυθμώνος – (Οδός Σταδίου) (Δίπλα στο Ράδιο Αθήναι) – Θεσσαλονίκη: τηλ. 2310-275126 – Πάτρα: τηλ. 2610-223110

Χαρίσματα προφητείας και γλωσσών (ερμηνεία)

Να επιδιώκετε την αγάπην και να δείχνετε ζήλον δια τα πνευματικά χαρίσματα, περισσότερον δε δια να προφητεύετε. Διότι εκείνος που γλωσσολαλεί, δεν μιλεί εις ανθρώπους αλλ' εις τον Θεόν, αφού κανείς δεν καταλαβαίνει, λέγει δε μυστήρια κατ' έμπνευσιν. Ενώ εκείνος που προφητεύει μιλεί εις ανθρώπους λόγια που οικοδομούν, ενθαρρύνουν και παρηγορούν. Εκείνος που γλωσσολαλεί, οικοδομεί τον εαυτόν του, ενώ εκείνος που προφητεύει, οικοδομεί την Εκκλησίαν. Θέλω όλοι να γλωσσολαλήτε, αλλ' ακόμη περισσότερον να προφητεύετε, διότι εκείνος που προφητεύει είναι μεγαλύτερος από εκείνον που γλωσσολαλεί, εκτός εάν ερμηνεύη όσα λέγει δια να οικοδομηθή η Εκκλησία. Ώστε, αδελφοί, εάν έλθω σ' εσάς και μιλώ γλώσσας, τι θα σας ωφελήσω, εάν δεν σας μιλήσω υπό μορφήν ή αποκαλύψεως ή γνώσεως ή προφητείας ή διδασκαλίας; Αλλά και τα άψυχα όργανα τα οποία δίδουν ήχον, είτε φλογέρα είναι είτε κιθάρα, εάν δεν κάνουν διάκρισιν των τόνων, πώς θα γνωρισθή εκείνο που παίζεται με την φλογέρα ή την κιθάρα; Εάν η σάλπιγγα δώση ακατάληπτον ήχον, ποιός θα παρασκευασθή δια πόλεμον; Έτσι και σεις, εάν με την γλωσσολαλιά δεν δώσετε κάποιον κατανοητόν λόγον, πώς θα καταλάβη ο άλλος τι λέτε; Θα μιλάτε εις τον αέρα. Υπάρχουν τόσα είδη φωνών εις τον κόσμον και κανένα δεν είναι χωρίς έννοιαν. Εάν λοιπόν δεν ξέρω την σημασίαν της φωνής, τότε θα είμαι δι' εκείνον που μιλεί ένας ξένος, και εκείνος που μιλεί ξένος δι' εμέ. Έτσι και σεις, αφού είσθε ζηλωταί πνευματικών χαρισμάτων, να ζητάτε να υπερέχετε εις εκείνα που συντελούν εις την οικοδομήν της Εκκλησίας. Δια τούτο εκείνος που έχει το χάρισμα της γλωσσολαλιάς, ας προσεύχεται να μπορή να διερμηνεύη. Διότι εάν προσεύχωμαι με τέτοιαν γλώσσα, το πνεύμα μου προσεύχεται, αλλ' ο νους μου μένει άκαρπος. Τι να γίνεται λοιπόν; Θα προσεύχωμαι με το πνεύμα μου, αλλά θα προσεύχωμαι και με τον νουν μου, θα ψάλλω με το πνεύμά μου αλλά θα ψάλλω και με τον νουν μου. Διότι εάν με το πνεύμα δοξολογής τον Θεόν, τότε πώς εκείνος που κατέχει την θέσιν του απλοϊκού θα πη το Αμήν δια την ευχαριστίαν σου, αφού δεν ξέρει τι λέγεις; Εσύ καλά ευχαριστείς, αλλ' ο άλλος δεν οικοδομείται. Ευχαριστώ τον Θεόν μου, διότι περισσότερον από όλους σας έχω το χάρισμα της γλωσσολαλιάς. Αλλ' εις την Εκκλησίαν προτιμώ να πω πέντε λόγια με τον νουν μου, δια να διδάξω και άλλους, παρά μύρια λόγια με το χάρισμα της γλωσσολαλιάς. Αδελφοί, μη γίνεσθε παιδιά κατά τον νουν, αλλά να είσθε νήπια κατά την κακίαν, κατά δε τον νουν να γίνεσθε τέλειοι. Εις τον νόμον είναι γραμμένον, με ανθρώπους ετερογλώσσους και με χείλη ξένα θα μιλήσω εις τον λαόν τούτον, αλλ' ούτε κατ' αυτόν τον τρόπο θα με ακούσουν, λέγει ο Κύριος. Ώστε αι γλωσσολαλιαί είναι σημείον όχι δι' εκείνους που πιστεύουν αλλά δια τους απίστους, η προφητεία όμως είναι όχι δια τους απίστους αλλά δι' εκείνους που πιστεύουν. Εάν λοιπόν συνέλθη όλη η Εκκλησία εις το ίδιο μέρος και όλοι γλωσσολαλούν, και μπούν μέσα απλοϊκοί άνθρωποι ή άπιστοι, δεν θα πουν ότι είσθε τρελλοί; Αλλ' εάν όλοι προφητεύουν και μπή κάποιος άπιστος ή απλοϊκός, τότε αυτός ελέγχεται από όλους, εξετάζεται από όλους, και έτσι τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά και τότε θα πέση κάτω με το πρόσωπον και θα προσκυνήση τον Θεόν και θα πη ότι πραγματικά ο Θεός είναι μεταξύ σας.

Σημ. Η λέξη "προφητεία" σημαίνει σ' αυτό το κείμενο την διδασκαλία των αληθειών της Πίστεως. Η λέξη "γλώσσαι" σημαίνει την κατόπιν εσωτερικής εμπνεύσεως ομιλία του Αγίου Πνεύματος.

1) Γνωστοποίηση των μεταφράσεων στα Νέα Ελληνικά των Λειτουργικών βιβλίων της Εκκλησίας (Έγκριση Ιεράς Συνόδου: 1578/705/18.6.1990). Κυρίως της "Θ. λειτουργίας για τα παιδιά", Έγκρισις Οικ. Πατριαρχείου, 1983, που ισχύει και για μεγάλους (15η Έκδοση Ν. ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ, τηλ. 210-3224819), της Βαπτίσεως, του Γάμου και των Χριστουγέννων ('Εκδοση ΤΕΡΤΙΟΣ, Κατερίνη, Τηλ. 0351/22098 και 23370) καθώς και της Μεγ. Εβδομάδος, Έκδοση Αποστολ. Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος (τηλ. 210-7272381).

2) Γνωστοποίηση των βιβλίων: "Εφόδιον Ορθοδοξίας" υπό +Π.Αντων. Αλεβιζο-πούλου, "Το Άγιο Φως" υπό Ιωάννας Τσεκούρα και "Τα δύο Πρόσωπα της Ελλάδος – 7.000 χρόνια Πολιτισμός", Ειρήνης Οικονομίδου (Βιβλιοπωλείο Εκκλησίας της Ελλάδος: Δραγατσανίου 2, Πλ. Κλαυθμώνος (Σταδίου) και Νεκτ. Παναγόπουλος: τηλ. 210-3224819).

3) Κατηχητικές ομιλίες κατά την Θ. Λειτουργία όπως ήταν η παράδοση στην Αρχαία Εκκλησία (κυρίως ανάλυση των Μυστηρίων και του Συμβόλου της Πίστεως που η πλειονότης των Ελλήνων αγνοεί).

4) Στις Κρατικές Τηλεοράσεις: Συχνά προγράμματα από την Ελληνική Ιστορία (Αρχ. Βυζαντινή και Νεωτέρα) και πολλά ντοκιμαντέρ από την ελληνική φύση και αρχαιολογία.

5) Ενημέρωση των ανθρώπων της Τέχνης και του Πνεύματος για τα ανωτέρω, με βάση τις αλήθειες της Ορθοδοξίας, καθώς και των Πολιτικών, Οικονομικών και Δημοσιογραφικών Παραγόντων.

6) Το μήνυμα του βιβλίου του Π. Γεωργ. Μεταλληνού "Ελληνισμός Μετέωρος" να πάει σε όλους τους ιθύνοντας.

7) Όλα τα ανωτέρω να γνωστοποιηθούν και στον Απόδημο Ελληνισμό.

8) Να γίνει κατανοητό ότι χωρίς την εν Χριστώ ζωή και την συχνή συμμετοχή στα Άγια Μυστήρια της Ορθοδόξου Εκκλησίας: (Εξομολόγηση – Αγία Κοινωνία: (ενσωμάτωση "των κλημάτων" στην "Άμπελο" (Ιωαν. 15), Ορθοδοξία δεν υπάρχει. Μόνο η συνεργασία της Θείας Χάριτος και της ελευθέρας ανθρωπίνης βουλήσεως οδηγεί στην αφθαρσία (Α' Κορ. 15) τον τελικό σκοπό της σωτηρίας.

9) Οργάνωση Ενοριών με δραστηριοποίηση των ενοριτών.

10) Εκλογή Επισκόπων "ψήφω Κλήρου και Λαού", κατά τον αρχαίο κανόνα της Εκκλησίας, (συμμετοχή μόνο του πιστού λαού στην ψηφοφορία). Να δημιουργηθούν κατάλογοι των ενοριτών με διευθύνσεις σε κάθε ενοριακό ναό (όπως ήταν στην Μ. ΑΣΙΑ).

11) Εθελοντικό Συνεταιριστικό σύστημα βάσει του Κοινοτικού Συστήματος της Ορθοδοξίας (τέλος Βυζαντινής εποχής και Τουρκοκρατίας).

12) Πανελλήνια τέλος εκστρατεία κατά της Πορνογραφίας που οδηγεί στο έγκλημα και στα ναρκωτικά (Λειτουργία σωστή του Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου).

13) Να καταργηθή ο Νόμος υπέρ των εκτρώσεων, του αυτομάτου διαζυγίου και της ελευθερίας της μοιχείας. (Αυτοί οι τρεις Νόμοι του ΠΑΣΟΚ κατέστρεψαν την Ελληνική Κοινωνία και οδηγούν σε μεγάλους εθνικούς κινδύνους.)

Αλήθεια, τι είναι η Εκκλησία; Υπάρχει ένας "επιστημονικός ορισμός"; Η Εκκλησία δεν είναι ανθρώπινο δημιούργημα. Και άρα η λογική μας δεν μπορεί να την προσεγγίσει όπως συμβαίνει με τις διάφορες επιστήμες. Μπορεί, όμως, η πραγματικότητα της Εκκλησίας να περιγραφή με τρόπο που να τον καταλαβαίνωμε όλοι, μορφωμένοι και αμόρφωτοι. Πράγμα φυσικό, αφού όλοι (οι βαπτισμένοι) είμαστε μέλη της Εκκλησίας.

1. Εκκλησία είναι το σύνολο των ανθρώπων που πιστεύουν στον Ιησού Χριστό ως Θεό και Σωτήρα τους (μετά το βάπτισμα στην Ορθόδοξη Εκκλησία και μετά την Ορθή και έγκαιρη Κατήχηση). Αποτελούν δε όλοι τα μέλη ενός σώματος στο οποίο κεφαλή είναι ο Χριστός (Εφεσ. 1, 22).

2. Μέλη της Εκκλησίας είμαστε εμείς οι ζώντες Ορθόδοξοι Χριστιανοί που αποτελούμε την Στρατευομένη Εκκλησία. Εισερχόμεθα στην Εκκλησία με το βάπτισμα στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Μέλη της Εκκλησίας είναι επίσης η Παναγία, οι Άγγελοι, οι άγιοι και οι κεκοιμημένοι ευσεβώς που αποτελούν την Θριαμβεύουσα Εκκλησία.

3. Οι Χριστιανοί-μέλη δεν είναι μια μάζα με αναρχία, αλλά διοικούνται από τους Επισκόπους που είναι διάδοχοι των Αποστόλων χωρίς διακοπή στην διαδοχή αυτή (διά της Ορθής Χειροτονίας). Συνεπώς, οι Επίσκοποι έχουν την Ιερωσύνη από τον ίδιο τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό που είναι ο αρχηγός και ιδρυτής της Εκκλησίας (γι' αυτό τα Μυστήριά της είναι έγκυρα). Απόδειξις: ο άφθαρτος Αγιασμός, το Άγιο Φως, κ.λπ.

4. Η Εκκλησία με τα Άγια Μυστήρια δίνει την Χάρη του Αγίου Πνεύματος στους πιστούς. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να γίνει ο άνθρωπος μέτοχος της Θείας Χάριτος και του αγιασμού που αυτή προσφέρει. Γι' αυτό η Εκκλησία είναι η Κιβωτός της Σωτηρίας. Όπως τότε στον κατακλυσμό (Παλαιά Διαθήκη), έξω από την κιβωτό δεν μπόρεσε κανείς να σωθεί (εκτός η ευσεβής οικογένεια του Νώε μέσα στην κιβωτό), έτσι και "έξω από την Εκκλησία δεν υπάρχει Σωτηρία" (Άγιος Κυπριανός, 2ος αι. μ.Χ.).

5. Στο "Πιστεύω" ομολογούμε ότι η αληθινή Εκκλησία είναι:

* Μία, γιατί μία και μοναδική Εκκλησία ίδρυσε ο Χριστός. Οι διαιρέσεις είναι αμαρτίες των ανθρώπων (και τα Μυστήριά τους άκυρα).

* Αγία, όπως άγιος είναι και ο Θεάνθρωπος ιδρυτής της, ο Χριστός. Άλλο οι τυχόν αμαρτίες του παπά και του λαού (αναμένεται η μετάνοιά τους έγκαιρα, αλλιώς θα λογοδοτήσουν στον Θεό στην Κρίση) και άλλο η αγιότης της Εκκλησίας. Η εγκυρότης των Μυστηρίων εξαρτάται από την σωστή χειροτονία του ιερέως. Θα λογοδοτήσει όμως στον Θεό για τις αμαρτίες του.

* Καθολική, γιατί έχει σκοπό να περιβάλει όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από τόπο και χρόνο (εκείνους που θα θελήσουν ελεύθερα να πιστεύσουν) και καθολικότης γιατί έχει όλη την αλήθεια (καθολικότητα της αλήθειας = ολότης = όλη η αλήθεια).

* Αποστολική, γιατί οφείλει να διατηρεί ανόθευτη την πίστη, όπως την παρέδωσαν οι Άγιοι Απόστολοι και γιατί συνεχίζει το έργο τους (με την ιεραποστολή εν ελευθερία). Χωρίς σωστή Εξομολόγηση και σωστή Κατήχηση δεν υπάρχει "εν Χριστώ Ζωή". Τα βαφτισμένα παιδιά πρέπει να αρχίσουν Κατήχηση και Εξομολόγηση από τα έξι τους χρόνια.

Τα μέλη της Εκκλησίας διακρίνονται σε κλήρο (Επισκόπους, Ιερείς, Διακόνους) και σε λαό, δηλαδή σε ποιμένες και σε ποιμενομένους. Οι κληρικοί-ποιμένες είναι "υπηρέται Χριστού και οικονόμοι μυστηρίων Θεού" (Α' Κορ. δ', 1). Όμως τα αξιώματα των κληρικών έχουν εντελώς θεία προέλευση. Και φυσικά, σε καμμιά περίπτωση δεν οφείλονται σε ψήφο λαού! Δίδονται με την Χάρη του Αγίου Πνεύματος^. όχι με διορισμό, ούτε με ψήφο και με εκλογή (υπάρχει όμως έγκριση του λαού).

Μέσα στην Εκκλησία υπάρχουν και άγιοι και αμαρτωλοί. Οι αμαρτωλοί είναι οι "άρρωστοι" που θεραπεύονται –αν το θελήσουν- από τους "ιατρούς". δηλ. τους ιερείς-πνευματικούς. Σε μερικές περιπτώσεις, όταν η αρρώστια είναι ανίατη (όπως συμβαίνει με την πλάνη, την αίρεση) ο ιερέας αποκόπτει τον "άρρωστο" από το σώμα της Εκκλησίας, για να σώσει τα υπόλοιπα μέλη από την μόλυνση (άγιος Θεόδοτος Αγκύρας) – Αναθεματισμός.

Συμπέρασμα: Η Εκκλησία είναι ο θεοσύστατος οργανισμός που πρώτο και κύριο έργο έχει την σωτηρία των πιστών δηλ. την είσοδό τους στην Βασιλεία του Θεού, "την ητοιμασμένην από καταβολής κόσμου" (Ματθ. 25,34).

Ο Κύριος είπε: Καθώς απέσταλκέ με ο Πατήρ, να σώσω τον κόσμο, καγώ πέμπω υμάς, με την ίδια αποστολή: να σώσετε τον κόσμο. Όποιος ακούση τον λόγο σας και έλθη, να τον βαπτίσετε, θα σωθή, όποιος σας καταφρονήση, θα καταδικασθή, θα χαθή. Θα είναι στον "Αιώνιο Θάνατο" και όχι στην "Αιώνια Ζωή", στην οποία μας περιμένει ο Χριστός, αν θελήσωμε να πιστέψωμε ορθά και να βιώσωμε ορθά το Ευαγγέλιό Του με την βοήθεια των Αγίων Μυστηρίων της Ορθοδόξου Εκκλησίας που Εκείνος ίδρυσε.

Ορθοδοξία σημαίνει Ορθή Πίστις (δοκέω-ώ: πιστεύω).

Σημ.: Μετά το Σχίσμα (1054) η Δύση (Καθολικισμός και Προτεσταντισμός) δεν έχει ιερωσύνη. Γι' αυτό βάζουν αλάτι στον ψεύτικο αγιασμό τους, δεν έχουν άφθαρτα λείψανα και δεν μπορούν να παραλάβουν το Άγιο Φως. Και οι Μυστηριακές Τελετές: Βάπτισμα, Χρίσμα, Αγία Κοινωνία, Ιερωσύνη, Εξομολόγηση, Γάμος: είναι άκυρες.

Αποκαλύπτεται γαρ οργή Θεού απ' ουρανού επί πάσαν ασέβειαν και αδικίαν ανθρώπων των την αλήθειαν εν αδικία κατεχόντων, διότι το γνωστόν του Θεού φανερόν έστιν εν αυτοίς· ο γαρ Θεός αυτοίς εφανέρωσε. Τα γαρ αόρατα αυτού από κτίσεως κόσμου τοις ποιήμασι νοούμενα καθοράται, ήτε αϊδιος (αιώνιος) αυτού δύναμις και θειότης, εις το είναι αυτούς αναπολογήτους, διότι γνόντες τον Θεόν, ουχ ως Θεόν εδόξασαν ή ευχαρίστησαν, αλλ' εματαιώθησαν εν τοις διαλογισμοίς αυτών, και εσκοτίσθη η ασύνετος αυτών καρδία. Φάσκοντες είναι σοφοί εμωράνθησαν και ήλλαξαν την δόξαν του αφθάρτου Θεού εν ομοιώματι εικόνος φθαρτού ανθρώπου και πετεινών και τετραπόδων και ερπετών. Διό και παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εν ταις επιθυμίαις των καρδιών αυτών εις ακαθαρσίαν του ατιμάζεσθαι τα σώματα αυτών εν αυτοίς, οίτινες μετήλλαξαν την αλήθειαν του Θεού τω ψεύδει, και εσεβάσθησαν και ελάτρευσαν τη κτίσει παρά τον Κτίσαντα, ως έστιν ευλογητός εις τους αιώνας αμήν. Δια τούτο παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εις πάθη ατιμίας. Αι τε γαρ θήλειαι αυτών μετήλλαξαν την φυσικήν χρήσιν εις την παρά φύσιν, ομοίως δε και οι άρσενες εν άρσεσι την ασχημοσύνην κατεργαζόμενοι και την αντιμισθίαν ήν έδει τής πλάνης αυτών εν αυτοίς απολαμβάνοντες. Και καθώς ουκ εδοκίμασαν τόν Θεόν έχειν εν επιγνώσει, παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εις αδόκιμον νούν, ποιείν τά μή καθήκοντα, πεπληρωμένους πάση αδικία, πορνεία, πονηρεία, πλεονεξία, κακία, μεστούς φθόνου, φόνου, έριδος, δόλου, κακοηθείας, ψηθυριστάς, καταλάλους, θεοστυγείς, υβριστάς, υπαρηφάνους, αλαζόνας, εφευρέτας κακών, γονεύσιν απειθείς, ασυνέτους, ασυνθέτους, αστόργους, ασπόνδους, ανελεήμονας^. οίτινες το δικαίωμα τού Θεού επιγνόντες, ότι οι τα ταυτα πράσσοντες άξιοι θανάτου εισίν, ού μόνον αυτά ποιούσιν, αλλά και συνευδοκούσι τοις πράσσουσι.

Α' προς Κορινθίους Επιστολή (6, 9-11) Αποστ. Παύλου

Μη πλανάσθε: ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτραι, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίται, ούτε πλεονέκται, ούτε κλέπται, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδωροι, ουχ άρπαγες Βασιλείαν Θεού ού κληρονομήσουσι.

Και ταύτα τινες ήτε, αλλά απελούσασθε, αλλά ηάσθητε, αλλά εδικαιώθητε, εν τω ονόματι Κυρίω Ιησού και εν τώ Πνεύματι του Θεού ημών.

Α' προς Τιμόθεον Επιστολή (1, 10-11) Αποστ. Παύλου

Δικαίω Νόμος ού κείται, ανόμοις δε και ανυποτάκτοις, ασεβέσι και αμαρτωλοίς, ανοσίοις και βεβήλοις, πατρολώαις και μητρολώαις, ανδροφόνοις, πόρνοις, αρσενοκοίταις, ανδραποδισταίς, ψεύταις, επιόρκοις και εί τι έτερον τη υγειαινούσει διδασκαλία αντίκειται κατά το Ευαγγέλιον της δόξης του μακαρίου Θεού.

(1,15): Πιστός ο λόγος και πάσης αποδοχής άξιος, ότι Χριστός ήλθεν εις τον κόσμον αμαρτωλούς σώσαι, ών πρώτος ειμί εγώ. Αλλά δια τούτο ελεήθην, ίνα εν εμοί πρώτον ενδείξητε Ιησούς Χριστός την πάσαν μακροθυμίαν πρός υποτύπωσιν των μελλόντων πιστεύειν επ αυτώ εις ζωήν αιώνιον. Τώ δε βασιλεί των αιώνων, αφθάρτω, αοράτω, μόνω σοφώ Θεώ τιμή και δόξα εις τους αιώνας των αιώνων, αμήν.

Στίχ. 1-11. Ο Χριστός είναι η αληθινή άμπελος.

Εγώ ειμι η άμπελος η αληθινή, και ο πατήρ μου ο γεωργός εστι.

2 παν κλήμα εν εμοί μη φέρον καρπόν, αίρει αυτό, και παν το καρπόν φέρον, καθαίρει αυτό ίνα πλείονα καρπόν φέρη.

3 ήδη υμείς καθαροί εστε δια τον λόγον όν λελάληκα υμίν.

4 μείνατε εν εμοί, καγώ εν υμίν, καθώς το κλήμα ου δύναται καρπόν φέρειν αφ' εαυτού, εάν μη μείνη εν τη αμπέλω, ούτως ουδέ υμείς, εάν μη εν εμοί μείνητε.

5 εγώ ειμι η άμπελος, υμείς τα κλήματα^. ο μένων εν εμοί καγώ εν αυτώ, ούτος φέρει καρπόν πολύν, ότι χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν.

6 εάν μη τις μείνη εν εμοί, εβλήθη έξω ως το κλήμα και ξηράνθη, και συνάγουσιν αυτά και εις το πυρ βάλλουσι και καίεται.

7 εάν μείνητε εν εμοί και τα ρήματά μου εν υμίν μείνη, ό εάν θέλητε αιτήσασθε, και γενήσεται υμίν.

8 εν τούτω εδοξάσθη ο πατήρ μου, ίνα καρπόν πολύν φέρητε, και γενήσεσθε εμοί μαθηταί.

9 καθώς ηγάπησέ με ο πατήρ, καγώ ηγάπησα υμάς^. μείνατε εν τη αγάπη τη εμή.

10 εάν τας εντολάς μου τηρήσητε, μενείτε εν τη αγάπη μου, καθώς εγώ τας εντολάς του πατρός μου τετήρηκα και μένω αυτού εν τη αγάπη.

11 Ταύτα λελάκηκα υμίν ίνα η χαρά η εμή εν υμίν μείνη και η χαρά υμών πληρωθή.

Εγώ είμαι η κληματαριά η πραγματική και άφθαρτος και πνευματική και δια της Εκκλησίας, της οποίας θα είμαι η κεφαλή, θα αντικαταστήσω και θα ξανακαινουργώσω την παλαιάν άμπελον της συναγωγής^. και ο Πατήρ μου είναι ο αμπελουργός. 2 Κάθε άνθρωπον, που σαν άλλος κλάδος και σαν κλήμα πνευματικόν είναι μεν ενωμένος με εμέ δια της πίστεως, δεν παράγει όμως καρπούς αρετής, ο αμπελουργός Πατήρ μου τον ανακόπτει και τον αποχωρίζει από την κληματαριά. Και κάθε πνευματικόν κλήμα, που είναι καρποφόρον, το καθαρίζει και το κλαδεύει δια να φέρη περισσότερο καρπόν. 3 Σεις δε τώρα είσθε καθαροί. Και σας έχει καθαρίσει ο λόγος της αληθείας, τον οποίον σας έχω είπει και διδάξει. Είσθε λοιπόν πνευματικά κλήματα, καθαρισμένα και ετοιμασμένα, δια να παραγάγετε καρπόν. 4 Μείνατε ενωμένοι με εμέ, δια να μένω και εγώ ενωμένος με σας. Καθώς το κλήμα δεν ημπορεί να φέρη από τον εαυτόν του καρπόν, εάν δεν μείνη προσκολλημένον εις την κληματαριάν, έτσι ούτε και σεις δεν θα καρποφορήσετε έργα αρετής και αγιότητος, εάν δεν μείνετε ενωμένοι με εμέ. 5 Εγώ είμαι η κληματαριά και σεις είσθε οι κλάδοι της. Εκείνος που μένει ενωμένος μαζή μου και μένω και εγώ μέσα του, αυτός φέρει άφθονον και εκλεκτόν καρπόν, διότι χωρίς και εμέ και χωρίς να έχετε την ζωτικήν δύναμιν, που πηγάζει από εμέ, δεν ημπορείτε να κάνετε τίποτε δια την δικαίωσιν και τον εξαγιασμόν σας. 6 Όποιος δεν μείνη ενωμένος μαζή μου, ωρισμένως να πεταχθη έξω όπως και το άκαρπον και άχρηστον κλήμα. Και τότε θα ξεραθή και δεν θα του μείνη κανένα ίχνος χάριτος και πνευματικής δυνάμεως και ζωής. Και τα πνευματικά κλήματα, που εξεράθησαν έτσι, τα μαζέυουν οι άγγελοι και τα ρίπτουν εις το πυρ της κολάσεως και εκεί καίονται συνεχώς και εξακολουθητικώς. 7 Εάν παραμείνετε ενωμένοι με εμέ και εάν οι λόγοι μου μείνουν εις το βάθος των καρδιών σας ως παντοτεινός φωτισμός και οδηγός σας, ό,τι δήποτε θέλετε υπό το φως των λόγων μου, ζητήσατέ το δια προσευχής και θα σας γίνη. Μη αμφιβάλλετε δε, ότι όταν θα Του ζητήσετε να σας βοηθήση δια να παραγάγετε τον καρπόν της αρετής και αγιότητος, θα εισακουσθή το αίτημά σας. 8 Ακριβώς δια τούτου ο Πατήρ μου θα δοξασθή πραγματικώς, εάν φέρετε πολύν καρπόν αρετής και γίνετε τέλειοι μαθηταί μου. 9 Ο σύνδεσμος δε, που μας ενώνει σαν κλήματα με την κληματαριάν, είναι σύνδεσμος αγάπης. Πράγματι. Καθώς με ηγάπησεν ο Πατήρ όταν έγινα άνθρωπος και έδειξα υπακοήν εις Αυτόν, έτσι και εγώ σας ηγάπησα. Εξακολουθήσατε να μένετε εις την αγάπη μου δεικνυόμενοι άξιοι αυτής. 10 Θα μείνετε δε εις την αγάπην, που σας έχω, εάν φυλάξετε τας εντολάς μου, καθώς και εγώ, αφ' ότου έγινα και άνθρωπος, έχω τηρήσει τας εντολάς του Πατρός μου και μένω εις την αγάπην Του, εξακολουθών πάντοτε να Του είμαι αγαπητός, χωρίς ποτέ η προς εμέ αγάπη Του να ολιγοστεύη. 11 Σας είπα αυτά, ίνα η χαρά την οποίαν έχω εγώ αισθανόμενος, ότι είμαι αγαπητός από τον Πατέρα, μεταδοθή και εις σας και μείνη μέσα σας. Και ούτω η χαρά σας θα γίνη πλήρης και τελεία, διότι όπως εγώ, έτσι και σεις, που θα είσθε ενωμένοι με εμέ, θα αισθάνεσθε, ότι είσθε αγαπητοί από τον Πατέρα, και θα χαίρετε, όπως χαίρω και εγώ.

Η ένωσις των πιστών Ορθοδ. Χριστιανών με τον Χριστό είναι οργανική διά των Μυστηρίων της Ορθοδ. Εκκλησίας: του Αγ. Βαπτίσματος και της Αγίας Κοινωνίας. Και διά του Ιησού Χριστού δεχόμαστε και την Χάρι του Ουρανίου Πατρός και του Αγίου Πνεύματος. Γι'αυτό όταν τελειώσει η μετάδοσις της Θείας Κοινωνίας στην Εκκλησία ψάλλουν τον ύμνο: "Είδομεν το φως το αληθινόν, ελάβομεν Πνεύμα επουράνιον, εύρωμεν πίστιν αληθή αδιαίρετον Τριάδα προσκυνούντες. Αύτη γαρ ημάς έσωσεν".

Σοφίας χάριτι, Πάτερ, κοσμούμενος, σάλπιγξ θεόφθογγος

Μετά την νίκη της Εκκλησίας κατά της Εικονομαχίας

Το "Συνοδικόν" της Ορθοδοξίας είναι πολύ σημαντικό κείμενο, πραγματικό δογματικό μνημείο, το οποίο συνετάχθη από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μεθόδιο το 843 μ.Χ. και αποτελεί την πρώτη διεύρυνση του "Συμβόλου της Πίστεως".

Αυτό το κείμενο του Πατριάρχου Μεθοδίου σηματοδοτεί την λήξη της Εικονομαχίας και πρωτοδιαβάστηκε επισήμως στην Εκκλησία κατά την τελετή της Αναστηλώσεως των Εικόνων παρουσία της Αυτοκράτειρας του Βυζαντίου Θεοδώρας της Αυγούστης, το σώμα της οποίας έχει μείνει άφθαρτο επί 1.000 χρόνια και βρίσκεται σήμερα στον Μητροπολιτικό Ναό της Κερκύρας (κοντά στο λιμάνι).

Διαβάζεται στην Εκκλησία μέχρι σήμερα την Α' Κυριακή των Νηστειών.

Το "Συνοδικόν της Ορθοδοξίας" συμπληρώθηκε κατά τον 12ο αι. επί του Μιχαήλ του Ψελλού με κείμενα κατά της ειδωλολατρίας και μυθολογίας των Αρχαίων Ελλήνων.

Τον 14ο αι. ο Ιωάννης ο Ιταλός έκανε την τρίτη συμπλήρωση κατά του Λατινίζοντος Βαρλαάμ και υπέρ της Θεολογίας του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά.

Το "Συνοδικόν της Ορθοδοξίας" συνετάχθη για να προστατευθεί το απόλυτον της Αληθείας της Αποστολικής Πίστεως και παραδόσεως που οδηγεί στην Σωτηρία, σύμφωνα με τα λόγια του Απ. Παύλου στην Β' προς Θεσσαλονικείς επιστολή του: (Β' Θεσσ. 2,15) "'Αρα ουν, αδελφοί, στήκετε και κρατήτε τας παραδόσεις ας εδιδάχθητε, είτε δια λόγου, είτε δι' επιστολής ημών".

Το "Συνοδικόν της Ορθοδοξίας" δεν αναφέρει μόνον την τιμητική προσκύνησιν των αγίων εικόνων (η τιμή βαίνει προς το πρωτότυπο: το άγιο πρόσωπο), αλλά και των αγίων λειψάνων, διότι τα άγια λείψανα είναι "κατοικητήρια της χάριτος του Θεού"

Στο Συνοδικόν αναφέρεται και ο Μωϋσής (Παλ. Διαθήκη), ο οποίος κατεσκεύασε δύο χρυσά χερουβίμ και τα τοποθέτησε επάνω στην "Κιβωτό της Διαθήκης" με τιμητικό τρόπο ('Εξοδος 25, 18-20), κατόπιν εντολής του Θεού.

Στις Οικουμενικές Συνόδους μετείχαν Επίσκοποι από την Οικουμενική Εκκλησία: Ανατολής και Δύσεως.

Σημ.: Η Δυτική Ευρώπη ήταν Ορθόδοξη ώς το τέλος του 8ου αι. μ.Χ. γι' αυτό έλαβε μέρος και στην 7η Οικουμενική Σύνοδο του 787 κατά της Εικονομαχίας. Η πρώτη παραποίηση του Συμβόλου της Πίστεως στην Δύση πραγματοποιήθηκε από τον Φράγκο Βασιλέα Καρλομάγνο το 809 μ.Χ. με αυθαίρετη τοπική Σύνοδο που άλλαξε κείμενο του Ευαγγελίου: (Ιων. 15, 26) προσθέτοντας το "filioque", ότι δηλαδή το 'Αγιο Πνεύμα εκπορεύεται και εκ του Υιού και όχι μόνον εκ του Πατρός, όπως είναι γραμμένο στο Ευαγγέλιο. Οι συνέπειες αυτής της αιρέσεως είναι αναλυμένες στο βιβλίο "Διαφορές μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και Ρωμαιοκαθο-λικισμού" υπό της Θεολόγου Ειρήνης Οικονομίδου (5η έκδοση ελληνικά, 16η έκδοση αγγλική και 12η γαλλική). (Κεντρική πώληση: Νεκτ. Παναγόπουλος, Χαβρίου 3 [4η κάθετος Κολοκοτρώνη], τηλ. 3224.819).

Στις Οικουμενικές Συνόδους μετείχε όμως και το λαϊκό στοιχείο, όπως είχε συμβεί στην πρώτη Αποστολική Σύνοδο στα Ιεροσόλυμα, σύμφωνα με τις "Πράξεις των Αποστόλων", στην Καινή Διαθήκη: "Τότε έδοξε τοις αποστόλοις και τοις πρεσβυτέροις συν όλη τη Εκκλησία", δηλαδή όλο το σώμα του Χριστού επί της Γης: πιστός λαός και κλήρος αποφάσισε (Πραξ. 15, 22).

Και πιο κάτω στο ίδιο Κεφ. 15 των "Πράξεων", στον στίχο 28 βλέπομε πάλι ότι αυτή η Κοινότης, που είχε βρεθεί όλη μαζί "ομοθυμαδόν", πήρε την τελική της απόφαση, για την οποία είχε συνέλθει, με την βοήθεια του Αγίου Πνεύματος: "Έδοξε γαρ τω Αγίω Πνεύματι και ημίν".

'Ετσι λοιπόν βασιζόμενη η Αποστολική Ορθόδοξη Εκκλησία (η μόνη πραγματικά Αποστολική), στο παράδειγμα της Αποστολικής Συνόδου των Ιεροσολύμων, συνεχίζει αυτό το ίδιο Συνοδικό σύστημα που βασίζεται σε δύο στοιχεία: δηλαδή στο "ομοθυμαδόν", δηλαδή στην Σύναξη όλης της Κοινότητος (όλων των Επισκόπων και της λαϊκής Αντιπροσωπείας) για κοινή απόφαση, και στην επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, κατόπιν προσευχής.

Το αλάθητον λοιπόν σε ζητήματα Πίστεως δεν ανήκει σε ένα άτομο, όπως συνέβη στην Δύση μετά το Σχίσμα ή σε διάφορα άτομα όπως συνέβη στους Διαμαρτυρομένους, αλλά στο "ομοθυμαδόν", δηλαδή στην κοινή απόφαση όλων των Επισκόπων μαζί με την λαϊκή Αντιπροσωπεία και στην παρουσία του Αγίου Πνεύματος.

'Ετσι όσοι δεν δεχθούν αυτήν την "ομοθυμαδόν" και εν Αγίω Πνεύματι απόφασι, αφορίζονται, δηλαδή "μένουν έξω των ορίων της Εκκλησίας". Διότι η Εκκλησία αποτελεί μίαν πνευματική ενότητα του πιστού λαού γύρω από τον Επίσκοπο που έχει την Αποστολική διαδοχή της Ιερωσύνης και που τελεί το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας δια της επικλήσεως και δια της καθόδου του Αγίου Πνεύματος, με σκοπό τον εξαγιασμό των πιστών και δι' αυτών του Κόσμου, με τελική κατάληξι την "άφθαρτοποίηση" και "Δοξοποίηση" όλου του Σύμπαντος, μετά την Κρίση (Αποκ. 21), (Ρωμ. 8,21-22) και (Β. Πέτρ. 3,10-13).

"Τα Συνοδικά κείμενα των Πατέρων είναι συνταγές σωτηρίας": (Πατήρ Θεόδωρ. Ζήσης Καθ. Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης). Γι' αυτόν τον λόγο πρέπει να σεβόμαστε τις αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων και των "Τοπικών Συνόδων" που επεκύρωσαν οι Οικουμενικές Σύνοδοι, διότι αυτές οι αποφάσεις είναι θεόπνευστες και μας οδηγούν στην Σωτηρία.

'Οσοι λοιπόν συνεχίζουν να αρνούνται τις εικόνες μετά την απόφασι της 7ης Οικουμενικής Συνόδου (787 μ.Χ.) και μετά την συγγραφή του "Συνοδικού της Ορθοδοξίας" (843 μ.Χ.) το οποίο διαβάζεται μέχρι σήμερα στην Εκκλησία κάθε "Κυριακή της Ορθοδοξίας" (Α' Κυριακή των Νηστειών), αρνείται την σωτηρία του.

Ο Χριστός, η Παναγία και οι 'Αγιοι έζησαν πραγματικά επί της Γης, άλλωστε η Βυζαντινή τέχνη δεν τους δείχνει γήϊνους, όπως έγινε στην Δύση μετά το Σχίσμα (1054 μ.Χ.), αλλά μέσα στο φως της Δόξης, όπως βρίσκονται στον Ουρανό.

Σημ.: Δια το αρχέτυπον της μορφής του Χριστού και της Παναγίας βλ. "Το 'Αγιον Μανδήλιον" 3η έκδ. Κεντρ. Πώληση Νεκτ. Παναγόπουλος, Χαβρίου 3 [4η κάθετος Κολοκοτρώνη], Τηλ./Φαξ: 3224.819.

Εμείς οι 'Ελληνες έχομε πάρει κατ' ευθείαν από τους Αποστόλους την Ιεράν Παράδοσι της Εκκλησίας, αφού τέσσερις Απόστολοι ήλθαν και δίδαξαν στην Ελλάδα και οι δύο μάλιστα μαρτύρησαν εδώ). Ο Απ. Παύλος το 49 μ.Χ. έφθασε στους Φιλίππους της Μακεδονίας, κοντά στην σημερινή Καβάλα (16ο Κεφ. Πράξ. των Αποστόλων), (στο 17ο Κεφ. Πραξ.) βρίσκεται στην Αθήνα, (στο 18ο Κεφ. Πραξ.) βρίσκεται στην Κόρινθο, (στο 21ο Κεφ. Πραξ.) βρίσκεται στην Ρόδο (Λίνδο), (στο 13ο Κεφ. Πραξ.) βρίσκεται στην Κύπρο, (στο 27ο Κεφ. Πραξ.) βρίσκεται στην Κρήτη και στην προς Τίτον επιστολή του αναφέρεται, ότι πέρασε ένα χειμώνα στην Νικόπολι κοντά στην Πρέβεζα (Τίτ. 3,10-11). Οι άλλοι τρεις Απόστολοι είναι: ο Απόστολος Ανδρέας που μαρτύρησε στην Πάτρα, ο Αγ. Λουκάς ο Ευαγγελιστής που μαρτύρησε στην Θήβα, όπου και ο τάφος του ο θαυματουργός, και ο 'Αγιος Ιωάννης ο Ευαγγελιστής που έγραψε την Αποκάλυψη (το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης) στην Πάτμο, στο ιερό σπήλαιο όπου του εμφανίσθηκε σωματικώς ο Κύριος της Δόξης (Αποκ. 1,12-20) και του έδωσε την εντολή να γράψει αυτό το ιερό βιβλίο και να το στείλει στις 7 Χριστιανικές Κοινότητες της Μ. Ασίας, τις οποίες ο Ευαγγελιστής Ιωάννης είχε ευαγγελίσει πριν την εξορία του στην Πάτμο, επί του Ρωμαίου Αυτοκράτορος Δομητιανού (93-96 μ.Χ.), δηλαδή στην 'Εφεσο, Σμύρναν, Πέργαμον, Θυάτειρα, Σάρδεις, Φιλαδέλφεια και Λαοδίκεια).

Οι στίχοι 1,17 και 1,18 της Αποκαλύψεως αποδεικνύουν όχι μόνον ότι ο εν δόξη Χριστός παρουσιάσθηκε στον 'Αγιο Ιωάννη στην Πάτμο σωματικώς αλλά ότι τα πόδια Του πάτησαν στο έδαφος, πράγμα που καθιστά την Πάτμο "Θεοβάδιστη" και το ιερώτερο μέρος της Ευρώπης ως κατάληξις των Αγίων Τόπων βιβλικώς και γεωγραφικώς. Είναι το Σινά της Ευρώπης.

Σημ.: Περισσότερες πληροφορίες για τους Αποστολικούς τόπους της Ελλάδος στο βιβλίο: "Αποστολικά Προσκυνήματα στην Ελλάδα". Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος, Χαβρίου 3 [4η κάθετος Κολοκοτρώνη], τηλ./φαξ. 210-7224819.

"Εις τον βίον Κωνσταντίνου του Βασιλέως" - Λόγοι Τέσσαρες - Βιβλίον Ι' - Κεφάλαιον Α' Λόγου

28. Όπως ευξαμένω την οπτασίαν ο Θεός παρέσχε, σταυρόν εκ φωτός εν ουρανώ, μεσημβρίας ούσης, και γραφήν τούτω νικάν παραινούσαν. Ανεκαλείτο δήτα εν ευχαίς τούτον αντιβολών και ποτνιώμενος, φήναι αυτώ εαυτόν όστις είη, και την εαυτού δεξιάν τοις προκειμένοις επορέξαι. Ευχομένω δε ταύτα και λιπαρώς ικετεύοντι τω βασιλεί, θεοσημία τις επιφαίνεται παραδοξοτάτη^. ην τάχα μεν άλλου λέγοντος, ου ράδιον ην αποδέξασθαι (73), αυτού δε του νικητού βασιλέως, τοις την γραφήν διηγουμένοις ημίν μακροίς ύστερον χρόνοις, ότε ηξιώθημεν της αυτού γνώσεώς τε και ομιλίας, εξαγγείλαντος, όρκοις τε πιστωσαμένου τον λόγον, τις αν αμφιβάλοι μη ουχί πιστεύσαι τω διηγήματι^. μάλισθ' ότε και ο μετά ταύτα χρόνος αληθή τω λόγω παρέσχε την μαρτυρίαν. Αμφί μεσημβρινάς ηλίου ώρας, ήδη της ημέρας αποκλινούσης (74), αυτοίς οφθαλμοίς ιδείν έφη εν τω αυτώ ουρανώ υπερκείμενον του ηλίου σταυρού τρόπαιον, εκ φωτός συνιστάμενον, γραφήν τε αυτώ συνήφθαι, λέγουσαν· τούτω νίκα. Θάμβος δ' επί τω θεάματι κρατήσαι αυτόν τε και το στρατιωτικόν άπαν, ο δη στελλομένω ποι πορείαν συνείπετό τε και θεωρόν εγίνετο θαύματος.

29. Όπως ο Χριστός του Θεού καθ' ύπνους αυτώ φανείς, ομοιοτρόπω του σταυρού σημείω κεχρήσθαι κατά τους πολέμους προσέταξε. Και δη διαπορείν προς αυτόν έλεγε, τί ποτε είη το φάσμα. Ενθυμουμένω δ' αυτώ και επί πολύ λογιζομένω νυξ επήει καταλαβούσα^. ενταύθα δη υπνούντι αυτώ, τον Χριστόν του Θεού συν τω φανέντι κατ' ουρανόν σημείω οφθήναί τε και παρακελεύσασθαι, μίμημα ποιησάμενον του κατ' ουρανόν οφθέντος σημείου, τούτω προς τας των πολεμίων συμβολάς αλεξήματι χρήσθαι.

30. Κατασκευή του αυτού σταυρικού σημείου. Άμα δ' ημέρα διαναστάς, τοις φίλοις εξηγόρευε το απόρρητον. Κάπειτα χρυσού και λίθων πολυτελών δημιουργούς συγκαλέσας, μέσος αυτό καθιζάνει, και του σημείου την εικόνα φράζει, απομιμείσθαι τε αυτήν χρυσώ και πολυτελέσι λίθοις διεκελεύετο^. ο δη και ημάς οφθαλμοίς ποτε συνέβη παραλαβείν (75).

31. Έκφρασις σταυροειδούς σημείου, όπερ νυν οι Ρωμαίοι λάβαρον καλούσιν. Ην δε τοιώδω σχήματι κατασκευασμένο υψηλόν δόρυ χρυσώ κατημφιεσμένον, κέρας είχεν (76) εγκάρσιον, σταυρού σχήματι πεποιημένον^. άνω δε προς άκρω του παντός, στέφανος εκ λίθων πολυτελών και χρυσού συμπεπλεγμένος κατεστήρικτο, καθ' ου της σωτηρίου επηγορίας το σύμβολον, δύο στοιχεία το Χριστού παραδηλούντα όνομα, δια των πρώτων υπερεσήμαινον χαρακτήρων, χιαζομένου του κατά το μεσαίτατον^. α δη κατά του κράνους φέρειν είωθε καν τοις μετά ταύτα χρόνοις ο βασιλεύς. Του δε πλαγίου κέρως, του κατά το δόρυ πεπαρμένου, οθόνη τις εκκρεμής απηώρητο, βασιλικόν ύφασμα, ποικιλία συνημμένων πολυτελών λίθων, φωτός αυγαίς εξαστραπτόντων, καλυπτόμενον^. συν πολλώ τε καθυφασμένω χρυσώ (77), αδιήγητόν τι χρήμα τοις ορώσι παρείχε του κάλλους. Τούτο μεν ουν το φάρος του κέρως εξημμένον, σύμμετρον μήκους τε και πλάτους (78) περιγραφήν απελάμβανε, το δ' όρθιον δόρυ της κάτω αρχής επί πολύ μηκυνόμενον (79), άνω μετέωρον υπό τω του σταυρού τροπαίω προ αυτοίς άκροις του διαγραφέντος υφάσματος (80), την του θεοφιλούς βασιλέως εικόνα χρυσήν μέχρι στέρνων, των τ' αυτού παίδων ομοίως έφερε. Τούτω μεν τω σωτηρίω σημείω, πάσης αντικειμένης και πολεμίας δυνάμεως αμυντηρίω διαπαντός εχρήτο βασιλεύς, των τε στρατοπέδων απάντων ηγείσθαι τούτου ομοιώματα, προσέταττεν.

32. Όπως κατηχηθείς Κωνσταντίνος, τας θείας Γραφάς ανεγίνωσκεν. Αλλά ταύτα μικρόν ύστερον. Κατά δε τον δηλωθέντα χρόνον την παράδοξον καταπλαγείς όψιν, ουδ' έτερον (81) Θεόν ή τον οφθέντα δοκιμάσας σέβειν, τους των αυτού λόγων μύστας (82) ανεκαλείτο, καί τις είη Θεός αυτός ηρώτα, τίς τε ο της οφθείσης όψεως του σημείου λόγος. Οι δε τον μεν είναι Θεόν έφασαν, Θεού του ενός και μόνου μονογενή Παίδα, το δε σημείον το φανέν, σύμβολον μεν αθανασίας είναι, τρόπαιον δ' υπάρχειν της κατά του θανάτου νίκης, ην και εποιήσατό ποτε παραλθών επί γης^. εδίδασκόν τε τας της παρόδου αίτίας, τον ακριβή λόγον αυτώ της κατ' ανθρώπους οικονομίας (83) υποτιθέμενοι. Ο δε και τούτοις μεν εμαθητεύετο τοις λόγοις, θαύμα δ' είχε της οφθαλμοίς αυτώ παραδοθείσης θεοφανείας^. συμβάλλων τε την ουράνιον όψιν τη των λεγομένων ερμηνεία, την διάνοιαν εστηρίζετο, θεοδίδακτον αυτώ την τούτων γνώσιν παρείναι πειθόμενος^. και αυτός δ' ήδη τοις ενθέοις αναγνώσμασι προσέχειν ηξίου. Και δη τους του Θεού ιερέας παρέδρους αυτώ ποιησάμενος, τον οφθέντα Θεόν πάσαις δειν ώετο θεραπείαις τιμάν. Κάπειτα φραξάμενος ταις εις αυτόν αγαθαίς ελπίσιν, ώρμητο λοιπόν του τυραννικού πυρός την απειλήν κατασβέσων.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛ. ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ Β.Ε.ΠΕΣ. τομ. 24, Ευσεβίου (Ιστορικού του 4ου αι.)

"Βίος του Βασιλέως Κωνσταντίνου" Βιβλ. Α. 28-32)

28.- Πριν την μάχη ο Μ. Κωνσταντίνος είχε αρχίσει προσευχές και ικέτευε με θέρμη τον Θεό, όταν συνέβη η ακόλουθη θεοσημεία που αργότερα ο ίδιος ο βασιλεύς διηγήθηκε (στον Ιστορικό Ευσέβιο): Κατά τις μεσημβρινές ώρες της ημέρας είδε με τα μάτια του στον ουρανό, πάνω από τον ήλιο, το σημείον του Σταυρού φωτεινό, με την επιγραφή "Τούτω νίκα" (με αυτό να νικάς). Το είδε δε όλος ο στρατός και εξεπλάγη καθώς και ο βασιλεύς.

29.- Ο Μ. Κωνσταντίνος απορούσε τι εσήμαινε αυτό το όραμα. Την νύχτα δε του παρουσιάσθη ο Χριστός με το σημείον του Σταυρού και του έδωσε εντολή να κάνη λάβαρο με το σημείο αυτό και να το χρησιμοποιεί ως προστασία κατά των εχθρών στην μάχη.

30.- Όταν ο Μ. Κωνσταντίνος ξύπνησε είπε στους φίλους του αυτό το όνειρο και μετά κάλεσε καλλιτέχνες να κάνουν το λάβαρο με χρυσό και πολύτιμες πέτρες.

31.- Είχε δε το λάβαρο το εξής σχήμα: Ήταν ένα υψηλό δόρυ χρυσό με ένα εγκάρσιο κέρας που σχημάτιζε Σταυρό. Στο επάνω άκρο είχε στεφάνι από πολύτιμες πέτρες ένθετες πάνω σε χρυσό. Αυτό ήταν το σύμβολο της Σωτηρίας. Υπήρχαν ακόμη τα δύο αρχικά γράμματα του ονόματος του Χριστού ΧΡ. Αυτά τα γράμματα συνήθιζε να φέρει ο βασιλεύς και στο κράνος του τα επόμενα χρόνια. Από δε το πλάγιο κέρας κρεμόταν ύφασμα βασιλικό, κεντημένο με διάφορες πολύτιμες πέτρες που άστραφταν και που ήταν κεντημένες με χρυσή κλωστή. Ήταν δε ανεκδιήγητη η ομορφιά του γι' αυτούς που το έβλεπαν. Το όρθιο δόρυ ήταν μακρύτερο. Έφερε δε αυτό το λάβαρο και την εικόνα του βασιλέως και των υιών του μέχρι το στέρνο από χρυσό. Αυτό λοιπόν το σωτήριον σημείον χρησιμοποιούσε παντού ο βασιλεύς ως προστασία κατά πάσης εχθρικής δυνάμεως και διέτασσε να προηγούνται των στρατευμάτων ομοιώματα αυτού.

32.- Λίγο καιρό μετά από τότε που είδε το όραμα του Σταυρού δεν τιμούσε πια κανέναν άλλον Θεό, παρά αυτόν που του παρουσιάσθηκε και προσκαλούσε τους ιερείς του Χριστού να του εξηγήσουν ποιος είναι αυτός ο Θεός και τι ήταν το σημείον του Σταυρού. Αυτοί δε του είπαν ότι ο Χριστός είναι Θεός, Υιός του ενός Θεού, το δε σημείον του Σταυρού είναι σύμβολον Αθανασίας και τρόπαιο της Νίκης κατά του θανάτου που πραγματοποίησε ο Χριστός όταν ήλθε στην γη. Του εδίδαξαν την αιτία της σαρκώσεώς Του και του όλου λυτρωτικού Του έργου.

Αυτός δε (ο βασιλεύς) εμάθαινε αυτούς τους λόγους, διότι του είχε γίνει το θαύμα της θεοσημείας του Σταυρού. Συνδυάζοντας δε το όραμα με τα λεγόμενα των ιερέων, στηριζόταν η σκέψις του, αφού είχε διδαχθή αυτήν την γνώσι του Θεού δια του οράματος και γι' αυτό ζητούσε να μαθητεύει στα ιερά αναγνώσματα. Και μάλιστα εκάλεσε τους ιερείς του Χριστού να είναι πάντα κοντά του και τιμούσε τον Θεό που του είχε παρουσιασθή (τον Χριστό) με την λατρεία που του άρμοζε και έχοντας πια την ελπίδα του σ' Αυτόν απεσπάσθη από την απειλή του τυραννικού πυρός (την ειδωλολατρία).

Πτυχ. Πολιτ. Επιστημών & Θεολογίας – Διπλ. Ξεναγού

Σημ. Το ιστορικό γεγονός της εμφανίσεως του Σταυρού στον Βασιλέα Κωνσταντίνο έγινε το 312 μ.Χ. (28η Οκτωβρίου), πριν την μάχη κατά του Μαξεντίου στα περίχωρα της Ρώμης. Το επόμενο έτος 313 μ.Χ. ο Μ. Κωνσταντίνος σταμάτησε τους διωγμούς των Χριστιανών και τους άφησε ελευθερία λατρείας με το Διάταγμα των Μεδιολάνων (Μιλάνο).

Γι' αυτό το γεγονός τούτο είναι πολύ σημαντικό για την ιστορία της Ευρώπης και όλης της ανθρωπότητος.

Με την κατάλληλη διαφώτιση για το κακό που κάνει στην υγεία και στην οικονομία, το πάθος αυτό κόβεται αμέσως. Στην Αμερική, με την κατάλληλη διαφώτιση, 34 εκατομμύρια καπνιστών έκοψαν το δηλητήριο και την σπατάλη αυτή.

Το τι χρήμα ξοδεύεται από έναν καπνιστή μας πληροφορεί μία πρόσφατη στατιστική: Ένας που καπνίζει 15 τσιγάρα την ημέρα ξοδεύει τον χρόνο τόσα όσα θα του έφθαναν ν' αγοράσει 1.500 κιλά πατάτες, 6.000 αυγά, 10 εισιτήρια Αθήνα – Νέα Υόρκη και μερικά άλλα. Αυτά πολλαπλασιάζονται αν μέσα στην ίδια οικογένεια καπνίζουν και η γυναίκα και τα παιδιά. Μεγάλη Ασωτία! Διπλό κακό! Η υγεία χαλάει και η τσέπη αδειάζει!

Με την προσευχή του Ιησού καταπολεμούνται όλα τα πάθη: Όταν λέμε με τον νου μας όσο πιο συχνά μπορούμε την προσευχή, αυτή η καρδιά ειρηνεύει και τα πάθη φεύγουν.

"Κύριε ημών Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησόν με".

Μπορούμε να επαναλαμβάνομε την προσευχή αυτή ακόμα και περπατώντας στον δρόμο και παντού αλλού και όταν πάμε να ησυχάσωμε.

τον Αρχ/πον Κων/λεως και Ρώμης και Οικουμ. Πατριάρχην

Παίρνω το θάρρος ν' απευθυνθώ σε σας για να σας πληροφορήσω σχετικώς με ένα λυπηρό γεγονός, το οποίο θίγει τον Ιεραποστολικό χαρακτήρα της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Το γεγονός αυτό συμβαίνει στην Ιερά Νήσο της Πάτμου από το 1998 μέχρι σήμερα.

Θα γνωρίζετε, δίχως άλλο Παναγιώτατε, ότι από το 1960 (αν όχι και λίγο νωρίτερα) άρχισαν να καταφθάνουν στην Πάτμο για την επίσκεψη του Ιερού Σπηλαίου της Αποκαλύψεως οι Ελληνικές Κρουαζιέρες του Αιγαίου κάθε χρόνο επί 7 μήνες τον χρόνο με χιλιάδες ξένους επιβάτες από διάφορα μέρη του κόσμου. Είναι λοιπόν η Πάτμος το ιδανικότερο μέρος της Ελλάδος, όπου οι χιλιάδες των ξένων προσκυνητών μπορούν να ενημερωθούν για την Ορθοδοξία μ' ένα φυσικό και εύκολα κατανοητό τρόπο από τους 'Ελληνες Διπλωματούχους Ξεναγούς και να βρίσκουν εκεί τα κατάλληλα ξενόγλωσσα ορθόδοξα βιβλία προς πληροφόρησή τους, πράγμα που διακαώς επιθυμούν.

Αυτήν την κατανόηση του ενδιαφέροντος των ξένων για την Ορθοδοξία είχα την ευκαιρία να την γνωρίσω προσωπικώς λόγω του επαγγέλματός μου της Διπλ. Ξεναγού το οποίον εξήσκησα ανελλιπώς επί 36 χρόνια (1962-1998). Ομως από το 1982 ξεναγούσα την Πάτμο με τις Κρουαζιέρες και από το 1987 ώς το 1998 έγινα τοπική ξεναγός της Πάτμου και έζησα από πολύ κοντά την ανάγκη της Ορθοδόξου Ιεραποστολής προφορικής και γραπτής μέσα στα πλαίσια του Θρησκευτικού Τουρισμού.

Αφού λοιπόν πήρα το Πτυχίο Θεολογίας από την Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1974-1978), εργαζομένη ως ξεναγός 7 μήνες τον χρόνο, άρχισα τις ξενόγλωσσες Ορθόδοξες εκδόσεις τις οποίες χρηματοδοτούσα από το ημερομίσθιό μου της Ξεναγού (παρ' όλο που κατά τα 10 χρόνια εργασίας μου στην Πάτμο πλήρωνα μόνη μου όλα τα έξοδα παραμονής μου εκεί επί 10 τουριστικές περιόδους).

Τότε Ηγούμενος και Περ/κός 'Εξαρχος της Ι. Μονής του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου ήταν ο θεοφιλέστατος Επίσκοπος Τράλλεων κ. Ισίδωρος, ο οποίος εγνώριζε το έργο μου και το εκτιμούσε πολύ, γι' αυτό είχε επιτρέψει να πωλούνται τα βιβλία μου αυτά στο Περίπτερο του Μουσείου της Μονής όπου ώς τότε (ώς τη δική μου άφιξη) δεν υπήρχαν άλλα ξενόγλωσσα Ορθόδοξα βιβλία, επωλούντο δε και στην είσοδο της Ι. Μονής της Αποκαλύψεως. (Από την πώληση αυτή εκρατείτο το 30% υπέρ του πωλητού και το υπόλοιπο για τα δικά μου έξοδα των εκδόσεων και επανεκδόσεων χωρίς εμπορικό κέρδος δικό μου. Το ίδιο συμβαίνει μέχρι σήμερα και στην συνεργασία μου με τα Ορθόδοξα Βιβλιοπωλεία της Αθήνας όπου πωλούνται, και στην "Αποστολική Διακονία").

Αυτή η ωραία ευκαιρία ενημερώσεως των ξένων στην Πάτμο με βιβλία που τα επιθυμούσαν (απόδειξις η μεγάλη τους κυκλοφορία) σταμάτησε ξαφνικά όταν ο Θεοφ. Τράλλεων απεχώρησε απ΄ την Πατριαρχική Εξαρχία της Πάτμου.

Η νέα διοίκησις της Μονής του Αγ. Ιωάννου έκλεισε το ωραιότατο περίπτερο του Μουσείου της Μονής (το έκλεισαν με ένα ξύλινο χώρισμα χωρίς πια επικοινωνία με το Μουσείο απ' όπου εξήρχοντο οι επισκέπται και φυσιολογικά περνούσαν από το Περίπτερο αυτό για να αγοράσουν τα ενθυμήματα (όπως γίνεται σε όλα τα τουριστικά μέρη του κόσμου) για να κατευθυνθούν μετά προς την έξοδο.

Τον Κο Σπυρίδωνα Ζώτο (από την Αθήνα) που είχε νοικιάσει αυτό το ωραιότατο Περίπτερο από τη Μονή, τον έβγαλαν στον δρόμο (επάνω στις σκάλες που οδηγούν στην Μονή) όπου υπάρχουν δύο μεγάλες κόγχες μόνο με 1 μέτρο βάθος και όπου δεν υπάρχει χώρος για έκθεση βιβλίων όπως μου είπε ο ίδιος. Στην δε είσοδο της Ι. Μονής της Αποκαλύψεως δεν υπάρχει ούτε ένα βιβλίο, ούτε ένα κομποσκοίνι!!

Ετσι έρχονται οι ξένοι στην Πάτμο και φεύγουν γεμάτοι ερωτηματικά. Η κατάσταση δε της ξεναγήσεως είναι θλιβερή διότι ελάχιστοι ξεναγοί είναι διπλωματούχοι από την Αθήνα (διότι δεν πληρώνονται τα έξοδα εκτός έδρας), όλοι δε οι άλλοι είναι ξένοι παράνομοι ξεναγοί υπάλληλοι εστιατορίων και καφενείων, που ούτε Ορθόδοξοι είναι και χωρίς καμμία κατάρτιση για να παρουσιάσουν στους ξένους τον Βυζαντινό Πολιτισμό και το Βιβλικό Προσκύνημα της Αποκαλύψεως. Ετσι το σημαντικότερο ορθόδοξο Κέντρο της Ελλάδος που επισκέπτονται οι ξένοι σε τόσο μεγάλο πλήθος, βρίσκεται στα χέρια ανικάνων και ανίδεων ανθρώπων.

Σας έχω στείλει, Παναγιώτατε, πολλές φορές αντίτυπα των εκδόσεών μου, μάλιστα για ένα εξ αυτών μου στείλατε συγχαρητήριο επιστολή: "Ο Οικ. Πατρ/ρχης Ιερεμίας ο Β' απαντά στους Λουθηρανούς" και μερικά άλλα είναι κατατεθειμένα στην Πατριαρχική Βιβλιοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Ημουν δε η ξεναγός της Αντιπροσωπείας του Βατικανού για τον "Διάλογο" του 1980 στην Πάτμο, διότι είχα ήδη αποκτήσει το πτυχίο της Θεολογίας, και η Ναυτιλιακή Εταιρεία "Ποταμιάνου", που θα μετέφερε τους Αντιπροσώπους δια τον "Διάλογο" στην Πάτμο (Charter με το Κρουαζιερόπλοιο "Ποσειδών") με διάλεξε ως ξεναγό τους στην Πάτμο, επειδή είχα το πτυχίο της Θεολογίας.

Εκείνο το έτος (1980) είχε ήδη εκδοθεί το πόνημά μου στα γαλλικά: "Differences entre l' Eglise Orthodoxe et le Catholicisme Romain" (κατατεθειμένο στην Πατριαρχική Βιβλιοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου από το 1983) και το οποίο είχα την ευκαιρία να το προσφέρω σε μερικούς από τους Ρωμαιοκαθολικούς Αντιπροσώπους του "Διαλόγου", που το δέχονταν με μεγάλη χαρά (για να πληροφορηθούν για την Ορθοδοξία. (Ενας μάλιστα Καρδινάλιος, αυτός του Bari, μου είπε το άλλο πρωί ότι πέρασε την νύχτα διαβάζοντας το βιβλίο μου!!) Είχα δε την ευκαιρία να το προσφέρω στον ίδιο τον Καρδινάλιο Willebrands. Το βιβλίο αυτό κυκλοφορεί σήμερα στην 12η επηυξημένη γαλλική έκδοση, στην 16η αγγλική έκδοση και στην 6η ελληνική. Έχει δε δύο αριθμούς εγκρίσεως (από το 1979) της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και της Ιεράς Επιστασίας του Αγίου Όρους (στην πρώτη σελίδα του βιβλίου). Όλες μου τις εκδόσεις τις έχω προσφέρει στο εν Αθήναις Γραφείο του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Εσείς λοιπόν, Παναγιώτατε, που τόσο ενδιαφέρεσθε για την "σωτηρία" από την μόλυνση του περιβάλλοντος, θα ενδιαφέρεσθε δίχως άλλο και για την "σωτηρία" από την πνευματική μόλυνση των εκτός Ορθοδοξίας ψυχών και γι' αυτό θα σας παρακαλούσα να δώσετε εντολή στον Πατριαρχικόν Εξαρχον της Πάτμου να ξανα-ανοίξει το ωραιότατο Περίπτερο του Μουσείου της Μονής, που παραμένει κλειστό (από το 1988), για να ξαναλειτουργήσει και να μπορούν οι ξένοι προσκυνηταί να προμηθεύνται τα ξενόγλωσσα ορθόδοξα βιβλία για το καλό το δικό τους και της παγκοσμίου Ορθοδοξίας, της μόνης "Αποστολικής" Εκκλησίας που μπορεί να ενώσει τον Κόσμο εν Χριστώ Ιησού.

Επειδή έμαθα προσφάτως από εκδότη ορθοδόξων βιβλίων, ότι επί της Προεδρείας της Ιεράς Συνόδου του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου είχε δοθεί υπό της Ιεράς Συνόδου εντολή στον ήδη μακαριστό Μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης Διονύσιο να μεταγλωττίσει από τα αρχαία ελληνικά τις ακολουθίες των Αγίων Μυστηρίων της Ορθοδόξου Εκκλησίας στα Νέα Ελληνικά, δια καλυτέραν κατανόησιν αυτών υπό του ποιμνίου (το οποίο στην μεγάλη του πλειοψηφία αγνοεί την Αρχαία Ελληνική γλώσσα), και επειδή, όπως έμαθα, ο μακαριστός ήδη Μητροπολίτης Κοζάνης Διονύσιος τελείωσε αυτό το έργο και μάλιστα το μελοποίησε, χωρίς ποτέ αυτό να εκδοθεί και να κυκλοφορήσει στον λαό που το είχε ανάγκη, ήθελα να σας παρακαλέσω να δώσετε εντολή στον αρμόδιο Προϊστάμενο των Αρχείων της Ιεράς Συνόδου να γίνει ένας έλεγχος μήπως και βρεθή αυτό το έργο, το οποίο ο λαός μας έχει τόσο ανάγκη σήμερα και, αν πράγματι βρεθή, τότε αυτά τα πολύτιμα χειρόγραφα να εκδοθούν υπό της Αποστολικής Διακονίας προς χρήσιν του λαού. 'Εμαθα επίσης ότι ο νυν Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Χριστόδουλος, όταν ήταν Μητροπολίτης Δημητριάδος, είχε εκδώσει την Θεία Λειτουργία μεταγλωττισμένη και μελοποιημένη, από τον ίδιο, αλλά κυκλοφόρησε σε πολύ λίγα αντίτυπα.

Σας δίνω την πληροφορία ότι από το 1985 ο Eκδοτικός Oίκος "ΤΕΡΤΙΟΣ", στην Κατερίνη, εξέδωσε την ακολουθία του Μυστηρίου της Βαπτίσεως (μετάφραση, σχόλια του Γεωργ. Μαυρομάτη, μαζί με το αρχαίο κείμενο), καθώς και όλα τα υπόλοιπα Μυστήρια της Εκκλησίας μας και τις 4 Θείες Λειτουργίες από τον ίδιο μεταφραστή και άλλες ακολουθίες της Εκκλησίας: όπως όλες τις ακολουθίες των Χριστουγέννων με σχολιασμό, της Πεντηκοστής, των Χαιρετισμών και Παρακλητικών Κανόνων της Παναγίας και του Αποδείπνου.

Αυτές όλες οι μεταφράσεις του Eκδοτικού Oίκου "ΤΕΡΤΙΟΣ" έχουν την έγκριση της Ιεράς Συνόδου από το 1990 και πωλούνται στα Βιβλιοπωλεία της Αποστολικής Διακονίας.

Όμως λίγοι γνωρίζουν αυτές τις εκδόσεις, διότι δυστυχώς η Ποιμένουσα Εκκλησία δεν τις προωθεί στον λαό.

Παράδειγμα είναι ότι η μεταγλώττιση του Βαπτίσματος, που είναι τόσο αναγκαία, βρίσκεται ακόμη στην 1η έκδοση του 1985.

Οι περισσότεροι Έλληνες αγνοούν τι σημαίνει το Άγιο Βάπτισμα και λένε "Βαπτίζω το παιδί μου να του δώσω το όνομα". Αυτός είναι ο λόγος, κατά τη γνώμη μου, που φθάσαμε στην σημερινή ζούγκλα σύγχυσης, αφού δεν είναι υποχρεωτική η έγκαιρη και σωστή κατήχηση του λαού. (Τώρα πρέπει να γίνει υποχρεωτική.)

Εγώ με την βοήθεια του Θεού μεταγλώττισα την Θεία Λειτουργία "για τα παιδιά" το 1983 με έγκριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Αυτή δε η μετάφραση είναι στην ζωντανή δόκιμο νεοελληνική γλώσσα, σε ποιητικό ρυθμό γι' αυτό ψάλλεται.

'Εμαθα ότι η μετάφρασή μου αυτή ψάλλεται, από έναν Ιερέα της Μητροπόλεως Ν. Σμύρνης, και από την Μητρόπολη Καλύμνου όπου εγίνοντο σχολικές Λειτουργίες και τα παιδιά έψαλλαν το μέρος του χορού με την μετάφρασή αυτή.

Εγώ δεν έχω εμπορικό κέρδος από τα βιβλία μου, γι' αυτό το αναφέρω. 'Εχει φθάσει δε αυτό το βιβλίο μου την 19η έκδοση με την βοήθεια του Θεού.

Η μεγάλη δέ ζήτηση αυτού του βιβλίου οφείλεται στην καλή ποιότητα της γλώσσης, για την οποία με συνεχάρη το 1983 ο τότε υπεύθυνος των Κατηχητικών της Αρχιεπισκοπής Αθηνών Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Αχελώου κ. Ευθύμιος.

Ως εκ τούτου σας παρακαλώ, Μακαριώτατε και Σεβασμιώτατοι Πατέρες, να δώσετε εντολή για την γρήγορη γνωστοποίηση αυτών των μεταφράσεων, διότι η πλειονότης του ελληνικού πληθυσμού δεν γνωρίζει αρχαία ελληνικά και, όπως λέγει ο Απ. Παύλος (Κεφ. 14, Α' Κορ.), η ακατάληπτη γλώσσα δεν κατηχεί και δεν οικοδομεί.

Υ.Γ. Υποβάλλω συνημμένως ένα αντίτυπο της 19^ης εκδόσεως της μεταφράσεώς μου της Θείας Λειτουργίας & της Γ' εκδόσεως του βιβλίου μου "Το Άγ. Μανδήλιον" (πολύ επίκαιρο σήμερα) προς έγκρισιν, κατά παράκλησιν ωρισμένων Χριστιανών.

Κατόπιν σχετικής ερεύνης και σκέψεως για το πρόσφατο και σημαντικό θέμα της αξιώσεως του Οικουμ. Πατριάρχου επί των Μητροπόλεων της Βορ. Ελλάδος ("Νέων χωρών" μετά την απελευθέρωσί τους το 1912-13), θέμα δε που από τότε δεν είχε θιγεί καθόλου, έχω να παρατηρήσω τα κάτωθι:

α) Όταν η Ελλάς ήταν ολόκληρη υπό την Τουρκική κυριαρχία (περιλαμβανομένης και της Μ.Ασίας αλλά και των Ορθοδ. Βαλκανικών λαών), το Πατριαρχείο ήταν υπεύθυνο για όλους τους σκλαβωμένους ορθοδόξους λαούς. Όταν όμως η Ελλάδα ελευθέρωσε το Νότιο τμήμα της μετά τις ενδόξους νίκες των παιδιών της κατά την επανάσταση του 1821 (που κράτησε 8 χρόνια), δεν ήταν δυνατόν πια αυτό το ελεύθερο τμήμα της Ελλάδος να υπάγεται εκκλησιαστικά στο Οικουμ. Πατριαρχείο που βρισκόταν σε εχθρικό έδαφος. Γι'αυτό πραγματοποιήθηκε τότε ο Τόμος του "Αυτοκεφάλου" (1850). Δηλαδή, "Διοικητικά" το ελεύθερο τμήμα της Ελλάδας απέκτησε ανεξαρτησία (κρατώντας όμως την δογματική ενότητα στα της πίστεως. Η υπόλοιπη Ελλάδα που συνέχισε να είναι υπό τους Τούρκους (καθώς και η Μ.Ασία και τα Βαλκάνια εξακολουθούσαν να διοικούνται εκκλησιαστικά από το Οικ. Πατριαρχείο. Όταν ελευθερώθηκαν οι Βόρ. επαρχίες της Ελλάδας (1912-13) εδόθησαν στην ελεύθερη πια Ελλάδα, που ελευθέρωσε αυτές τις επαρχίες (Μακεδονία – Ήπειρο, Θράκη και τα μεγάλα νησιά) με το αίμα των παιδιών της (χιλιάδες οι νεκροί νέοι Έλληνες στις μάχες), δίχως να ορισθεί κανένας χρόνος κατά τον οποίο δεν θα ανήκουν πια σ'αυτήν. Παρ'όλα αυτά, έχουν μείνει όμως έως σήμερα ωρισμένες Ελληνικές Μητροπόλεις σε κάποια διοικητική εξάρτηση απ'το Πατριαρχείο και κυρίως ορισμένα νησιά: (η μισή Κρήτη, όλα τα Δωδεκάνησα, η Λέσβος και η Χίος).

Βάσει λοιπόν της λογικής του Τόμου του "Αυτοκεφάλου" (1850) πρέπει όλη η Ελληνική επικράτεια να έχει και ελεύθερη εκκλησιαστική Διοίκηση δική της και όχι να εξαρτώνται ωρισμένες Μητροπόλεις της από το Οικουμενικό Πατριαρχείο που βρίσκεται σε εχθρικό έδαφος. Κι ας μην ξεχνάμε ότι ο Πατριάρχης και όλο το προσωπικό του Πατριαρχείου έχουν τουρκική υπηκοότητα και ελέγχονται από τον Τούρκο Νομάρχη της Κωνστ/λεως. Μία μεγάλη δε τούρκικη σημαία είναι ανηρτημένη στην εξωτερική είσοδο του Πατριαρχείου (την είδα εγώ η ίδια στην αρχή της 10ετίας του '80).

Κατά δεύτερο λόγο ήθελα να επισημάνω ότι το θέμα της επεμβάσεως του Τουρκοκρατούμενου Πατριαρχείου στις Μητροπόλεις των Βορείων επαρχιών μας θίγει την εθνική μας ασφάλεια αφού οι Βόρειοι γείτονές μας έχουν ήδη αξιώσει ποικιλοτρόπως την κατάκτηση των βορείων επαρχιών της Ελλάδος. Η Αλβανία έχει δημοσιεύσει τον χάρτη της Μεγάλης Αλβανίας, τα Σκόπια θέλουν όλη την Μακεδονία μαζί με ολόκληρη τη Χαλκιδική (χάρτης στα σχολεία τους) και η Βουλγαρία ονειρεύεται την Μεγάλη Βουλγαρία της Συνθήκης του Αγ. Στεφάνου!

Πώς λοιπόν θα βάλωμε υπό την έγκριση του Πατριάρχου (ελεγχομένου υπό του Τούρκου Νομάρχου της Κωνστ/λεως) την εκκλησ. Διοίκηση αυτών των αγίων εδαφών που περιέχουν τα ιερά κόκκαλα των παιδιών της Ελλάδος;

Υ.Γ. Δεν υπάρχει οικονομικό θέμα διότι το Πατριαρχείο εισπράττει την "Λογία" από τους εν "Διασπορά" Έλληνες 4 ηπείρων και από τα νησιά που ελέγχει στο Αιγαίο αλλά και από το Ελλην. Κράτος.

Προ δύο περίπου ετών σας είχα αποστείλει μερικά από τα ξενόγλωσσα βιβλία μου που έχουν συγγραφεί με την βοήθεια του Θεού δια ιεραποστολικούς σκοπούς και ως εκ τούτου χρήσιμα για το Γραφείο της Εκκλησίας μας στις Βρυξέλλες ως πληροφοριακό υλικό. Τα βιβλία αυτά άρχισαν να κυκλοφορούν το 1979 (ένα έτος μετά το Πτυχίο μου της Θεολογίας) με σκοπό την πληροφόρηση των ξένων επισκεπτών της Χώρας μας αφού εργαζόμουν ως διπλωματούχος Ξεναγός του Ελληνικού Τουρισμού (επάγγελμα το οποίο εξήσκησα επί 36 συναπτά έτη (1962-1998). Τα βιβλία αυτά τα έγραφα κατ' ευθείαν στις δύο ξένες γλώσσες που χρησιμοποιούσα στην δουλειά μου, δεν πρόκειται λοιπόν περί μεταφράσεων (τα ελληνικά κυκλοφόρησαν αργότερα). Είχα την επιμέλεια της εκδόσεως και την χρηματοδότηση από το ημερομίσθιό μου της ξεναγού (διότι οι ξεναγοί είναι ημερομίσθιοι, επί 5 δε μήνες δεν έχουν δουλειά (Νοέμβριο ώς Μάρτιο). Οι ερωτήσεις των ξένων μέσα στα Βυζαντινά μνημεία και το ενδιαφέρον τους με ώθησαν να σπουδάσω Θεολογία τους νεκρούς αυτούς μήνες της δουλειάς μου και να συγγράψω αυτά τα βιβλία που από τότε επανεκδίδονται ανελλιπώς μέχρι σήμερα!!

Το πρώτο εξ αυτών των βιβλίων (το οποίο έχει και τη μεγαλύτερη κυκλοφορία), έχει τίτλο: "Διαφορές μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και Ρωμαιοκαθολικών". Η πρώτη γαλλική έκδοσις του 1979 είχε 30 σελίδες (μόνο το δογματικό μέρος) και σήμερα η 12^η έκδοση (2004) έχει 140 σελ.. Στα αγγλικά κυκλοφόρησε το 1980 και σήμερα έχει 112 σελ. η 16^η έκδ.

Από το έτος 2000 δεν τα εκδίδω πλέον εγώ τα βιβλία μου (το όλον 19 βιβλία) αλλά ο Εκδότης και Βιβλιοπώλης Ορθοδόξων Βιβλίων κ. Νεκτάριος Παναγόπουλος (οδός Χαβρίου 3 (4^η κάθετος Κολοκοτρώνη), 105 62 Αθήναι, τηλ.& φαξ: 210-3224.819).

Εγώ δεν έχω εμπορικό κέρδος από τα βιβλία μου, γι' αυτό τα βιβλία αυτά έχουν πολύ χαμηλές τιμές εν σχέσει με την περιποιημένη εκδοτική εργασία και βέβαια με το περιεχόμενο.

Το βιβλίο "Διαφορές μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και Ρωμαιοκαθολικών" έχει δύο αριθμούς εγκρίσεως: της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και της Ιεράς Επιστασίας του Αγίου Όρους. Έχει δε και την έγκριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου διότι κατετέθη στην Πατριαρχική Βιβλιοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου από το 1983. Όλα μου δε τα βιβλία ξενόγλωσσα και ελληνικά πωλούνται στα τρία βιβλιοπωλεία της "Αποστολικής Διακονίας" (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα). Πωλούνται επίσης στα βιβλιοπωλεία ωρισμένων Μητροπόλεων της Ελλάδος. Όλες αυτές τις αποστολές τις πραγματοποιεί με πολύ σωστό τρόπο ο Εκδότης κ. Νεκτ. Παναγόπουλος.

Τα βιβλία που σας είχα στείλει προ 2 ετών παραλλήλως με την επιστολή μου (δεν τα ελάβατε, διότι όπως, έμαθα αργότερα, ο γραμματεύς του Γραφείου σας τα έβαλε στην βιβλιοθήκη χωρίς να σας ενημερώσει!! Αυτό το έμαθα από τον κ. Ζορμπά που συνήντησα στο Γραφείο της Συνοδικής Επιτροπής για την Ευρώπη.

Επειδή ήδη είχα προσφέρει όλα τα βιβλία μου (Ελληνικά και Ξενόγλωσσα στον Π. Ιερώνυμο για το Γραφείο της Ευρωπαϊκής Ειδικής Επιτροπής επειδή μου είχε εκφράσει την επιθυμία να τα γνωρίσει, του τα πήγα όλα. Γι' αυτό όταν λίγες μέρες αργότερα συνήντησα εκεί τον κ. Ζορμπά, ο οποίος έφευγε συντόμως για Βρυξέλλες, είπα στον Π. Ιερώνυμο να του δώσει μερικά από τα ξενόγλωσσα βιβλία μου να σας τα φέρει ο ίδιος (χειμώνας 2003). Ποτέ όμως δεν πήρα καμμία απάντηση εκ μέρους σας τι απέγινε αυτή η δεύτερη αποστολή των βιβλίων.

Η πρώτη αποστολή (λίγο καιρό μετά την ίδρυση του Γραφείου του οποίου προϊστασθε στις Βρυξέλλες) περιείχε τα εξής βιβλία (στα γαλλικά και στα αγγλικά):

1) "Διαφορές μεταξύ Ορθοδόξου Εκκλησίας και Ρωμαιοκαθολικών".

2) "Τα δύο Πρόσωπα της Ελλάδος – 7000 χρόνια Πολιτισμός" (Αρχαίος και Χριστιανικός).

4) "Ομολογία της Χριστιανικής Πίστεως προς το Ισλάμ" (μόνο γαλλικά). Δεν κράτησα σημείωση για την 2^η αποστολή.

Σας εσωκλείω, Θεοφιλέστατε, τον τιμοκατάλογο των βιβλίων μου: απόσπασμα του Καταλόγου του Εκδότου κ. Παναγοπούλου προς ενημέρωσίν σας, διότι σε περίπτωση παραγγελίας εκ μέρους σας θα απευθυνθείτε σ' αυτόν (τηλ. FAX: 210-3224.819).

Σε περίπτωση χονδρικής πωλήσεως: 30% έκπτωση.

Υ.Γ.: Υπήρξα η ξεναγός της Αντιπροσωπείας του

Βατικανού δια τον "Διάλογον στην Πάτμο" το 1980.

Πληροφορήθηκα εχθές (22.7.97) από την "Καθημερινή", ότι θα λάβει χώρα στην Ολυμπία Σεμινάριο Διπλωματίας (από 26.7 – 9.8.97) κατά το οποίο 75 τελειόφοιτοι Πολιτ. Επιστημών, από Ελλάδα, Η.Π.Α. και Βαλκανικές και Μεσογειακές χώρες, θα συζητήσουν για την επίλυσι ενδοκοινωνικών και διακυβερνητικών συγκρούσεων μέσω της διπλωματικής οδού, υπό τον όρο όμως ότι θα παραμερίσουν τις διαφορές θρησκειών και εθνικοτήτων.

Καλά, αυτοί οι φερέλπιδες νέοι δεν γνωρίζουν τι γίνεται στην Κύπρο και το Αιγαίο από το 1974 και εξής; Δεν γνωρίζουν ότι όλες οι διπλωματικές συζητήσεις δεν ευοδούνται διότι τις σταματά ο εθνικισμός των Τούρκων και του παγκοσμίου Σιωνισμού; Δεν γνωρίζουν ότι γίνεται από καιρό η γενοκτονία των Κούρδων από τους Τούρκους, αυτού του ηρωικού Έθνους που μάχεται για την ελευθερία του, όπως είχαν αγωνισθή και οι Αμερικανοί κάποτε για την ανεξαρτησία τους από την Αγγλία; Δεν γνωρίζουν ότι ο πόλεμος στην Βοσνία ήταν θρησκευτικός; Και ότι είναι αδύνατον να καταπιεσθή το εθνικό και το θρησκευτικό αίσθημα ενός λαού, χωρίς να δημιουργηθή έκρηξις, αργά ή γρήγορα;

Οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες που είχαν υψηλή διπλωματία, για να λιγοστέψουν τις τριβές με τους βαρβάρους γείτονές τους, τους εκχριστιάνιζαν με το καλό (όχι δια πυρός και σιδήρου όπως κάνουν οι Μουσουλμάνοι, με τον "ιερό πόλεμο" του Κορανίου τους), και έστελναν τις μορφωμένες πριγκήπισές τους ως συζύγους βαρβάρων ηγεμόνων για να μεταδώσουν τον ελληνορθόδοξο πολιτισμό σ' αυτές τις απολίτιστες χώρες. (Βυζαντινή πριγκήπισσα πήγε τα πηρούνια και τα σεντόνια στην Βενετία, Βυζαντινή Πριγκήπισσα πήγε την ελληνική αρχαία γραμματεία στην Γερμανία και Βυζαντινή Πριγκήπισσα, η Άννα αδελφή του Βασιλείου Β' Βουλγαροκτόνου έγινε η σύζυγος του πρώτου Χριστιανού Ρώσσου βασιλέως, του Βλαδίμηρου και έφερε τον Πολιτισμό στην Ρωσσία.

Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να ηρεμήση ο κόσμος από το να δεχθή ελευθέρως (όπως οι Ρώσσοι τον 10ο μ.Χ. αι.) την οικουμενική πίστι της Ορθοδόξου Αποστολικής Εκκλησίας. Αυτό το είχε καταλάβει ο Απόστολος Παύλος που αγωνίσθηκε μέχρι μαρτυρίου για την Οικουμενική αλήθεια του Ευαγγελίου (όχι βέβαια για τις αιρέσεις).

Ο Άγιος Λουκάς που έγραψε τις "Πράξεις των Αποστόλων" ήταν ελληνικής καταγωγής και επιστήμων ιατρός της εποχής του. Ο τρόπος δε που περιγράφει την προσέλευσι στην Χριστιανική πίστι του Ρωμαίου Ανθυπάτου Σεργίου Παύλου της Πάφου στην Κύπρο είναι εντονώτατος (Πράξ. 13,9-12). Ο Σέργιος Παύλος δεν ήταν ένας τυχαίος άνθρωπος. Ανήκε στην Ρωμαϊκή αριστοκρατία και ήταν πολύ μορφωμένος, και ένας ερευνητής της αληθείας, γι' αυτό όταν την βρήκε στα λεγόμενα του Απ. Παύλου και στο θαύμα που έγινε μπροστά στα μάτια του, την αποδέχθηκε αμέσως (Πράξ. 13,6-12). Βλ. "Αποστολικά Προσκυνήματα στην Ελλάδα", 2^α έκδ. Εκδόσεις: Νεκτ. Παναγόπουλος, Χαβρίου 3, Αθήναι 105.62, Τηλ. Φαξ: 210.3224819. Αυτό πρέπει να κάνουν και οι σημερινοί κυβερνώντες.

Κι εμείς βέβαια, οι Έλληνες, δεν χρειάζεται να ψάξωμε μακρυά για τα αυταπόδεικτα, αφού το γεγονός του οράματος του Σταυρού, μέρα μεσημέρι, στον Μέγα Κωνσταντίνο (στις 28-10-312 μ.Χ.) ήταν η αιτία να σταματήσουν οι διωγμοί κατά των Χριστιανών το επόμενο έτος με το Έδικτο των Μεδιολάνων (313) και έτσι άνοιξε διάπλατα ο δρόμος για τον εκχριστιανισμό της Ευρώπης, και του Κόσμου.

Αυτό το γεγονός βρίσκεται γραμμένο στην Ελλ. Πατρολογία του MIGNE, από τον Ιστορικό, Επίσκοπο Ευσέβιο του 4ου μ.Χ. αι. στον "Βίο του Αγ. Κωνσταντίνου". 20, 942-948 (Βιβλ. Α.28-32).

Έχω διαβάσει κάπου ότι και ένας άνθρωπος επί της γης να υπάρχη, που δεν έχει πιστέψει ειλικρινώς εις Χριστόν, ησυχία δεν θα έχη ο κόσμος! Και ο νοών νοείτω.

Δι'αυτού του σημειώματος σας πληροφορώ ότι το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών εξέδωσε το 1975 ένα πολύ σημαντικό βιβλίο το οποίο παρουσιάζει σε 300 σελίδες την 8η Οικου-μενική Σύνοδο από θεολογικής και ιστορικής απόψεως. Ο συγγραφέας λέγεται Johann Meijer, Ρωμαιοκαθολικός κληρικός Ολλανδικής εθνικότητος, ο οποίος ζει σε κάποιο Μοναστικό Κέντρο στην Ολλανδία. Το βιβλίο αυτό είναι γραμμένο σε καλά αγγλικά και περιλαμβάνει στο τέλος πολλά ντοκουμέντα της Συνόδου αυτής που έλαβε χώρα στην Κωνσταντινούπολη το 879-880.

Αυτή η Σύνοδος είχε Πρόεδρο τον Μέγα Φώτιο και από την Δύση ο τότε Πάπας Ιωάννης ο 8ος που είχε ορθόδοξο φρόνημα, έστειλε 3 Επισκόπους να τον αντιπροσωπεύσουν, να μετέχουν στη Σύνοδο και να υπογράψουν τις αποφάσεις. Αυτή η Σύνοδος έσβυσε το Filioque, επικύρωσε την 7η Οικ. Σύνοδο, επανέφερε τον Μ. Φώτιο στο θρόνο του και πραγματοποίησε μερικούς νέους Κανόνες της Εκκλησίας, οι οποίοι είναι μέχρι σήμερα εν ισχύει στην Εκκλησία μας.

Όλη η σημερινή Δογματική Επιστήμη της Ελλάδος συμφωνεί ότι πρόκειται πράγματι περί της 8ης Οικουμενικής Συνόδου Θεολογικώς, αλλά ότι πρέπει να επικυρωθεί από Πανορθόδοξο Σύνοδο. Το πρόβλημα είναι ότι οι Ρωμαιοκαθολικοί δεν δέχονται αυτήν την Σύνοδο αυθαιρέτως, το δε δεύτερο ότι αυτό το βιβλίο που την αναλύει πλήρως, πρέπει να μεταφρασθεί στα Ελληνικά το γρηγορώτερο. (Υπάρχουν ακόμη 300 αντ. της αγγλικής εκδόσεως του 1975 [Νο 23 Ανάλεκτα Βλατάδων - Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310 202301) Σχετικώς με τη μετάφραση έγραψα στον Ηγούμενο της Μονής Βλατάδων προσφάτως.

Αν αυτή η Σύνοδος του 879-80 που έχει αναγνωρισθεί από την Ορθόδοξο Δογματική ως η 8η Οικουμενική Σύνοδος, επικυρωθεί επισήμως από Πανορθόδοξο Σύνοδο, θα έχει γίνει ένα σοβαρό βήμα προς τις μελλοντικές προσπάθειες για την Ένωση, αν βέβαια η Ρώμη αποκτήσει "Νουν Χριστού", εμπρός στον κίνδυνο του Ισλάμ που προχωρεί ακάθεκτο.

Αυτός ο Ολλανδός κληρικός που συνέγραψε το βιβλίο των εργασιών της 8ης Οικ. Συνόδου, ήταν άνθρωπος έντιμος και έξυπνος και το έγραψε με μεγάλη αντικειμενικότητα. Γιατί λοιπόν είναι θαμμένα επί 30 χρόνια στην αποθήκη του Πατριαρχικού Ιδρύματος Πατερ. Μελετών ακόμη 300 αντίτυπα; και γιατί κανείς δεν ξέρει ότι υπάρχουν; Ο τίτλος του βιβλίου: "A Successful Council of Union (879-80)".

Υ.Γ. Την διακίνηση λιανικώς του αγγλικού βιβλίου στην Αθήνα έχει το Βιβλ/λείο Σταμούλης, οδ. Αβέρωφ 1 (κάθετος Πατησίων - απέναντι από το Πολυτεχνείο), τηλ. 210 5238 305

Η μετάφραση στα ελληνικά θα πρέπει να γίνει από θεολόγο που ξέρει καλά τις δύο γλώσσες.

Απευθύνομαι σε σάς συστημένη από τόν Καθηγητήν τού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Αλέξανδρον Σταυρόπουλον δια να πληροφορηθώ υπό τής υμετέρας Μακαριώτητος αν υπάρχει στην Βιβλιοθήκη της Αρχιεπισκοπής Αμερικής το έργον (12 μικροί τόμοι) "Ιστορία της Ορθοδοξίας στην Ισπανία" του αειμνήστου Επισκόπου Ναζιανζού Παύλου de Ballester, δολοφονηθέντος εις Μεξικό το 1984. Στήν Βιβλιοθήκη της Ιεράς Συνόδου της Αθήνας υπάρχει μόνο ο Α' Τόμος μεταφρασμένος στα Ελληνικά από την ισπανική γλώσσα, μάλλον από τον ίδιον (διότι δεν αναφέρεται όνομα μεταφραστού και διότι είναι εξαίρετη η χρήσις της λογίας Ελληνικής γλώσσης, την οποία εγνώριζε καλώς. Στο τέλος της Εισαγωγής αυτού του Τόμου, που υπογράφει ο ίδιος, αναφέρεται ότι εγράφη στο Scranton της Πενσυλβάνιας τον Φεβρουάριο του 1961. Αυτό λοιπόν συνέβη τότε που ήταν εκεί ως Αρχ/της καλεσμένος υπό του τότε Αρχιεπισκόπου Αμερικής κ. Ιακώβου, πριν να αποσταλεί στο Μεξικό. Εφ' όσον λοιπόν αυτό το βιβλίο γράφθηκε στην Αμερική, ίσως να το είχε προσφέρει στην Κεντρική Βιβλιοθήκη τής Αρχιεπισκοπής, όπου θα υπάρχει μέχρι σήμερα (αν κάποιος δεν το αφήρεσε από εκεί).

Στην περίπτωση δε που υπάρχει ακόμα, θα ήθελα να με πληροφορήσετε, αν υπάρχουν οι 12 τόμοι, στα ισπανικά ή στα ελληνικά ή και στις δύο γλώσσες ή αν υπάρχουν ορισμένοι τόμοι και ποιοί, και σε ποιά γλώσσα, ή αν υπάρχουν κάπου αλλού και πού.

Αυτό το βιβλίο είναι πολύ χρήσιμο για την μελλοντική Ιστορία της Ευρώπης, διότι και μόνον ο Α' Τόμος μάς δίνει πλήρη πληροφόρηση δια το έργο του Απ. Παύλου στην Ισπανία και δια την εξάπλωση του Αποστολικού Χριστιανισμού εκεί μετέπειτα και της Ορθοδόξου πίστεως εν γένει, η οποία εξηρθρώθη συστηματικά υπό της Ιεράς Εξετάσεως βάσει του Πίνακος των Περιεχομένων και των 12 Τόμων, οι οποίοι αναφέρονται στον Α' Τόμο αυτού του σημαντικού έργου, τον οποίον Α' Τόμο κατέχω σε φωτοτυπία και έχω μελετήσει (εκ του αντιτύπου της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Συνόδου στην Αθήνα.

Αυτή η πληροφόρηση είναι χρήσιμη σήμερα για το Προοίμιο του Συντάγματος της Ευρώπης και για την εν συνεχεία Ορθοδοξοποίσής της (αφού 1000 χρόνια ήταν Ορθόδοξη) εν ελευθερία, αλλά με την σωστή και με κατάλληλο τρόπο ενημέρωση.

αλλά και προς όλους τους αναγνώστες της "Αναπλάσεως"

λόγω του σημαντικού θέματος της χρησιμοποιήσεως της δοκίμου Νεοελληνικής Γλώσσης στην Λατρεία της Ελλην. Ορθοδ. Εκκλησίας.

Διαβιβάζω ωρισμένα αποδεικτικά στοιχεία εκ των οποίων το πρώτον είναι το 14^ο Κεφ. της Α' προς Κορινθ. επιστολής του Αποστόλου Παύλου από την μετάφρασι της Καινής διαθήκης των "Τεσσάρων Καθηγητών" (μεταξύ των οποίων ήταν ο κ. Καθηγητής).

Ολόκληρο αυτό το 14^ο Κεφ. της Α' προς Κορινθίους εκφράζει την αγωνία του Αποστόλου να είναι κατανοητή η γλώσσα των Συνάξεων (των Χριστιανών) προς Κατήχησιν και Οικοδομήν. Αν η γλώσσα είναι ακατάληπτη, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε κατήχησις ούτε οικοδομή, "αλλά θα μιλάνε στον αέρα". Είναι λοιπόν εμπαιγμός Θεού κι ανθρώπου να συνεχίζομε 180 χρόνια ελεύθερου βίου την αρχαία γλώσσα, η οποία όταν εγράφη ήταν ομιλουμένη, αλλά τώρα δεν είναι πια.

Η Ακαδημία Αθηνών το καλοκαίρι του 2004 δημοσίευσε στην εφημερίδα "Καθημερινή" το συμπέρασμα της έρευνας του Κέντρου της δια την έρευνα της Ελληνικής Κοινωνίας. Το αποτέλεσμα αυτής της ερεύνης είναι ότι το 42% των ενηλίκων του σημερινού πληθυσμού της Ελλάδος είναι από την 6^η Δημοτικού και κάτω! Δηλαδή το 42% δεν έχει τελειώσει όλο την 6^η Δημοτικού αλλά έχει σταματήσει και σε κατώτερες τάξεις. Όπως είναι γνωστό στο Δημοτικό Σχολείο δεν διδάσκεται η αρχαία γλώσσα. Έτσι αμέσως αμέσως το 42% δεν έχει καμία πρόσβασι στα λεγόμενα και ψαλλόμενα στην Εκκλησία! Ωρισμένοι μπορεί να συλλαμβάνουν ωρισμένες λέξεις του Ευαγγελίου, αλλά κανένα νόημα. Από δε τον Απόστολο καμία λέξι, διότι διαβάζεται ψαλτικά, οι συλλαβές διασπώνται και το κείμενο χάνεται. Στους ψαλμούς γίνεται το ίδιο και στις ακολουθίες των Μυστηρίων Βαπτίσματος, Γάμου και Θ.Λειτουργίας. Γι' αυτό οι Έλληνες δεν γνωρίζουν τι σημαίνει που βαφτίστηκαν και τι σημαίνουν τα λόγια του Γάμου, εφόσον δεν υπάρχει υποχρεωτική κατήχηση. Το αποτέλεσμα είναι η ηθική πτώση της κοινωνίας μας για μικρούς και μεγάλους, η εξάπλωση των αιρέσεων και των ναρκωτικών στην νεότητα και η εκμαύλισις του λαού δια της τηλεοράσεως. Αν τα βαφτισμένα παιδιά ώς τα 12 χρόνια που τελειώνουν το Δημοτικό είχαν υποχρεωτικά σωστή κατήχησι (σε όλες τις τάξεις του Δημοτικού) δεν θα έτρεχαν στα ναρκωτικά.

Το δεύτερο στοιχείο που διαβιβάζω είναι ο κατάλογος που έχω δημιουργήσει προ αρκετών ετών και τον δίνω δωρεάν ο οποίος περιέχει τους τίτλους και τους εκδότες 20 βιβλίων – Ακολουθίες της Εκκλησίας με κείμενο και μετάφρασι στην δόκιμο νεοελληνική γλώσσα. Αυτά τα βιβλία έχουν την έγκρισι της Ιεράς Συνόδου από το 1990 [εσωκλείω αντίγραφο της εγκρίσεως αυτής] και κυκλοφορούν από το 1985. Όμως ο κόσμος δεν το γνωρίζει, διότι η Εκκλησία δεν δίνει αυτήν την ενημέρωσι στο ποίμνιο, στις Εκκλησίες, ούτε στο Ραδιόφωνό της! Τα βιβλία αυτά πωλούνται στης Εκκλησίας τα 3 βιβλιοπωλεία Αθήνα (Πλατ. Κλαυθμώνος – Σταδίου), Θεσσαλονίκης οδ. Εθνικής Αμύνης 9^α και Πάτρα οδ. Ρήγα Φερραίου.

Καθώς καθυστερημένα ήλθε στα χέρια μου το φύλλο της "Καθημερινής" της Κυριακής του Πάσχα (23-4-2006) και διάβασα με μεγάλη έκπληξι το άρθρο του κ. Καρκαγιάννη που διάλεξε την ημέρα της "Λαμπρής" για να επαναφέρει στην επιφάνεια αιρέσεις που έχουν κατανικήσει Οικουμενικές Σύνοδοι Θεοφόρων Πατέρων, όπως η Α' Οικουμενική Σύνοδος Νικαίας( 25 μ.Χ.) κατά του Αρείου, ο οποίος έλεγε ότι ο Χριστός είναι "κτίσμα".

Κι αυτό έρχεται ο Κος Καρκαγιάννης να μας πει πάλι ότι η έκφρασις "υιός του ανθρώπου" σημαίνει τον απλόν άνθρωπο όπως όλοι οι άλλοι άνθρωποι, δηλαδή ότι ο Χριστός, ο αναστάς και αναληφθείς στους ουρανούς ενώπιον των Αγίων Αποστόλων, ήταν ένας απλός άνθρωπος, δηλαδή "κτίσμα", όπως έλεγε ο Άρειος. Αλλά αυτή η πλάνη κατατροπώθηκε από την Α' Οικουμενική Σύνοδο και από τα γραπτά μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας, όπως ο Μέγας Αθανάσιος, αλλά και από τους τρεις Ιεράρχας (Ιωάννη Χρυσόστομο, Μέγα Βασίλειο και Γρηγόριο τον Θεολόγο).

Η έκφρασις "υιός του Ανθρώπου" υπάρχει στην Προφητεία του Δανιήλ δι' αυτόν που περίμεναν τότε: τον Μεσσία (επειδή θα ερχόταν με μορφή ανθρώπου). Όμως ο Ιησούς Χριστός, όπως γνωρίζομε, δεν εγεννήθη όπως οι άλλοι άνθρωποι, αλλά κατά θαυμαστό τρόπο τον οποίο εξήγησε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στην Παρθένο Μαρία (την Παναγία) στο κατά Λουκά Ευαγγέλιο (Λουκ. 1, 30-38). Ο Χριστός εκ γεννετοίς, είχε τις δύο φύσεις (Θεία και Ανθρώπινη), ενωμένες "ασυγχύτως και ατρέπτως", δηλαδή δεν επηρέαζε η μία την άλλη. Δρούσε ως άνθρωπος, αλλά και ως Θεός. Π.χ. ως Θεός κατέβη στον Άδη τις τρεις ημέρες που ήταν "εν τάφω" και ως απλός αλλά πλήρως αναμάρτητος άνθρωπος νίκησε πάνω στον Σταυρό τον δαιμονικό κόσμο και τον αιώνιο θάνατο.

Την ελευθερία των δύο φύσεων σε μία ύπαρξι ατομική την εξήγησε μια για πάντα η Δ' Οικουμενική Σύνοδος στην Χαλκηδόνα το 451 μ.Χ.. Η δε κάθοδος στον Άδη που δείχνει και η εικόνα του άρθρου στην εφημερίδα σας, αναφέρεται από τον Άγιο Πέτρο στην Α' επιστολή του (Καινή Διαθήκη) (Α. Πετρ. 3, 19-20). Αλλά και στην υμνογραφία: "Μοχλούς αιωνίους συνέτριψας...".

Και πρέπει να γνωρίζει ο Κος Καρκαγιάννης ότι η Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή ει-κονογραφία παρουσιάζει αυτά που είναι γραμμένα στην Αγία Γραφή, και όχι από κάποια φαντασία. Και ενώ έχομε όλα αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία η λεζάντα της εικόνας ανα-φέρει την Ανάστασι ως "Μύθο!! ενώ είναι ιστορικό γεγονός που χώρισε την παγκόσμιο ιστορία στα δύο: στην προ Χριστού και στην Μετά Χριστόν. Η ιστορικότης αποδεικνύεται στις αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων που αποτελούντο από την ομοφωνία των Θεοφόρων Πατέρων (Ανατολή και Δύσι) και την παρουσία του Αγίου Πνεύματος.

Τα αποδεικτικά στοιχεία της Αναστάσεως του Χριστού υπάρχουν και στους τέσσερις Ευαγγελιστάς. Επί 40 ημέρες (ως την Ανάληψι) ο Αναστάς Χριστός μιλούσε με τους Αποστόλους και μερικές φορές έφαγε μαζί τους, για να τους αποδείξει ότι έχει σάρκα και οστά και δεν είναι φάντασμα! (Λουκάς 24^ο Κεφ.). Ο δε Θωμάς όταν κατάλαβε την αλήθεια βλέποντας τις πληγές στο αναστημένο σώμα του Χριστού εφώναξε: "Ο Κύριός μου και ο Θεός μου" (Ιωαν. Κεφ. 20, 19-29).

Τα τελευταία λόγια του Αναστάντος Χριστού πριν ν' αναληφθεί στους Ουρανούς τα βρίσκομε στο τέλος του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου: "Εδόθη μοι πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί της γης" και μετά τους έδωσε την εντολή να κηρύξουν το Ευαγγέλιο σε όλα τα έθνη και να βαπτίσουν στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος (δηλαδή στο όνομα της Αγίας Τριάδος) και να διδάξουν τις εντολές που τους είχε δώσει.

Κι αυτό πάλι που λέγει ο Κος Καρκαγιάννης, ότι δεν υπάρχει αναφορά της Αγίας τριάδος στην Παλαιά Διαθήκη είναι λάθος, διότι έχομε στο 18^ο Κεφ. του Βιβλίου της Γενέσεως την "φιλοξενία" του Αβραάμ που υποδέχεται και προσκυνάει τους τρεις νέους, θέμα που στην Βυζαντινή εικονογραφία συμβολίζει την Αγία Τριάδα (στο πρόσωπο τριών αγγέλων).

Τελείως δε καθαρά η Αγία Τριάς είναι παρούσα στην Βάπτισι του Χριστού. Στην υμνογραφία της εορτής: "Η της τριάδος εφανερώθη προσκύνησις".

Ποιος είναι λοιπόν αυτός ο κύριος Παμπούκης που είχε για μόνη πηγή πληροφο-ρίας ο κ. Καρκαγιάννης: ελαφρά τη καρδία, για να γεμίση το μυαλό των Ελλήνων οι οποίοι στην μεγάλη τους πλειονότητα δεν διαβάζουν Ευαγγέλιο και είναι ακατήχητοι 180 χρόνια ελευθέρου βίου, λόγω της διαφοράς της γλώσσης της Εκκλησίας; (Το 42% των σημερινών ενηλίκων στην Ελλάδα είναι από την 6^η Δημοτικού και κάτω!! (πληροφορία της Ακαδημίας Αθηνών που σημείωσε η "Καθημερινή" το καλοκαίρι του 2004).

Αλλά η πιο αποστομωτική απάντηση είναι τα 11 εκατομμύρια των Χριστιανών Μαρτύρων επί 300 χρόνια σε όλη την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Ανατολή και Δύσι), άνδρες, γυναίκες και παιδιά που πήγαιναν εθελοντικώς στα πιο φοβερά μαρτύρια, χώρια οι χιλιάδες των νεομαρτύρων της Τουρκοκρατίας και του Κομμουνισμού.

Κι έπειτα το Ευαγγέλιο δεν το δέχθηκαν μόνο οι "ταπεινοί και καταφρονεμένοι", όπως διατείνεται ο Κος Καρκαγιάννης. Ξέρομε ότι το άνθος της Ελληνικής Διανοήσεως πήγε στα μαρτύρια την Ρωμαϊκή εποχή αλλά κυρίως οι μεγάλες προσωπικότητες, τα δύο "σκεύη εκλογής" του Χριστού, ο Απόστολος Παύλος και ο Μέγας Κωνσταντίνος: αυτοκράτωρ Ανατολής και Δύσεως που έδωσε ανεξιθρησκία στην Εκκλησία με το Διάταγμα των Μεδιολάνων το 313 μ.Χ. αφού είχε δει ένα χρόνο πριν 312 μ.Χ. το θαύμα του Σταυρού στον Ουρανό! Και τα δύο αυτά γεγονότα είναι καταγραμμένα στην Ελληνική Πατρολογία Migne (4^ος αι.) στα αρχαία ελληνικά και στα λατινικά.

Θα ήταν σωστό εκ μέρους σας, Κύριε Διευθυντά, να καταχωρηθή σε κάποια σελίδα της εφημερίδας σας αυτή η παρουσίαση της αληθείας για το γενικό καλό και για το καλό της εφημερίδος σας, ενημερώνοντάς με για την ημερομηνία καταχωρήσεως.

Θέμα: Οι Διαφορές μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και των Ρωμαιοκαθολικών και η παρουσίασις της κατ' εξοχήν "Διαφοράς": της Θεολογίας των "Ακτίστων Ενεργειών" της Αγ. Τριάδος (Β' μέρος εκπομπής)

Η Θεολογία των "Ακτίστων Ενεργειών" της Αγ. Τριάδος επισημοποιήθηκε με τους Τόμους των τριών Τοπικών Συνόδων της Κωνσταντινουπόλεως του 1341, του 1347 και του 1351 (θεωρείται 11η Οικουμενική Σύνοδος), λόγω των Ησυχαστικών ερίδων του 14ου αι.

Οι Θεολογικές αυτές έριδες, είχαν ως αιτία από την μια μεριά τον Ησυχασμό των μοναχών του Αγ. 'Ορους, που εξήγησε στα συγγράμματά του ο μοναχός και αργότερα Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης Αγ. Γρηγόριος Παλαμάς, μια Θεολογία διάσπαρτη ήδη στα συγγράμματα πολλών προ αυτού Πατέρων της Εκκλησίας, και από την άλλη, την άρνηση αυτής της Θεολογίας από τους Δυτικούς Λατινίζοντας: τον Βαρλαάμ, που κατήγετο από την Καλαβρία της Νοτίου Ιταλίας και του Γρηγορίου Ακινδύνου και των οπαδών τους.

Μία απόδειξις της Θεολογικής δεινότητος του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά είναι και η υμνολογία της Εκκλησίας μας γι' αυτόν, π.χ. το Απολυτίκιόν του, που ψάλλεται την Δεύτερη Κυριακή των Νηστειών και που είναι ακριβώς αφιερωμένη στην μεγάλη σημασία της Θεολογίας αυτού του Πατρός της Εκκλησίας μας για την εν Χριστώ Σωτηρία.

« Ορθοδοξίας ο Φωστήρ, Εκκλησίας το στήριγμα και διδάσκαλε,

των μοναστών η καλλονή, των θεολόγων υπέρμαχος απροσμάχητος,

Γρηγόριε, θαυματουργέ, Θεσσαλονίκης το καύχημα,

Αι αποφάσεις των τριών αυτών Συνόδων της Κωνσταντινουπόλεως του 14ου αι. δεν υπεράσπισαν την Εκκλησία τότε μόνο από την λανθασμένη γνώμη αυτών των δύο Λατινιζόντων φιλοσόφων, αλλά και από όλη την κακοδοξία του Καθολικισμού, ο οποίος, μετά το Σχίσμα (1054), έχασε την αγιαστική χάρι των "Ακτίστων Ενεργειών" της Αγίας Τριάδος, διότι έχασε την Αποστολική διαδοχή της Ιερωσύνης. Δια τον λόγο αυτόν ο Καθολικισμός απορρίπτει την Αγιαστική Χάρι δια της οποίας εξαγιάζεται ο πιστός Ορθόδοξος, και δι' αυτού ο Κόσμος, και δια της οποίας Χάριτος ο άνθρωπος μπορεί να μετέχει της γνώσεως του Θεού. 'Οσο δε πιο πολύ εξαγιάζεται, μπορεί να φθάσει και μέχρι την "Θεοπτεία", π.χ. να δει το "'Ακτιστο Φως", όπως συμβαίνει με τους κεκαθαρμένους Ορθοδόξους μοναχούς.

Με πιο απλά λόγια, ο άνθρωπος γίνεται συγκοινωνούν δοχείον των "Ακτίστων" Ενεργειών" της Αγίας Τριάδος δια της σωστής συμμετοχής στα 'Αγια Μυστήρια της Ορθοδόξου Εκκλησίας, και μετά δια της πνευματικής αυτής ενεργοποιήσεώς του, καρποφορεί δι' αυτών των "Ενεργειών" που έλαβε προς τον έξω κόσμο και τους άλλους ανθρώπους.

Δηλαδή από την μια παίρνει από τον Θεό το ρεύμα ως ενεργοποιό δύναμη και από την άλλη το διοχετεύει γύρω του.

Γι' αυτό είπε ο Χριστός ότι "Οποιος πιστεύει σε μένα, θα κάνει θαύματα σαν τα δικά μου και ακόμη μεγαλύτερα" (Ιωάν. 14, 12).

Αυτή όμως η Πίστις κατά την Αποστολική Παράδοση, όπως διεσώθη μέσα στην Ορθόδοξο Εκκλησία, δεν είναι θεωρητική, αλλά οργανική ενσωμάτωση στο Σώμα του Χριστού, την Εκκλησία, δια των εγκύρων Μυστηρίων της, λόγω της πραγματικής διαδοχής της Ιερωσύνης από τους Αποστόλους κατ' ευθείαν γραμμή, και λόγω της ασκήσεως των πιστών (κλήρου και λαού) προς εκτέλεσι των εντολών του Ευαγγελίου στην καθημερινή τους ζωή.

'Οταν λοιπόν αυτή η άσκησις έχει προχωρήσει πολύ σε ωρισμένους πιστούς, που είναι δεκτικότεροι της Θείας Χάριτος, οι 'Ακτιστες Ενέργειες του Θεού γίνονται πιο εναργείς σ' αυτούς και μπορούν να φθάσουν και μέχρι την "Θεοπτεία".

Επειδή λοιπόν αυτή η άσκησις είναι πιο προχωρημένη στον μοναχισμό παρά μέσα στον κόσμο, τα παραδείγματα που ξέρομε της "Θεοπτείας" είναι ως επί το πλείστον από τον βίο μεγάλων προσωπικοτήτων του Μοναχισμού όπως του Αγ. Συμεών του Νέου Θεολόγου (10ος αι.) και του Αγ. Σεραφείμ του Σάρωφ τον 19ο αι. στην Ρωσσία.

Αυτή την ξεχωριστή δεκτικότητα ωρισμένων πιστών την βλέπομε και στο Ευαγγέλιο στην Μεταμόρφωση του Χριστού, πάνω στο όρος Θαβώρ. Εκεί ο Χριστός δεν κάλεσε και τους 12 Αποστόλους να δουν την Θεότητά Του μέσα στο "'Ακτιστο Φως", αλλά μόνο τρεις εξ αυτών: τον Ιωάννη, τον Ιάκωβο και τον Πέτρο.

'Ομως εκ της παραβολής της "Αμπέλου" στο 15ο Κεφ. του κατά Ιωάννη Ευαγγελίου καταλαβαίνομε πως όλοι οι Ορθόδοξοι που αγωνίζονται μέσα στην Εκκλησία, μετέχοντας συνειδητά στα 'Αγια Μυστήρια, δέχονται τις "'Ακτιστες Ενέργειες" του Θεού για να καρποφορήσουν μέσα τους και γύρω τους την Βασιλεία του Θεού. Σ' αυτήν την παραβολή ο Χριστός το λέγει καθαρά:

"Εγώ ειμί η άμπελος, υμείς τα κλήματα. Ο μένων εν εμοί καγώ εν αυτώ, ούτος φέρει καρπόν πολύν". (Εδώ εννοείται η συμμετοχή στην Αγία Κοινωνία).

Επίσης τις "'Ακτιστες Ενέργειες" του Θεού τις βλέπομε και στις θαυματουργικές ιάσεις που πραγματοποιούσε ο Χριστός ώς το Δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος και κυρίως αυτό φαίνεται πολύ καθαρά στην ίαση της αιμορροούσης γυναικός (Ματθ. 9,20-22), κατά την οποία ο Κύριος ένιωσε "μια δύναμη να εξέρχεται από Αυτόν. Και στο (Λουκ. 6,19): "ότι δύναμις παρ' αυτού εξήρχετο και ιάτο πάντας". Ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη (προ Χριστού αποκάλυψις του Θεού στους ανθρώπους) είναι γεμάτη από θαυμαστά γεγονότα που οφείλονταν στις "Ακτιστες Ενέργειες" της Αγίας Τριάδος, δηλαδή του Ζώντος Θεού.

Ένα από τα μεγαλύτερα πνευματικά δράματα που ζει ο Ελληνικός λαός είναι ότι στην μεγάλη του πλειοψηφία δεν καταλαβαίνει την γλώσσα της Εκκλησίας. Αυτό το γεγονός άρχισε να παίρνει σταδιακά μεγαλύτερη έκταση μετά την πτώση του Βυζαντίου, από τότε δηλαδή που έμεινε ο Ελληνισμός, λόγω της Τουρκοκρατίας, χωρίς μόνιμη και κανονική Στοιχειώδη και Μέση Εκπαίδευση (πράγμα που συνεχίστηκε μέχρι το 1913, οπότε η Στοιχειώδης Εκπαίδευση έγινε υποχρεωτική δια Νόμου, ενώ η μισή Μέση Εκπαίδευση έγινε υποχρεωτική δια Νόμου μόλις στις μέρες μας).

Όλη η υμνογραφία της Εκκλησίας μας είναι τοίχος απροσπέλαστος για τους περισσότερους σημερινούς Έλληνες (π.χ. η υμνογραφία των ακολουθιών των Χριστουγέννων με τους ατέλειωτους ιαμβικούς στίχους και τις ομηρικές λέξεις). Ακόμη και αυτό το Ευαγγέλιο πρωτοεξεδόθη με ερμηνεία μόλις πριν 40 χρόνια, αλλά στην καθαρεύουσα (Ερμηνεία Τρεμπέλα εκδ. "Σωτήρος", και Κολιτσάρα Εκδ. ΖΩΗΣ), πράγμα που δυσκολεύει τους ανθρώπους που έχουν τελειώσει μόνο Δημοτικό Σχολείο. Στην μετάφραση του Βέλλα, "των τεσσάρων Καθηγητών", η γλώσσα είναι πιο προσιτή και υπάρχει εγκριτική επιστολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου).

Η πλειονότης του Ελληνικού λαού έχει τελειώσει μόνο Δημοτικό Σχολείο, ενώ το 1/3 των σημερινών Ελλήνων είναι αναλφάβητοι και ημιαναλφάβητοι (από αυτούς 300.000 είναι τελείως αναλφάβητοι, και σύμφωνα με πρόσφατη στατιστική της UNESCO, 1.000.000 οι ημιαναλφάβητοι). Έτσι ο λαός μας είναι ακατήχητος στην μεγάλη του πλειονότητα. Ακόμη και το "ΠΙΣΤΕΥΩ" αγνοούν, πολύ συχνά μάλιστα και αυτοί οι ανάδοχοι. Από την "Μεταπολίτευση" δε και μετά (1974 μέχρι σήμερα), από τότε δηλαδή που η Παιδεία και η γλώσσα εξαχρειώθηκαν συστηματικά με κρατική παρέμβαση, η κατάσταση χειροτέρευσε και άλλο.

Εκεί λοιπόν που φτάσαμε είναι ανάγκη να δοθούν στον λαό μας βοηθήματα μεταφράσεων, μαζί με το αρχαίο κείμενο, εγκεκριμένα από την Εκκλησία, για να παρακολουθεί ο λαός συνειδητά το τι λέγεται στον Ναό και όχι να φλυαρεί και να φασαρεύει (όπως γίνεται συνήθως στα Μυστήρια, π.χ. στους Γάμους και στις Βαπτίσεις, καθώς και σε Θ. Λειτουργίες, κυρίως σε Ναούς που πανηγυρίζουν, στους Επιταφίους κλπ.), επειδή δεν καταλαβαίνει.

Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος έχει εγκρίνει με Εγκύκλιο Σημείωμα προς όλες τις Μητροπόλεις (αριθ. Πρωτ. 1578/705/18/6/90) τις μεταφράσεις των Μυστηρίων που έκανε ο Γεώργ. Μαυρομάτης (Βάπτιση Γάμο, Ευχέλαιο, Μετανοίας, Χειροτονίας, καθώς και τους Παρακλητικούς Κανόνες της Παναγίας και των Ακολουθιών των Χριστουγέννων, της Πεντηκοστής, καθώς και των τεσσάρων Θείων Λειτουργιών). Ο Γεώργ. Μαυρομάτης εργαζόταν στο Γραφείο Νεότητος της Αρχιεπισκοπής Αθηνών.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει εγκρίνει από το 1983 την μετάφραση της "Θ.Λειτουργίας για τα παιδιά", που κυκλοφορεί από το 1983 με μεγάλη επιτυχία (έχει φθάσει 19η έκδοση, 40.000 αντίτυπα). Αυτό σημαίνει πως ο λαός μας διψάει να γνωρίσει το κείμενο της Θ. Λειτουργίας και ζητάει το βιβλίο αυτό. (Από την 12η έκδοση και μετά κυκλοφορεί στις Εκδόσεις "Νεκτ. Παναγόπουλος", τηλ./φαξ: 210 3224819). Ποιητική μετάφραση της Θεολόγου Ειρήνης Οικονομίδου.

Ο Εκδοτ. Οίκος "Τήνος" (τηλ. 210 6425998) έχει κυκλοφορήσει και ένα πολύ ωραίο προσευχητάριο με κείμενο και μετάφραση, που λέγεται: "Καθημερινές Προσευχές", του Π. Αθαν. Λαγουρού. (Περιέχει Εσπερινό, Απόδειπνο, Εωθινές, Τραπέζης).

Είναι μεγάλη ευλογία το ότι σήμερα ο λαός μας μπορεί να πλησιάσει και τους Πατέρες της Εκκλησίας σε μεταφράσεις όπως των Εκδόσεων του "Ωφελίμου Βιβλίου" (τηλ. 2310 243400) και της Θεσ/κης με την επιμέλεια του Καθ. Παν. Χρήστου (εκδ. Μερετάκης, τηλ. 2310 23880).

Όταν όλες αυτές οι εκδόσεις γίνουν κτήμα του μεγαλύτερου μέρους του λαού μας θα έλθει μεγάλη ευλογία και πνευματική αναγέννηση, όπως έγινε στην Ρουμανία, όπου σύμφωνα με το Ρουμανικό Γεροντικό όταν ένας Επίσκοπος αποφάσισε να κάνει δικό του τυπογραφείο και να τυπώνει βιβλικά και λειτουργικά κείμενα στην εθνική ρουμάνικη γλώσσα, άρχισε πνευματική και πολιτιστική αναγέννηση του Ρουμανικού λαού. Πρόκειται για τον Επίσκοπο Ανδρέα Σαγκούνα, το όνομα του οποίου είναι γραμμένο στην είσοδο κάθε σχολείου της Ρουμανίας σήμερα, ως ιδρυτού της Παιδείας.

Για να μην συνεχίζεται λοιπόν αυτός ο εμπαιγμός του Θεού και του λαού και για να μην φαινόμαστε σαν "τρελλοί" μέσα στην Εκκλησία, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος στους Κορινθίους, πρέπει να βιαστούμε.

Στην Α' προς Κορινθίους επιστολή (Α. Κορ. 14,15-23) λέγει: "προσεύξομαι το πνεύματι, προσεύξομαι δε και το νοϊ. Ψαλώ το πνεύματι, ψαλώ δε και το νοϊ... συ γαρ καλώς ευχαριστείς, αλλ' ο έτερος ουκ οικοδομείται... αλλ' εν εκκλησία θέλω πέντε λόγους δια του νοός μου λαλήσαι, ίνα και άλλους κατηχήσω... Εάν δε συνέλθη η Εκκλησία όλη επί το αυτό και πάντες γλώσσαις λαλώσιν, εισέλθωσι δε ιδιώται ή άπιστοι ουκ ερούσιν ότι μαίνεσθε;" (ότι είσθε τρελλοί;)

Ακούσθηκε στο Ραδιόφωνο της Πειραϊκής Εκκλησίας. [27-12-1996]

Εδημοσιεύθη τον Δεκέμβριο του 1995 στην Εφημερίδα: "Η Ορθοδοξία στην Ελλάδα και στον Κόσμο". (Μετωνομάσθη σε "Στύλος Ορθοδοξίας", οδ. Μετσόβου 6, Αθήνα 106 82, τηλ. 210 8222 365.)

Είναι γνωστό απ' την Αγία Γραφή ότι: "Δεν υπάρχει από κανέναν άλλο η Σωτηρία, ούτε υπάρχει κάτω απ' τον ουρανό άλλο όνομα (εκτός του Ιησού Χριστού) που να έχει δοθεί στους ανθρώπους και με αυτό να μπορούμε να σωθούμε". (Πράξ. δ' 12). "Γι' αυτό ο Θεός Τον υπερύψωσε και του εχάρισε όνομα, το ανώτερο όνομα από κάθε άλλο, ώστε, στο όνομα του Ιησού, να κάμψη κάθε γόνατο των επουρανίων και των επιγείων και των καταχθονίων και κάθε γλώσσα να ομολογήσει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Κύριος εις δόξαν Θεού πατρός". (Φιλιπ. β' 10-11).

Με απλά λογια η Αγία Γραφή διακηρύσσει ότι: "'Ενας είναι ο Σωτήρας του κόσμου, ο Ιησούς Χριστός και μία η θρησκεία της Σωτηρίας, ο Χριστιανισμός. Δεν είσαι Χριστιανός και δεν ομολογείς Ιησούν Χριστόν Υιόν του Θεού και Θεόν; Μη περιμένεις Σωτηρία. Δεν βλέπεις παράδεισο στον αιώνα τον άπαντα! Αυτός είναι ο βασικός κανόνας. Αν υπάρξουν και ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν αναιρούν τον κανόνα.

Οι Εβραίοι που τηρούν τον Νόμο του Θεού, που τους έδωσε στο όρος Σινά, δεν σώζονται; 'Οχι, απαντά ο Απόστολος των Εθνών Παύλος (Ρωμ. γ' 20, Γαλάτ. β' 16, γ' 21, 24, Εφεσ. β' 9, Ιωάν. γ' 18-19) τα 'Εργα του Νόμου δεν σώζουν τον άνθρωπο^. χρειάζεται και πίστη. Αλλά και "η Πίστις άνευ έργων νεκρά εστί" (Ιακ. β' 20). Ο Νόμος του Μωυσή και των Προφητών "ήταν Παιδαγωγός εις Χριστόν", τον οποίον οι Εβραίοι αρνήθηκαν.

Μήπως σώζονται τα εκατομμύρια και δισεκατομμύρια των Βουδδιστών, Ινδουϊστών, Κομφουκιανιστών και λοιπών ειδωλολατρών του σημερινού κόσμου; Αν οι έχοντες και κατέχοντες τον αυθεντικό και γνήσιο Νόμο του αληθινού Θεού, Ιουδαίοι, τηρώντας τον σχολαστικά δεν σώζονται, πως θα σωθούν οι έχοντες ανθρώπινα κατασκευάσματα νόμων; Αν οι Ιουδαίοι που πιστεύανε στον αληθινό Θεό δεν σώζονταν, πώς θα σωθούν όλοι αυτοί που πιστεύουν σε... δαιμόνια; Γιατί "οι Θεοί των Εθνών" (ειδωλολατρών) δαιμόνια", (Ψαλμ. 95, 8-105, 37, Α' Κορ. ι' 20). Αν οι ειδωλολάτρες σώζονταν, γιατί ο Θεός τιμωρούσε τους Ιουδαίους, όταν παρεκτρέπονταν και ελάτρευαν ειδωλολατρικούς θεούς και γιατί να στείλει στη γη τον Υιόν Του να σταυρωθεί;

Μήπως σώζονται τα εκατομμύρια των Μωαμεθανών; Μήπως σώθηκε ο 'Αρειος και οι οπαδοί του, που αρνήθηκαν την θεότητα του Χριστού, για να σωθεί ο Μωάμεθ και οι Μωαμεθανοί, οι οποίοι όχι μόνο με πείσμα αρνούνται την θεότητά Του, αλλά διαγράφουν και ολόκληρα κείμενα του Ευαγγελίου και δεν αναγνωρίζουν ούτε τη Σταύρωση, ούτε την Ανάσταση, ούτε την Ανάληψη; Εκτός αυτού^. πώς ο Αλλάχ από ειδωλολατρικός θεός των αραβικών φυλών, καταργουμένων των τριών θυγατέρων του, θεός αληθινός;

Μήπως σώζονται τα εκατομύρια των αιρετικών, παπικών, προτεσταντών, μονοφυσιτών και λοιπών παραφυάδων, οι οποίοι διαστρέφουν τα δόγματα και τη διδασκαλία της Χριστιανικής Πίστης "προς ιδίαν αυτών απώλειαν"; (Β' Πετρ. β' 1). Μήπως σώζονται, εάν τους αποχαρακτηρίσουμε και από αιρετικούς τους ονομάσουμε "ετερόδοξους", "χριστιανούς άλλης ομολογίας", "αδελφές εκκλησίες" κλπ.; Η ουσία δεν παραμένει η ίδια; Τους ανθρώπους μπορεί να τους ξεγελάσουμε με τέτοια τεχνάσματα, ο Θεός όμως, "ού μυκτηρίζεται" (Γαλ. στ' 7), δεν ξεγελιέται και μη χάνετε τα λόγια σας!...

Μήπως σώζονται οι Ορθόδοξοι; Οι Ορθόδοξοι έχουν όλες τις προϋποθέσεις και προδιαγραφές για την σωτηρία τους, η οποία εξαρτάται από τη χρήση τους. Η Ορθοδοξία και Ορθοπραξία σώζει τον άνθρωπο. Γι' αυτό το μέλλον ανήκει στην Ορθοδοξία, για την οποία έχομε ιερή υποχρέωση να προβάλλουμε προς κάθε κατεύθυνση ανόθευτη, ακαινοτόμητη, ακεραία. Η αξία της είναι ανεκτίμητη, η σημασία της τεράστια, η αποστολή της ιερή και πανανθρώπινη, η ευθύνη βαριά μεν, τιμητική δε, για μας τους Ορθοδόξους. Εάν δεν εξαπλωθεί σε κάθε γωνιά της γης και δεν παράγει αγίους και πολίτες της ουράνιας Πολιτείας, τότε είμαστε άξιοι της τύχης μας και θα πρέπει να περιμένουμε το τέλος του Κόσμου! Γιατί, "παν δένδρον μη κάρπιμον, κόβεται και εις πυρ βάλλεται" (Ματθ. γ' 10, ζ' 19, Κουκ. γ' 9).

Μετά απ' όλ' αυτά, ένα είναι το βέβαιον, ότι: "Η Σωτηρία του ανθρώπου βρίσκεται στον Χριστό και την Ορθοδοξία. Στο σημείο αυτό, θα συμφωνήσουμε απόλυτα με τον 'Αγιο Κοσμά τον Αιτωλό, που είπε: "'Ολαι αι πίστεις είναι ψεύτικες^. τούτο εκατάλαβα αληθινόν, ότι μόνη η Πίστις των Ορθοδόξων είναι καλή και αγία... να ευφραίνεσθε οπού είσθε Ορθόδοξοι χριστιανοί και να κλαίτε για τους ασεβείς και τους αιρετικούς, οπού περπατούν εις το σκότος".

Αυτοί οι τρεις Χριστολογικοί ύμνοι χρειάζονται πολύ σήμερα

«...εδόθη μοί πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης» (Ματθ. 28,19)

* Η νηστεία είναι εντολή του Θεού. Η πρώτη. Η πιο παλαιά από όλες. Την έδωκε στον Αδάμ μέσα στον Παράδεισο.

* Το νόημα της νηστείας ήταν: με το όπλο της νηστείας να συνηθίσουν στην υπακοή στον Θεό και στην πάλη κατά του διαβόλου.

* Ο Χριστός ετόνισε ακόμη περισσότερο την αξία της νηστείας. Είπε: "Το γένος τούτο ουκ εκπορεύεται ει μη εν προσευχή και νηστεία". Δηλ. με την νηστεία πολεμάμε τον διάβολο και τον νικάμε. Όταν δεν νηστεύωμε, μας νικάει.

* Η Εκκλησία, για να ρυθμισθή καλά η ζωή των Χριστιανών και να μη γίνωνται υπερβολές, καθώρισε τι πρέπει να τρώμε την κάθε ημέρα και εποχή.

Είναι η Τετάρτη και η Παρασκευή όλου του χρόνου και ιδιαίτερα των περιόδων νηστείας (σαρακοστών). Νηστεία σημαίνει φαγητό χωρίς λάδι.

Όταν τις ημέρες που έχομε χρέος να κάνωμε αυστηρή νηστεία συμπέση κάποια εορτή, γίνεται "κατάλυση" (δηλ. χαλάρωση της νηστείας): αν είναι εορτή αγίου τρώμε λάδι^. αν είναι εορτή της Παναγίας ή του Προδρόμου τρώμε ψάρι.

Οι ημέρες Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο και Κυριακή είναι ημέρες καταλύσιμες, δηλ. τρώμε απ' όλα ό,τι θέλομε, εκτός από τις περιόδους νηστειών.

Το Σάββατο και την Κυριακή δεν επιτρέπεται ποτέ να γίνη αυστηρή νηστεία, δηλ. χωρίς λάδι. Όλο τον χρόνο ένα μόνο Σάββατο νηστεύουμε το λάδι, δηλ. το Μεγάλο Σάββατο, επειδή την ημέρα αυτή ο χριστός είναι σωματικά στον τάφο και η ψυχή Του έχει κατεβή στον άδη να αναστήση τον προπάτορα Αδάμ.

Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου. Γίνεται προς τιμήν του Χριστού και ιδίως του Πάθους Του για μας. Κατά την Μεγάλη τεσσαρακοστή γίνονται οι εξής καταλύσεις:

Όποια μέρα και αν πέσει του Ευαγγελισμού τρώμε ψάρι^. και των αγίων 40 Μαρτύρων τρώμε λάδι.

Από 15 Νοεμβρίου μέχρι και 24 Δεκεμβρίου. Κατά την νηστεία αυτή τρώμε ψάρι (όλες τις ημέρες πλην Τετάρτης και Παρασκευής) από την αρχή μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου (του Αγίου Σπυρίδωνος). Συνηθίζουν οι Χριστιανοί πολύ αξιέπαινα και δεν τρώνε ψάρι την πρώτη εβδομάδα για να κοινωνήσουν την μεγάλη εορτή των Εισοδίων της Παναγίας μας.

Από 1 Αυγούστου μέχρι και 14 Αυγούστου. Νηστεύομε προς τιμήν της Παναγίας και για την ψυχή μας. Επειδή και η Παναγία ενήστεψε 15 ημέρες, πριν από την Κοίμησή της για την ψυχή της. Αν εκείνη ενήστεψε για την ψυχή της, τι πρέπει να κάνωμε εμείς; Η νηστεία είναι αυστηρή. Ψάρι τρώμε μόνο στην εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος μας (6 Αυγούστου).

Από την Δευτέρα μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων μέχρι τις 28 Ιουνίου. Συνήθως η νηστεία αυτή είναι πολύ μικρή. Νηστεύομε Τετάρτη και Παρασκευή. Όλες τις άλλες ημέρες τρώμε, αν θέλωμε, ψάρι μέχρι τις 24 Ιουνίου (Γενέθλιον του Προδρόμου). 25 μέχρι 28 Ιουνίου νηστεύομε αυστηρότερα προς τιμήν των αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

Αν η εορτή της Παναγίας (15 Αυγούστου) και των αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (29 Ιουνίου) πέσουν ημέρα Τετάρτη ή Παρασκευή, τρώμε μόνο ψάρι. Αν πέσουν οποιαδήποτε άλλη ημέρα τρώμε από όλα.

Αυστηρή Νηστεία κάνουμε και στις εξής ημέρες:

1. 5 Ιανουαρίου (παραμονή Θεοφανείων). Νηστεύομε για να πιούμε την επομένη τον Μεγάλο Αγιασμό.

2. 14 Σεπτεμβρίου (Ύψωση του Τιμίου Σταυρού), γιατί είναι κάτι το ανάλογο με την Μεγάλη Παρασκευή.

3. 29 Αυγούστου (αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Προδρόμου) σε ένδειξη πένθους για την άδικη θανάτωση του αγιωτέρου ανθρώπου της παγκόσμιας Ιστορίας. (Ανώτερη από τον Πρόδρομο είναι μόνο η Παναγία.)

Αν οι τρεις αυτές ημέρες τύχουν Σάββατο ή Κυριακή, τρώμε λάδι. Είπαμε: ένα Σάββατο νηστεύομε το λάδι, το Μ. Σάββατο. Και καμμιά Κυριακή. Γιατί η Κυριακή είναι εορτή χαρμόσυνη: εορτή της Ανάστασης του Χριστού.

Η Εκκλησία δεν καθώρισε μόνο περιόδους νηστείας. Καθώρισε και περιόδους "απολυτές", που τρώμε από όλα όλες τις ημέρες^. και την Τετάρτη^. και την Παρασκευή. Τέτοιες περίοδοι είναι οι εξής:

Δηλ. από 25 Δεκεμβρίου μέχρι και τις 6 Ιανουαρίου με εξαίρεση την παραμονή των Θεοφανείων, που νηστεύομε για να πιούμε τον Μεγάλο Αγιασμό.

2. Η Διακαινήσιμος, δηλ. η εβδομάδα του Πάσχα.

3. Η εβδομάδα μετά την Πεντηκοστή (μέχρι των αγίων Πάντων).

4. Οι τρεις εβδομάδες που προηγούνται της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (Απόκριες). Κατά τις 3 αυτές εβδομάδες έχομε μια ποικιλία διατάξεων, που είναι οι εξής:

- Την πρώτη εβδομάδα (του Τελώνου και Φαρισαίου) τρώμε όλες τις ημέρες από όλα.

- Την δεύτερη εβδομάδα (από του Ασώτου μέχρι των Απόκρεω) τρώμε από όλα, αλλά νηστεύομε την Τετάρτη και την Παρασκευή χωρίς λάδι.

- Την τρίτη εβδομάδα, της Τυρινής, τρώμε από όλα τα άλλα εκτός από κρέας, όλες τις ημέρες^. τρώμε και την Τετάρτη και την Παρασκευή.

- Την Παρασκευή νηστεύομε, επειδή Παρασκευή εσταυρώθη ο Κύριος^. σταυρώνομε με την νηστεία μας τον κακό εαυτό μας, για να μας ελεήση τους αναξίους, όπως ελέησε τον σταυρωμένο ευγνώμονα ληστή.

- Την Τετάρτη για να ενθυμούμεθα ότι ένας φίλος Του Τον πρόδωσε ημέρα Τετάρτη, και να το συνειδητοποιούμε ότι και εμείς, παρ' ότι είμαστε φίλοι Του, είναι δυνατό αν δεν προσέχωμε και δεν αγωνιζόμεθα, να Τον προδώσωμε.

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός θέλοντας να μας βλέπει πάντοτε ΠΛΟΥΣΙΟΥΣ σε αρετές και ΔΟΞΑΣΜΕΝΟΥΣ αγωνιστές του καλού, δηλαδή αληθινούς αριστοκράτες, μας έδωσε για υπηρέτες, όχι ανθρώπους αλλά τους Αγίους αγγέλους ΤΟΥ! Πώς μας υπηρετούν οι Άγιοι άγγελοι;

Θυμηθείτε τα λόγια της αιτήσεως στην Θεία Λειτουργία α) Είναι ΑΓΓΕΛΟΙ ΕΙΡΗΝΗΣ στην ταραγμένη καρδιά μας, β) είναι ΠΙΣΤΟΙ ΟΔΗΓΟΙ μας στην υπακοή του θελήματος του Θεού, και γ) είναι ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ μας από κάθε κακό. Έχουν όμως και μια "ιδιοτροπία", που τους κάνει να διαφέρουν ακόμα πιο πολύ από τους ανθρώπους υπηρέτες: θέλουν καλοπιάσματα και φιλοδωρήματα. Λίγο να τους κακοκαρδίσεις, απομακρύνονται... τροχάδην!

Όλοι ξέρομε, πώς πρέπει να τους καλοπιάνωμε, και τι φιλοδωρήματα περιμένουν από μας. Οι κόποι μας αγάπης και συγγνώμης σ' εκείνους που μας πικραίνουν, οι κόποι μας στην προσευχή μας και στην νηστεία, τους γεμίζουν χαρά. Και όσο αυτοί οι κόποι αυξάνονται, τόσο οι Άγιοι άγγελοι δεν θέλουν να "ξεκολλήσουν" από κοντά μας!

Έτσι δεν ήθελαν να ξεκολλήσουν και από τον Άγιο μάρτυρα Αλέξανδρο (εορτάζει στις 14 Μαΐου) που υπέμενε με καρτερία τα φοβερά βασανιστήρια των ειδωλολατρών Ρωμαίων. Και στο τέλος, αφού παρουσιάστηκαν, φανερά γύρω από τον Άγιο, ετρόμαξαν τον δήμιο που θα του έκοβε το κεφάλι! Οπότε ο Άγιος Αλέξανδρος αναγκάστηκε... ΝΑ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΚΑΛΕΣΕΙ ΝΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΘΟΥΝ λιγάκι, για να μπορέσει ο δήμιος να κάνει το έργο του. Ίσως ήταν η πρώτη φορά στη ζωή του, που –χωρίς βέβαια να το θέλει– απομάκρυνε από κοντά του τους Αγίους αγγέλους.

«Και οίδα τοιούτον άνθρωπον... ότι ηρπάγη εις

τον παράδεισον και ήκουσεν άρρητα ρήματα».

Με ταπεινοφροσύνη ο τρισμακάριστος Απόστολος Παύλος μετασχημάτισε τον λόγο σε τρίτο πρόσωπο συντρίβοντας τη δύναμη της επιδείξεως και μας απεκάλυψε ότι αξιώθηκε από τον Θεό να ανέλθει στα επουράνια σκηνώματα του Παραδείσου και να ακούσει τα άλεκτα και ανέκφραστα "ρήματα", δηλαδή τις παναρμόνιες λατρευτικές δοξολογίες και αποκαλύψεις τών τού Θεού Μυστηρίων. Μετά δεκατέσσερα χρόνια σιωπής κοινολογεί αυτή την αποκάλυψη, για να ελευθερώσει τους πιστούς από την πλάνη των ψευδαποστόλων, οι οποίοι έπλεκαν μύριες κατά του Παύλου κατηγορίες. Δεν μπορεί με ανθρώπινα λόγια, να περιγράψει τι συνάντησε εκεί. Θαυμάζει και σιωπά. Τα Μυστήρια του Θεού ερμηνεύονται και περιγράφονται με άλλη γλώσσα πού μόνο οι πολίτες του Παραδείσου ομιλούν.

Ακούοντας, ότι "ηρπάγη εις τον παράδεισον" μη νομίσομε, ότι πρόκειται περί του επιγείου Παραδείσου, όπου ο Θεός "έθετο τον άνθρωπον όν έπλασε" (Γεν. 2,8). Ο επίγειος Παράδεισος ήταν "εν Εδέμ κατά ανατολάς". Ο παράδεισος για τον οποίο μας ομιλεί ο θείος Παύλος ήταν Επουράνιος και Πνευματικός. Στα σκηνώματα του Θεού μεταφέρθηκε, εκεί που κατοικεί και δοξάζεται ο Θεός.

Ο Παράδεισος του Ουρανού είναι μια πνευματική κατάσταση, όπως περιγράφεται στο βιβλίο της Αποκαλύψεως, στην οποία δεσπόζει ο Τριαδικός Θεός, η πηγή της Σοφίας. Τα δώρα του δεν είναι φθαρτά, αλλά αιώνια. Εκεί υπάρχει ο άρτος της ζωής (Ιω. 6,35), το ζων ύδωρ (Ιω. 4,14), η αιώνιος ζωή (Ιω. 4,14), ο νέος Αδάμ, το δένδρο της θεϊκής γνώσης, η αέναη Κοινωνία του φωτός, η μακαριότητα. Στον παράδεισο υπάρχει παντοτινή χαρά και ευφροσύνη. Σύνδεσμος των ψυχών είναι η ειρήνη. Τροφή είναι η θέα του Θεού. Η ασθένεια και ο θάνατος έχουν νικηθεί. Η επουράνια αυτή πόλη του ζώντος Θεού είναι η άνω Ιερουσαλήμ (Γαλ. 4,26) προς την οποία προσβλέπουμε και στην οποία υπάρχει η ανάπαυση των ψυχών μας. Η επιστροφή μας στον Παράδεισο, από τον οποίο μας είχε αποκλείσει η αμαρτία, είναι η μεγάλη ελπίδα μας. Κι αυτή πραγματοποιείται δια Ιησού Χριστού "ός ελευθέρωσε ημάς εκ της εξουσίας του σκότους και μετέστησεν εις την Βασιλείαν της αγάπης Αυτού" (Κολ. 1,12).

Ο Παράδεισος είναι κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που περιγράφεται στο βιβλίο της Γενέσεως. Η παραδείσια κατάσταση που θα δεχθεί τις ψυχές των δικαίων, εκείνων δηλαδή που απέθαναν "εν μετανοία", έχει Πνευματική διάσταση και Μυστηριακή. Τρυφή και Βασιλεία Ουρανών είναι η μετά του Θεού συνδιαγωγή και η συνεχής έλλαμψη και ανάβαση που γίνεται στους σεσωσμένους. Να μη νομίσομε ότι θα δοθούν υλικές αμοιβές. Αυτές υπόσχεται ο Μωάμεθ. Πνευματικές εμπειρίες αφάτου χαράς, ελλάμψεις και αποκαλύψεις μυστηρίων θα χαρίσει ο Θεός σ' εκείνους που με τον αγώνα και τη μετάνοιά τους νίκησαν την αμαρτία στην ύπαρξή τους και ενώθηκαν με τον Θεό. Δεν συγκρίνεται αυτή η χαρά με τις επίγειες χαρές. Είναι χαρά Πνευματικού Γάμου. "Μακάριοι οι εις τον δείπνον του γάμου του αρνίου κεκλημένοι" (Απ. 19,10). Αυτοί θα κατοικήσουν σε "ουρανόν καινόν και γην καινήν" (Απ. 21,1). Ο Κύριος θα φωτίζει τη ζωή τους "και βασιλεύσουσιν εις τους αιώνας των αιώνων" (Απ. 22,5). Τον Παράδεισο δεν πρέπει να τον βλέπομε ως αμοιβή και δικαίωμα. Είναι η φυσική συνέχεια της εν Χριστώ ζωής. Είναι η εμπειρία την οποία μέσα στην Εκκλησία ζούμε από τον παρόντα κόσμο και η οποία μετά τον θάνατό μας συνεχίζεται αιωνίως. Είναι η ζωή της Βασιλείας του Τριαδικού Θεού.

Η Λειτουργική τελείωση του πιστού είναι μια παραδεισιακή κατάσταση. Επομένως τον παράδεισό μας ζούμε από την παρούσα ζωή μέσα στη Λειτουργική ζωή της Εκκλησίας μας και κυρίως στο Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Το Μυστήριο της θείας Οικονομίας εισάγει τον άνθρωπο στον Παράδεισο. "Εκκλησία εστίν επίγειος Ουρανός, εν η ο επουράνιος Θεός ενοικεί και περιπατεί", λέγει ο άγιος πατριάρχης Γερμανός. Εκκλησία είναι ο Ουρανός πάνω στη γη. Μέσα στην Εκκλησία βιώνουμε το μυστήριο της Οικονομίας του Θεού, το οποίο ανοίγει και πάλι την κλειστή πύλη του Παραδείσου. Όταν εισερχόμεθα στο ναό είναι σαν να μπαίνομε στον Παράδεισο γιατί ό,τι υπάρχει εκεί, στην άνω Ιερουσαλήμ, υπάρχει και εδώ στη νοητή Ιερουσαλήμ. Την ώρα της θείας Λειτουργίας ζούμε τη συγκεφαλαίωση του Μυστηρίου της Οικονομίας του Θεού. Σημειώνει ο άγιος Θέοδωρος ο Στουδίτης: "Συγκεφαλαίωσις γαρ της όλης Οικονομίας τόδε το Μυστήριον". Η ευχαριστιακή Κοινωνία γίνεται μέθεξη. Η καρδιά απορροφά το Κύριο και ο Κύριος την καρδιά. Γινόμενος ο πιστός μέλος του Σώματος του Χριστού γίνεται και μέλος της νέας Κτίσεως του Παραδείσου. Όλα τα σύμβολα του ναού μάς μεταφέρουν στον Ουρανό. Όλα τα τελούμενα στο ναό έχουν Ουράνιο στόχο. Κάθε τι λειτουργεί "εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον".

Με πόση χαρά ο Ουρανοβάμων Απόστολος μας ομιλεί για τις χαρές και τις εμπειρίες της πνευματικής του αναβάσεως στον Παράδεισο. Με αυτό το βίωμα στηρίχθηκε στις δύσκολες ώρες της ζωής του. Μπορεί οι διώκτες του και οι εχθροί του να ήθελαν με τα πανούργα μηχανεύματά τους να κάνουν τη ζωή του κόλαση, εκείνος όμως μυστικά και εσωτερικά ζούσε τον Παράδεισό του. Ισχυρός ήταν ο δεσμός του με τον Σωτήρα Χριστό. Καμία θλίψη και καμιά στενοχώρια δεν είχε τη δύναμη να τον χωρίσει από την αγάπη του Χριστού.

Θέλομε κι εμείς μέσα στις δοκιμασίες του βίου και στους ποικίλους πειρασμούς να έχουμε Παραδεισιακή χαρά; Επιθυμούμε να υψωθούμε πάνω από τα γήινα και πέρα από τα εγκόσμια; Ποθούμε την συγκατοίκηση με το Θεό; Θέλομε να απαλλαγούμε από την κόλαση της καθημερινότητος που με τη βία και το ψεύδος έχει καταντήσει τη ζωή μας μαρτυρική; Τότε να ζήσομε την ζωή της Εκκλησίας μας. Με τη θεία Χάρη θα έλθει η Βασιλεία των Ουρανών στην ψυχή μας. Τότε κάθε στιγμή θα παίρνει μια ολότελα διαφορετική διάσταση, τη διάσταση της αιωνιότητος. Μην παραλείπομε να ζητούμε από τον Ουράνιο Πατέρα μας την έλευση της Βασιλείας Του: "Πάτερ ημών ο εν τοις Ουρανοίς... ελθέτω η Βασιλεία Σου".

Η εορτή του αγ. Γρηγορίου Παλαμά, την Β' Κυριακή των Νηστειών, ο οποίος έζησε σε κρίσιμη ιστορική περίοδο (1296-1359), δίνει την αφορμή να σκεφθούμε ότι η διδασκαλία του είναι αρκετά επίκαιρη, αφού ο 14ος αιώνας έχει πολλές ομοιότητες με την εποχή μας. Φυσικά, η διδασκαλία του δεν είναι δική του εφεύρεση, αφού την ταραχώδη εκείνη εποχή εξέφρασε τη διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Ακριβώς εκείνη την εποχή εμφανίσθηκαν τρείς φοβεροί εχθροί, οι οποίοι εποφθαλμιούσαν τα εδάφη της Ρωμαίϊκης Αυτοκρατορίας (Βυζαντινής), επεδίωκαν δε και την αλλοίωση της πολιτιστικής της ζωής.

Ο πρώτος κίνδυνος προερχόταν από τον σχολαστικισμό της Δύσεως, που συνδεόταν αναπόσπαστα με τον ηθικισμό, όπως εκφραζόταν από τον φιλόσοφο Βαρλαάμ. Προσπάθησαν μερικοί να παρουσιάσουν τον Βαρλαάμ ωσάν έναν ελληνίζοντα Πατέρα της Εκκλησίας ή ακόμη υπέρμαχο του Νομιναλισμού (Τμήμα της Σχολαστικής Φιλοσοφίας της Δύσης που αποδεχόταν μόνο το όνομα των πραγμάτων και όχι την ουσία τους), όπως τον εξέφραζε ο Γουίλιαμ Οκκαμ. Όπως απέδειξε ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης, ο Βαρλαάμ ήταν Πλατωνιστής φιλόσοφος και βρισκόταν σε αντίθεση με την όλη Ορθόδοξη Παράδοση. Πράγματι, η θεολογία του ήταν ιδεαλιστική και δυϊστική, αφού ξεχώριζε την ψυχή από το σώμα, υποτιμούσε το δεύτερο και εκινείτο στα πλαίσια της κλασικής μεταφυσικής.

Ο δεύτερος κίνδυνος προερχόταν από τους Οθωμανούς. Στα τέλη του 13ου αιώνος μια ορδή των Σελτζούκων Τούρκων, που ονομαζόταν Ghuzz, απέκτησε ως αρχηγό κάποιον Οσμάν (Οθμαν), ο οποίος υπήρξε ο ιδρυτής της δυναστείας των Οθωμανών, στους οποίους έδωσε το όνομά του και άρχισε να καταλαμβάνει τις επαρχίες της Μικράς Ασίας. Κατά την εποχή του Αγ. Γρηγορίου Παλαμά και συγκεκριμένα το 1354 μ.Χ., για πρώτη φορά οι Οθωμανοί εισήλθαν στη Θράκη, καταλαμβάνοντας την Καλλίπολη. Τότε συλλαμβάνεται και ο ίδιος ο Αγ. Γρηγόριος και παρέμεινε περίπου ένα χρόνο αιχμάλωτος. Κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας του έκανε διάλογο τόσο με τον Ισμαήλ, εγγονό του Ορχάν, στην Προύσσα, όσο και με τους Χιόνας, μια συγκρητιστική ομάδα, που παρουσιάσθηκαν ως οι θεολόγοι των Τούρκων. Επίσης, έκανε διάλογο και με έναν Τασιμάνη, υπεύθυνο για την ταφή των νεκρών. Οι διάλογοι αυτοί είναι αρκετά ενδιαφέροντες. (Έχουν μεταφραστεί στα Νέα Ελληνικά, τηλ. 210 3224819.)

Ο τρίτος κίνδυνος προερχόταν από τους Σλάβους και συγκεκριμένα από τον Στέφανο Δουσάν, ο οποίος είχε καταλάβει ολόκληρη τη Μακεδονία, εκτός από τη Θεσσαλονίκη, καθώς επίσης την Ήπειρο, Θεσσαλία και μέρος της Στερεάς Ελλάδος. Μάλιστα, το Πάσχα του 1346 στην πρωτεύουσά του, τα Σκόπια, συνεκάλεσε μεγάλη Σύνοδο, η οποία εξέλεξε Πατριάρχη των Σέρβων και ανεκήρυξε τον Στέφανο Βασιλέα Σέρβων και Ρωμαίων (Ελλήνων Βυζαντινών). Βέβαια, για να είμαστε ακριβείς, θα λέγαμε ότι ο Στέφανος Δουσάν τότε επεδίωκε την κατάληψη του θρόνου της Κωνσταντινούπολης, για να είναι διάδοχος των Ρωμαίων (Ελλήνων Βυζαντινών) Αυτοκρατόρων. Επρόκειτο για στάση μέσα στους κόλπους της Ρωμαίϊκης Αυτοκρατορίας.

Η ύπαρξη των τριών αυτών παραγόντων συνοδευόταν και από παράλληλα πολιτιστικά και θρησκευτικά ρεύματα. Κυρίως επικρατούσε ένας ηθικισμός αποξενωμένος από τα υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου, μια ευδαιμονία και ένας ανατολικός μυστικισμός. Αν προσθέσει κανείς και την αναβίωση της αιρέσεως των Μασσαλιανών, τους οποίους συνάντησε ο Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς στο Παπίκιο Όρος, που συνδέονται με τους Βογομίλους (Ορθολογιστική αίρεσις), τότε αντιλαμβάνεται τα προβλήματα της εποχής εκείνης.

Σε όλους αυτούς τους κινδύνους ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αντέταξε μια ρωμαλέα θεολογία. Ομίλησε για την ένωση "κτιστού" και "ακτίστου", αρνήθηκε τη μεταφυσική, υπογράμμισε σοβαρά ανθρωπολογικά ζητήματα, όπως τη σχέση μεταξύ ψυχής και σώματος και τη διάκριση του νου από τον λόγο, τη σύνδεση μεταξύ μυστηρίων και ασκήσεως, απέφυγε τον αγνωστικισμό και πανθεϊσμό, αντικατέστησε τον ευδαιμονισμό από την ορθόδοξη άσκηση. Επίσης, η κοινωνική του διδασκαλία ήταν περίφημη. Πέρα από αυτά ο Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, ως παραδοσιακός Ρωμιός, αρνήθηκε να συμπράξει με τους εχθρούς της Ρωμιοσύνης και παρουσίασε όλη την ουσία της Ορθοδόξου Παραδόσεως.

Έτσι και ο ίδιος συνετέλεσε στη θωράκιση του Γένους μας, αλλά και στην άνθηση που παρατηρήθηκε τον 14ο αιώνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο διάσημος Βυζαντινολόγος Στήβεν Ράνσιμαν γράφει ότι "οι ημέρες των Παλαιολόγων, όταν το Βυζάντιο, αργά αλλά αναπόφευκτα πέθαινε, ήταν, σε αντίθεση με τη γενική παρακμή, η λαμπροτέρα περίοδος της Βυζαντινής παιδείας" (14ος αι.).

Αν προσθέσει κανείς ότι μαθητές του Αγ. Γρηγορίου Παλαμά και άλλοι ησυχαστές μετέφεραν την δυναμικότητα της ησυχαστικής (: συνεργασία ψυχής και σώματος) παραδόσεως στους Σλάβους, τότε μπορεί να εκτιμήσει ακόμη περισσότερο την προσφορά του, την οποία δεν μπορούμε να αποκαλέσουμε υποτιμητικά και σκωπτικά ομφαλοσκοπία ή ομφαλοψυχία. Τουλάχιστον αυτό, συνιστά άγνοια που εκθέτει.

Η διδασκαλία του αγ. Γρηγορίου Παλαμά είναι επίκαιρη και χρειάζεται να μελετηθεί ακόμη περισσότερο. Και επειδή εφέτος συμπληρώνονται 700 χρόνια από την γέννησή του, προτείνω να γίνουν εορτές, εκδηλώσεις, συνέδρια επιστημονικά για να παρουσιασθεί το μεγαλόπνοο έργο του. Πολύ περισσότερο αφού οι Δυτικοί προβαίνουν σε παράλληλες ενέργειες, συγκροτούν επιστημονικές ομάδες, διοργανώνουν συνέδρια, δημιουργούν σχολές για να μειώσουν και να υποτιμήσουν τη διδασκαλία και την προσωπικότητά του.

Για να έλθουμε, λοιπόν, στο κύριο θέμα μας, που είναι ο προφητικός λόγος του Πλάτωνος, καλόν θα ήτο να διαβάζαμε πρώτα λίγα λόγια απ' την ζωή του μεγάλου Έλληνος φιλοσόφου μας μέσα απ' τις εκδόσεις "Κάκτος" του καλού μου φίλου Οδυσσέα Χατζόπουλου, με τον οποίον λίαν συντόμως αρχίζουμε μία πολύ σοβαρή συνεργασία στην έκδοση ορισμένων βιβλίων του γράφοντος, που πολλοί τα επιθυμούν και δεν έχουν την δυνατότητα να τα προμηθευτούν από άλλους εκδοτικούς φορείς:

Ο Πλάτωνας γεννήθηκε το 427 π.Χ. στην Αθήνα ή, σύμφωνα με κάποια πληροφορία, στην Αίγινα. Ο πατέρας του Αρίστωνας καταγόταν από άσημη γενιά της Αιγηίδας φυλής. Αντίθετα η μητέρα του Περικτιόνη ανήκε σε μια από τις επιφανέστερες οικογένειες της Αθήνας^. ήταν αδελφή του Χαρμίδη, ενός από τους δέκα άρχοντες που τοποθέτησαν οι τριάκοντα στον Πειραιά, και εξαδέλφη του Κριτία, του πιο γνωστού από τους Τριάκοντα. Σύμφωνα μάλιστα με πληροφορίες που μας δίνει ο ίδιος ο Πλάτωνας, η μητέρα του καταγόταν από τον Σόλωνα.

Στα έργα του δεν αναφέρεται ποτέ στην πατρική του γενιά, πιθανώς γιατί κανένα μέλος της δεν έπαιξε σημαντικό ρόλο στο Αθηναϊκό Κράτος. Για το γένος της μητέρας του όμως πολύ συχνά επαίρεται αναφέροντας τους εξέχοντες συγγενείς της. Επίσης στην Πολιτεία παρουσιάζει τα αδέλφια του, Αδείμαντο και Γλαύκωνα, ως συνομιλητές του Σωκράτη θέλοντας να εξάρει την φιλομάθεια, την ανδρεία και τις ηθικές αρχές τους.

Στην εξαιρετική προσωπικότητα του Πλάτωνα οφείλονται διάφοροι μύθοι και αναφορές μεταγενέστερων συγγραφέων, όπως του Πλούταρχου, που αποδίδουν την καταγωγή του στον θεό Απόλλωνα. Για την παιδική και εφηβική ζωή του φιλόσοφου καθώς και για την ανατροφή και την μόρφωσή του μας παραδόθηκαν ελάχιστες πληροφορίες. Ως δάσκαλοί του φέρονται: ο Γραμματικός Διονύσιος, δάσκαλος των γραμμάτων και της ποίησης^. ο Πλούταρχος έλεγε πως τον Πλάτωνα δίδαξε μουσική ο Δράκοντας και γυμναστής ο Αρίστωνας ο Αργείος, ο οποίος μάλιστα του έδωσε το προσωνύμιο Πλάτων, επειδή είχε πλατύ στέρνο και μέτωπο (αρχικά λένε ότι ονομαζόταν Αριστοκλής από τον ομώνυμο παππού του)^. τέλος ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι, πριν μαθητεύσει δίπλα στον Σωκράτη, μυήθηκε από τον Κρατύλο στη φιλοσοφία του Ηράκλειτου.

Κατά τη νεανική του ηλικία ασχολήθηκε αρχικά με την επική ποίηση (έγραψε μάλιστα κάποια επικά ποιήματα) και στη συνέχεια με τη δραματική συνθέτοντας μία τετραλογία. Όταν όμως άκουσε την διδασκαλία του Σωκράτη, γύρω στα 407 π.Χ., αφοσιώθηκε στη φιλοσοφία.

Μετά τον θάνατο του Σωκράτη πήγε στα Μέγαρα στον Ευκλείδη, ιδρυτή της Μεγαρικής σχολής. Από εκεί ταξίδεψε στην Αίγυπτο, την Κυρήνη, την Μ. Ασία και κατέληξε στην Μεγάλη Ελλάδα και τη Σικελία. Στις Συρακούσες γνώρισε τον Τύραννό τους Διονύσιο τον Πρεσβύτερο και έγινε στενός φίλος του γαμπρού του, Δίωνα.

Στη συνέχεια ίδρυσε την περίφημη φιλοσοφική του σχολή την Ακαδημία, Ακαδήμεια, που ονομάστηκε έτσι γιατί χτίστηκε σε περιοχή αφιερωμένη στον ήρωα Ακάδημο. Εκεί δίδαξε συνεχώς 42 χρόνια αποτραβηγμένος από τα δημόσια πράγματα. Έφυγε δυο φορές από την Αθήνα και πήγε στη Σικελία στον Τύραννο Διονύσιο τον Νεώτερο, την πρώτη φορά για να τον πείσει να ενστερνισθεί το ιδεώδες της πολιτικής του θεωρίας και τη δεύτερη για να τον συμφιλιώσει με τον Δίωνα.

Πέθανε στην Αθήνα το 347 π.Χ. και ενταφιάστηκε στον Κεραμεικό, κοντά στην Ακαδημία. Ο τάφος του σωζόταν μέχρι την εποχή του Παυσανία (Β' μ.Χ. αι.).

Όποιος διαβάσει το βιβλίο μας "Ιησούς Χριστός: Ελληνισμός-Χριστιανισμός", που ωρισμένοι δεν το δείχνουν πλέον στην τηλεόραση, θα δούμε κάτι που είμαι βέβαιος ότι θα εντυπωσιάσει τον κόσμο, αφού μέσα σ' αυτό θα διαβάσουμε ωρισμένα σχόλια του μεγάλου και αειμνήστου Πανεπιστημιακού διδασκάλου Λεωνίδα Ι. Φιλιππίδη, Καθηγητού της Θεολογικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος, θέλοντας ν' αποδείξεί την προφητική δύναμη του Πλάτωνος θα μας θυμίσει ένα χωρίον του που (εκ των πραγμάτων) ομιλεί για την σταύρωση του Χριστού:

"γυμνωτέος δη πάντων πλην δικαιοσύνης... μηδέ γαρ αδικών, δόξαν εχέτω την μεγίστην αδικίας, ίνα ή βεβασανισμένος εις δικαιοσύνην... αλλ' ίτω αμετάστατος μέχρι θανάτου, δοκών μεν είναι άδικος δια βίου, ων δε δίκαιος... Ούτω διακείμενος ο δίκαιος μαστιγώσεται, στρεβλώσεται, δεδήσεται, εκκαυθήσεται τωφθαλμώ, τελευτών πάντα κακά παθών ανασχινδυλευθήσεται", [Πλάτωνος, Πολιτεία Β_, IV-V (361 C-361 D)].

Θέλετε τώρα το σχόλιο-ερμηνεία του ως άνω Καθηγητού; Διαβάστε:

"Καίτοι ο προσδοκώμενος θεόπεμπτος ούτος, όστις θα εγκαινίση εις τον κόσμον περίοδον αφυπνίσεως και εγρηγόρσεως, θα είναι δικαιότατος και άχρι θανάτου αμετάστατος εν τη δικαιοσύνη, όμως θα θεωρηθεί υπό των ανθρώπων άδικος και θα υποστεί ταπεινώσεις, εξευτελισμούς και μαρτυρικόν θάνατον δι' ανασκολοπισμού, ήτοι δια καθηλώσεως επί σκόλοπος, επί υψηλού ξύλου"!...

Τι άλλο πρέπει να διαβάσουμε, λοιπόν, για να πεισθούμε περί της προφητικής δυναμικής ή διορατικότητος των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων;

Ποιος λοιπόν θα μας πει σήμερα τι είναι (ακόμη) η Εκκλησία; Κατά τους λόγους του Γέροντος Πορφυρίου, μαθαίνομε στην Εκκλησία τους τρόπους της αιωνιότητος και ενδυόμεθα τα εισόδια σ' αυτήν ενδύματα, ήδη από τώρα. "Ούτε φόβος, ούτε θάνατος, ούτε διάβολος, ούτε κόλαση" υπάρχει για τους Χριστιανούς λοιπόν[1], οι οποίοι συνειδητώς απραγμονούν περί τον "παλαιό άνθρωπο" και μεταστρέφονται στη λατρεία του Χριστού και την αγάπη του συνανθρώπου. Με τον τρόπο όμως αυτόν τον λατρευτικό, αρχίζει ήδη η "ζωή στον Παράδεισο", ήδη από τώρα: "Η Εκκλησία είναι ο επί γης Παράδεισος, ομοιότατος με τον εν ουρανοίς". Διότι εκεί όπως κι εδώ η απόλυτη και αδιάστατη ενότητα μεταξύ των προσώπων διαρκεί και βασιλεύει.

Έτσι, "όποιος ζει τον Χριστό, γίνεται ένα μαζί Του, με την Εκκλησία Του. Ζει μια τρέλα! Η ζωή αυτή είναι διαφορετική απ' τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Είναι χαρά, είναι φως, είναι αγαλλίαση, είναι ανάταση. Αυτή είναι η ζωή της Εκκλησίας, η ζωή του Ευαγγελίου, η Βασιλεία του Θεού. "Η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστίν". Έρχεται μέσα μας ο Χριστός κι εμείς είμαστε μέσα Του. Και συμβαίνει όπως μ' ένα κομμάτι σίδερο που τοποθετημένο μέσ' στη φωτιά γίνεται φωτιά και φως, έξω απ' την φωτιά, πάλι σίδηρος σκοτεινός σκοτάδι. Στην Εκκλησία γίνεται η θεία συνουσία, γινόμαστε ένθεοι...

Η βίωση της εν τω Θεώ κοινωνίας με όλους τους ανθρώπους και με την κτίση προϋποθέτει βαθιά πίστη. Στην πρακτική της έκφραση η βίωση αυτή σημαίνει συνείδηση ασκητική, αυτοπεριορισμό, στοχασμό επάνω στις μεγάλες χριστιανικές αλήθειες, "ησυχία", αδιάλειπτη μνεία του κέντρου του κόσμου: του Θεού, συνεχή διάλογο προσευχής μαζί Του.

Η λατρευτική ζωή κορυφώνεται στην πνευματική σύναξη των πιστών, ειδικότερα στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, το οποίο θεωρείται κατ' εξοχήν "Θεία Κοινωνία". Σ' αυτό το μυστήριο προεκτείνεται το γεγονός της Σαρκώσεως και της Σταυρώσεως, το μυστήριο δηλαδή της θείας αγάπης εν χρόνω, και έτσι καθίστανται για τον πιστό υπαρξιακά αισθητές όλες οι μεγάλες αλήθειες της κοινωνίας που προηγουμένως αναφέραμε. Βιώνεται η αγάπη του Θεού, για να φορτισθεί ο άνθρωπος με νέες δυνάμεις, ώστε, μεταφέροντας τους καρπούς του Πνεύματος (Γαλ. 5:22) στην καθημερινή του ζωή, να συμβάλλει στη συνέχιση του έργου του Χριστού, δηλαδή στην καταλλαγή και τη σύνδεση ολόκληρης της ανθρωπότητος με τον Θεό.

Η χριστιανική λατρεία δεν είναι απλή αναπαράσταση ή ανάμνηση αλλά συνεχώς δυναμικό γίγνεσθαι, κοινωνία στη ζωή της Αγίας Τριάδος υπέρ του σύμπαντος κόσμου. Μετέχοντας στη λατρεία - ιδιαιτέρως στη Θεία Κοινωνία - ο πιστός διαστέλλεται εν ευχαριστία, υπερβαίνει τα ατομικά του όρια^. μεταλαμβάνοντας του "Σώματος του Χριστού" συσσωματούται εν Αυτώ και γίνεται "παγκόσμιος"^. ενώνεται με όλους εκείνους τους οποίους ο Χριστός έχει περιλάβει στην άνευ ορίων αγάπη Του. "Τείνει να φέρει εντός του ολόκληρη την ανθρωπότητα"[2]. Και ακόμη, συμφιλιώνεται και εναρμονίζεται με τον κόσμο, με ολόκληρη την κτίση.

του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου Τιράνων

—Ποιο είναι το πιο αναγκαίο, που χρειάζεται ο άνθρωπος, ο κόσμος;

—Αν κοιτάξεις τι λείπει από τον άνθρωπο, απάντησε εκείνος, θα δεις ότι λείπει η χαρά, η αγάπη, η ειρήνη. Όλα αυτά είναι καρποί του αγίου Πνεύματος. Και αν δεις, τι λείπει από την Κοινωνία, θα δεις ότι υπάρχουν γραμματισμένοι, υπάρχουν επιστήμονες, υπάρχουν διάσημοι καλλιτέχνες, αλλά ομόνοια δεν υπάρχει. Εκείνο που λείπει είναι οι Άγιοι, που θα φέρουν και την ειρήνευσι. Όπως λέει και ο ψαλμωδός, "σώσον με, Κύριε, ότι εκλέλοιπεν όσιος" (Ψαλμ. 11, 1). Και την αγιότητα τη δίνει πάλι το Άγιο Πνεύμα.

Μπορούμε όμως να μιλάμε για το Άγιο Πνεύμα, για τον Θεό; Πράγματι είναι πολύ δύσκολο, αλλ' όχι αδύνατο. Διότι ο Θεός εφανερώθη. Αλλά δεν μιλάμε για τον Θεό διανοητικά, με το μυαλό, όπως οι αρχαίοι Έλληνες. Ο Πλάτων έλεγε "Θεόν νοήσαι μεν χαλεπόν, φράσαι δε αδύνατον", δηλαδή το να εννοήσεις τον Θεό είναι δύσκολο, το να μιλήσεις όμως γι' αυτόν είναι αδύνατο. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος το δέχεται, αλλά το διορθώνει: "φράσαι μεν αδύνατον, ... νοήσαι δε αδυνατώτερον", "το να ομιλείς για τον Θεό", λέγει, "είναι αδύνατο, αλλά να τον συλλάβεις είναι τελείως αδύνατο" (Γρηγ. Θεολόγου, λόγος κη' - Θεολογικός δεύτερος - Ε.Π.Ε., 4[25], 40).

Αλλά τότε πώς μιλάμε για το Θεό; Μιλάμε με βάση την μετοχή μας στις ενέργειες του Θεού. Δηλαδή ο πιστός άνθρωπος δεν προσπαθεί διανοητικά να συλλάβει, τι είναι το πιο αγαθό, και να συμπεράνει ότι, αυτό άρα είναι ο Θεός, ή να εννοήσει τι είναι η απουσία κάθε κακίας, και να πει, αυτό είναι ο Θεός, αλλά μιλάμε, γιατί ο Θεός φανερώθηκε σκιωδώς στην Παλαιά Διαθήκη, σωματικώς -δια του Υιού- στην Καινή Διαθήκη, και εγκαινιάζεται δια του Αγίου Πνεύματος στα μέλη της Εκκλησίας από την Πεντηκοστή και εξής.

Φανερώθηκε, και οι ενέργειές Του είναι μεθεκτές. Ο άνθρωπος, δηλαδή, μπορεί να κοινωνήσει, να μεταάσχει των ενεργειών του Θεού, ενώ η ουσία του Θεού παραμένει γι' αυτόν αμέθεκτος. Των ενεργειών του Θεού μετείχαν οι Προφήτες, οι Απόστολοι, οι Άγιοι, οι θεούμενοι δηλαδή άνθρωποι κάθε εποχής, που πίστευαν στον Θεό όχι απλώς θεωρητικά, αλλά γίνονταν τα καθαρά δοχεία μέσα στα οποία ο Θεός απεκάλυπτε την αλήθεια της πίστεως. Γι' αυτό και είναι χαρακτηριστικό, ότι οι Προφήτες, οι Απόστολοι, οι Άγιοι, έχουν την αυτή πίστη, εκδηλώνουν το ίδιο φρόνημα, γιατί έχουν τον ίδιο Διδάσκαλο.

Με βάση λοιπόν την ιερά Παράδοση, τους Πατέρες της Εκκλησίας, τον σεβασμό που είναι απαραίτητος για να μπορέσομε να ξεκινήσομε και την δική μας μαθητεία ("αρχή σοφίας φόβος ΚυρίουΙ" κατά τον Σολομώντα - Παροιμ. 1, 7) και την κατά το δυνατόν προσωπική μετοχή στο μυστήριο της πίστεως θα μιλήσομε για τον Θεό.

Κι αφού πρέπει "από Θεού άρχεσθαι", όπως έλεγαν οι αρχαίοι, ας αρχίσομε κι εμείς με την επίκληση της θείας βοηθείας, με μια προσευχή του Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου προς το Άγιο Πνεύμα. "Παρέστω μοι το Πνεύμα και διδότω λόγον, όσον και βούλομαι^. ειδέ μη τοσούτον, αλλ' όσος γε τω καιρώ σύμμετρος. Πάντως δε παρέσται δεσποτικώς, αλλ' ου δουλικώς... Πνεί γαρ όπου θέλει...", δηλαδή "Ας έλθει σ' εμένα το Πνεύμα κι ας μου δώσει λόγο, τόσο όσο και θέλω^. κι αν όχι τόσο, αλ' όσο είναι κατάλληλος για τον καιρό (=την εορτή της Πεντηκοστής που εώρταζαν). Πάντως όμως θα έλθει ως Κύριος, όχι ως δούλος... (δηλ. θα δώσει κατά την απόλυτο εξουσία Του" (Γρηγ. Θεολόγου, λόγ. μα' εις την Πεντηκοστήν, 5, ΕΠΕ, 5 [27] 126).

Ο Κύριος προεφήτευσε ότι "Ο πιστεύων εις εμέ, καθώς είπεν η γραφή, ποταμοί εκ της κοιλίας αυτού ρεύσουσιν ύδατος ζώντος. Τούτο είπε περί του Πνεύματος ού έμμελον λαμβάνειν οι πιστεύοντες εις Αυτόν^. ούπω γαρ ην Πνεύμα άγιον, ότι Ιησούς ουδέπω εδοξάσθη" (Ιωάν. 7, 38-39^. πρβλ. Ιεζ. 47, 1-12). Δηλαδή δεν είχε δοθεί ακόμη το Άγιο Πνεύμα στους ανθρώπους, διότι ο Χριστός δεν είχε σταυρωθεί και αναστηθεί. Οι ίδιοι οι μαθηταί σταδιακώς έλαβαν το Άγιο Πνεύμα^. πριν το πάθος (Ιωάν. 14, 17), μετά την Ανάσταση (Ιωάν. 20, 22), και κατά την Πεντηκοστή εκτυπώτερον πλέον, οπότε "επλήσθησαν... Πνεύματος Αγίου" (Πράξ. 2, 4, πρβλ. Ιωάν. 14, 16-17, 26).

Έπρεπε ο Χριστός να υπακούσει μέχρι θανάτου για να γεφυρώσει το χάσμα της ανυπακοής του Αδάμ, απόδειξη η Ανάστασή Του (Φιλιπ. 13, 8-11) για να ανεβάσει την ανθρωπίνη φύση στα ουράνια, να θεωθεί η ανθρωπίνη φύσις (σώμα και ψυχή^. διότι σωματικώς ανήλθε), για να έλθει το Άγιο Πνεύμα. Αυτό είναι το νόημα των παραμυθητικών λόγων του Κυρίου προς τους μαθητάς Του πριν την Σταύρωση^. "Συμφέρει υμίν ίνα εγώ απέλθω, εάν γαρ εγώ μη απέλθω, ο Παράκλητος ουκ ελεύσεται προς υμάς^. εάν δε πορευθώ, πέμψω αυτόν προς υμάς..." (Ιωάν. 16, 7).

"Αυτό ήταν ο σκοπός και το τέλος όλης της ενσάρκου Οικονομίας του Χριστού, δια να λάβουν Πνεύμα Άγιο εις τας ψυχάς τους, εκείνοι που θα πιστεύουν εις Αυτόν" (Συμεών Νέου Θεολόγου, Άπαντα, εκδ. Ρηγοπούλου, σελ. 179). Γι' αυτό, δηλαδή, ήρθε ο Χριστός, έγινε άνθρωπος, δίδαξε, θαυματούργησε, εσταυρώθη, ανεστήθη, ανελήφθη, για να λάβουν οι πιστοί Άγιο Πνεύμα. Έγινε ο Θεός σαρκοφόρος, για να γίνουν οι άνθρωποι πνευματοφόροι^. ενώθηκε με σάρκα, για να ενωθούμε με το Πνεύμα. για να γίνουμε πνεύματα εμείς -ακόμη απ' αυτή τη ζωή- γι' αυτό έγινε ο Θεός σάρκα (Αγ. Συμεών).

Μιλάμε πολλές φορές για "πνευματική ζωή", για "πνευματικά θέματα". αλλά ξεχνάμε, ποιος είναι ο σκοπός της χριστιανικής ζωής. Το λέει πολύ ωραία ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ σε μια συζήτηση που είχε με ένα λαϊκό κτηματία, τον Μοτοβίλωφ, ο οποίος πρέπει να ήταν και πλούσιος. Ποιος θα περίμενε από ένα πλούσιο να έχει τέτοια ενδιαφέροντα. Αλλ' αυτός από μικρο παιδάκι 12 χρονών πήγαινε και ρωτούσε διαφόρους ανθρώπους, τους οποίους θεωρούσε μεγάλες πνευματικές προσωπικότητες, ποιος είναι ο σκοπός της χριστιανικής ζωής, και του έλεγαν άλλος ο Εκκλησιασμός, άλλος η νηστεία, άλλος η τήρηση των εντολών, άλλος η προσευχή... Ορισμένοι τον επέπλητταν μάλιστα, ότι ζητάει πράγματα πάνω απ' τις δυνάμεις του, ότι έχει περιέργεια άσκοπη που δεν αρέσει στον Θεό. Κανείς δεν του είχε δώσει την σωστή απάντηση. Μερικές φορές οι άνθρωποι βιαζόμαστε να κρίνουμε κάτι, με δήθεν πνευματικά κριτήρια, ή και περιφρονούμε τελείως αυτόν που μας ερωτά. Θέλει πολλή προσοχή η ακρόαση του συνανθρώπου μας.

Ο άγιος Σεραφείμ με τη φώτιση του Αγίου Πνεύματος, πριν του πει ο,τιδήποτε ο Μοτοβίλωφ, του είπε^. Είχες αυτή την απορία από μικρό παιδί. Ο Χριστός μου το φανέρωσε, και ήρθε η ώρα να μάθεις, μετά από τόσα χρόνια, αυτό που ζητούσες. "Ο σκοπός της χριστιανικής ζωής είναι η απόκτησις του Πνεύματος του Θεού. Η προσευχή, η αγρυπνία, η νηστεία, η ελεημοσύνη και τα άλλα καλά έργα που γίνονται χάριν του Χριστού, είναι μόνον μέσα για την απόκτηση του Αγ. Πνεύματος" (Ιερά Μονή Παρακλήτου, Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, σελ. 361).

Αν λοιπόν δεν αποκτήσομε το Άγιο Πνεύμα, παρ' όλο τον αγώνα (βιωτικό και πνευματικό) που κάνομε, δεν κάναμε τίποτα, μάταια περάσαμε απ' αυτή τη ζωή. Μας έδωσε ο Θεός ένα δώρο, και το πετάξαμε ως άχρηστο.

Στη "Φιλοκαλία" διαβάζομε^. "Πάσης κατά Θεόν πραγματείας... τέλος το επανελθείν προς την αρχήθεν δωρηθείσαν ημίν δια του θείου βαπτίσματος τελείαν Χάριν του παναγίου και ζωαρχικού Πνεύματος", δηλαδή: Ο σκοπός κάθε θεαρέστου ασχολίας είναι το να επανέλθομε στην τέλεια Χάρη του Αγίου Πνεύματος που μας δωρήθηκε εξ αρχής δια του Αγίου Βαπτίσματος (Ξανθόπουλοι, Φιλοκαλία, τόμ. Δ', σελ. 199).

"Ο Χριστός, τέλειος Θεός ών, τελείαν τοις βαπτισθείσι την Χάριν του Αγίου Πνεύματος εδωρήσατο^. προσθήκην μεν παρ' ημών ου λαμβάνουσαν, αποκαλυπτομένην δε ημίν και εμφανιζομένην κατά αναλογίαν της των εντολών εργασίας... Εί τι ούν προσφέρομεν εν Αυτώ αναγεννηθέντες, και τούτο ήδη παρ' Αυτού και εξ Αυτού ην εν ημίν κεκρυμμένον". Δηλαδή: Ο Χριστός που είναι τέλειος Θεός, δώρισε στους βαπτισμένους τελεία τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Και στη χάρη αυτή εμείς δεν μπορούμε κάτι να προσθέσομε. Η αποκάλυψη όμως και η φανέρωσή της σ' εμάς γίνεται ανάλογα με το πόσο εργαζόμεθα τις εντολές του Θεού... Αν λοιπόν κάτι συνεισφέρομε στο ζήτημα αυτό μετά την αναγέννησή μας, κι αυτό ήδη από Αυτόν και εξ Αυτού ήταν κρυμμένο μέσα μας (άγιος Μάρκος ο ασκητής, "Φιλοκαλία", τόμ. Δ', σελ. 201.

Βγαίνοντας από την κολυμβήθρα λάμπομε σαν τον ήλιο, λένε οι Πατέρες. Έχομε λάβει την πληρότητα της Χάριτος του Θεού. Αλλ' αυτή βέβαια η Χάρις έρχεται μέσα μας ανάλογα με το μέγεθος του δοχείου μας^. αν είναι μεγάλο το δοχείο, θα χωρέσει περισσότερο νερό, αν είναι μικρό, λιγότερο. Όσο περισσότερο υποχωρεί το "εγώ", η φιλαυτία μας, μπροστά στο Θεό, τόσο περισσότερο η χάρις Του μάς γεμίζει. Κι αυτή η Χάρις, που λάβαμε, εάν ζήσομε σωστά, παραμένει^. εάν όμως δεν ζήσομε σωστά, αμαυρώνεται, "γινόμαστε αράπηδες", κατά την προσφιλή έκφραση του επισκόπου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου, και χρειάζεται κατόπιν αγώνας για να καθαριστούμε και να ξαναγίνομε φωτεινοί. Με τον αγώνα όμως δεν προσθέτομε κάτι καινούργιο. Η Χάρις μάς έχει δοθεί εφ' άπαξ, είναι μέσα μας. Το μόνο που κάνομε με την εργασία και την τήρηση των εντολών του Θεού είναι να την ανακαλύπτομε για να την κάνομε ν'αποκαλύπτεται.

Το ζήτημα γνωρίζομε ότι δημιουργήθηκε όταν στις 10 Μαρτίου 1924 η Εκκλησία της Ελλάδος, με εισήγηση του τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών λογίου άντρα και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (μετέπειτα ακαδημαϊκού) Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, που έγινε δεκτή από τους ιεράρχες, διόρθωσε το παλαιό (Ιουλιανό) ημερολόγιο θεωρώντας την ημέρα εκείνη ως 23η Μαρτίου (προσθέτοντας 13 μέρες). Η απόφαση αυτή, που γνώρισε την αποδοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως το οποίο και έθεσε πρώτο το θέμα, οδήγησε σταδιακά στο σχίσμα, στο οποίο συνετέλεσαν, όπως είναι γνωστό, Αγιορείτες ζηλωτές μοναχοί (Αρσένιος Κοττέας, Ματθαίος Καρπαθάκης κ.λπ.), ο Θρησκευτικός Σύλλογος των Ορθοδόξων, που ιδρύθηκε το 1924 και μετά από δυο χρόνια μετατράπηκε σε Ελληνική Θρησκευτική Κοινότητα των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών κ.ά. Το σχίσμα ολοκληρώθηκε και πήρε μορφή "εκκλησιαστικής" οργανώσεως το 1935, όταν τέθηκαν επί κεφαλής του τρεις ιεράρχες της κρατούσης Εκκλησίας, ο Δημητριάδος Γερμανός, ο Ζακύνθου Χρυσόστομος κι ο πρ. Φλωρίνης Χρυσόστομος, οι οποίοι διέκοψαν κάθε κοινωνία με την Εκκλησία της Ελλάδος, τη Σύνοδο και τους ιεράρχες της.

Διεξοδικά το όλο θέμα εξετάζει ο σημερινός Μητροπολίτης Δημητριάδος Χριστόδουλος Παρασκευαϊδης στη διδακτορική του διατριβή "Ιστορική και Κανονική θεώρησις του Παλαιοημερολογιτικού Ζητήματος κατά τε την γένεσιν και την εξέλιξιν αυτού εν Ελλάδι", Αθήναι 1982, σελ. 463, που υποβλήθηκε στη Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στο έργο αυτό μπορεί κανείς να αναζητήσει και την όλη προϊστορία του ζητήματος, τις ατέλειες και το πρόβλημα που παρουσίαζε το Ιουλιανό ημερολόγιο ιδίως για τον εορτασμό του Πάσχα, το πώς στα 1582 καθιερώθηκε από τον πάπα Γρηγόριο ΙΓ' το Γρηγοριανό, με το οποίο όμως δεν εξέλιπαν όλα τα ζητήματα και την εξέλιξη του παλαιοημερολογιτικού σήμερα.

Οι παλαιοημερολογίτες συνήθως ισχυρίζονται ότι το 1924 η Εκκλησία αντικατέστησε το πάτριο ημερολόγιο, δηλ. Ιουλιανό (παλαιό) με το παπικό, δηλ. Γρηγοριανό (νέο). Ήδη εν τούτοις το 1935 ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος αποσαφήνιζε ότι "εξ εσφαλμένης αντιλήψεως νομίζεται συνήθως υπό τινων ότι η Εκκλησία ημών εδέχθη το Γρηγοριανόν Ημερολόγιον. Το Ημερολόγιον τούτο δεν είναι, κυρίως ειπείν, νέον Ημερολόγιον, αλλ' είναι νέα χρονολόγησις και μεταρρύθμισης του Ιουλιανού Ημερολογίου την οποίαν επεχείρησεν ο Πάπας Γρηγόριος ο ΙΓ' και την οποίαν λίαν ορθώς απέκρουσε και αποκρούει πάντοτε η Ορθόδοξος Εκκλησία".

Το σημείο αυτό πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα, γιατί δεν υπήρξε εισαγωγή νέου ημερολογίου, αλλά διόρθωση του παλαιού. Καθώς σημειώνει ο Δημητριάδος Χριστόδουλος (όπ. παρα., σσ. 154-155):

"Η "διόρθωσις" του Ιουλιανού Ημερολογίου δεν δύναται να ταυτισθή προς την "προσχώρησιν" εις το Γρηγοριανό Ημερολόγιον, τοσούτω μάλλον όσω "η ταυτότης ημερών και μηνών και ωρών των δύο ημερολογίων δεν σημαίνει και ταυτότητα εορτολογίου των δύο Εκκλησιών", όπως εν τοις καθ' ημάς παρέμεινεν ανέπαφον και αμετάβλητον... Ούτω μία μεταρρύθμισις, υιοθετηθείσα υπό της Εκκλησίας ημών και γενομένη κατά τρόπον "ώστε αι εορταί (να) συμπίπτωσι προς τας πραγματικάς και αληθείς ημερομηνίας", κατέληξε να διαστραφή και να εμφανισθή ως προσχώρησις εις τον παπισμόν".

Έτσι ένα απλό χρονολογικό θέμα προσέλαβε με τον καιρό και την επισώρευση, αλλά και καλλιέργεια συγχύσεων και παρεξηγήσεων, εντελώς διαφορετικόν χαρακτήρα, αφού οι διάφορες παλαιοημερολογιτικές παρατάξεις, στις οποίες διασπάσθηκε το παλαιοημερολογιτικό κίνημα προσδίδουν σ' αυτό θεολογικό, δογματικό κ.ά. χαρακτήρα. Κυρίως κατηγορούν την επίσημη Εκκλησία για οικουμενισμό κ.λπ.

Την εφαρμογή του διορθωμένου Ιουλιανού ημερολογίου και τα αίτια που οδήγησαν σ' αυτήν συνοψίζει ο Δημ. Ν. Κατσής ως εξής:

"Η Ορθόδοξος Εκκλησία απέρριψε επί σειράν αιώνων την καθιέρωσιν του Γρηγοριανού ημερολογίου, παρά τας επιμόνους προσπαθείας της Ρώμης. Πολύ ορθώς βεβαίως. Διότι υπήρχεν ο βάσιμος φόβος να γίνη τούτο μέσον παραπλανήσεως του Ορθοδόξου πληρώματος. Όταν όμως οι κίνδυνοι προσηλυτισμού εφάνησαν εκλείποντες, τότε ήρχισε να γίνεται σκέψις και εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία περί αντικαταστάσεως του Ιουλιανού ημερολογίου υπό την πίεσιν των νεωτέρων αναγκών του πολιτισμού... Η κατά το 1919 μελετήσασα το θέμα επιτροπή εφρόνει ότι "η μεταβολή μη προσκρούουσα εις δογματικούς και κανονικούς λόγους, ηδύνατο να γίνη με συνεννόησιν πασών των αυτοκεφάλων Εκκλησιών, ιδία δε του Οικουμενικού Πατριαρχείου". Αναμένουσα την συνεννόησιν αυτήν η Εκκλησία της Ελλάδος απεφάσισε να εμμείνη εορτολογικώς εις το Ιουλιανόν ημερολογιον, αφήνουσα την Πολιτείαν να προχωρήση εις την καθιέρωσιν του Γρηγοριανού ημερολογίου, ως πολιτικού τοιούτου. Ούτω, την 1η Μαρτίου 1923 καθιερώθη πολιτικώς δια Β.Δ. το Γρηγοριανόν ημερολόγιον εν Ελλάδι. Αι θρησκευτικαί εορταί θα εξηκολούθουν να εορταζωνται κατά το Ιουλιανόν. Αλλ' όταν εν τη πράξει επεχειρήθη ο διαχωρισμός της εθνικής εορτής από την εορτήν του Ευαγγελισμού, το πράγμα έφερε μεγάλην σύγχυσιν. Και κατέστη σαφές ότι εν Ελλάδι είναι αδύνατος η συνύπαρξις δύο ημερολογίων, ενός πολιτικού και ενός θρησκευτικού. Υπό την πίεσιν των πραγμάτων τελούσα η Εκκλησία της Ελλάδος επρότεινεν ως μέσην λύσιν την προσαρμογήν του εορτολογίου προς το Νέον ημερολόγιον άνευ θίξεως του Πασχαλίου" (ΘΗΕ, 6(1965) στ. 49).

Σήμερα στον χώρο των παλαιοημερολογιτών (Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών) υπάρχουν πάνω από 4-5 παρατάξεις, με ιδιαίτερες Συνόδους η καθεμιά και "Αρχιεπισκόπους Αθηνών και πάσης Ελλάδος" ή Προέδρους! Οι σημαντικότερες είναι του Αυξεντίου, των Ματθαιϊκών, υπό τον Ανδρέα, υπό τον Κάλλιστο κ.λπ. Στην παράταξη του Αυξεντίου ανήκει η γνωστή μοναχή Μαγδαληνή, ηγουμένη Μοναστηριού της Κοζάνης, που αφορίσθηκε από την επίσημη Εκκλησία για τις θέσεις της κατά του Αγίου Νεκταρίου. Τις θέσεις αυτές δεν αποδέχθηκαν οι υπόλοιπες παρατάξεις, ούτε οι "ζηλωτές" του Αγίου Όρους (βλ. σχετικά Ι.Μ. Χατζηφώτη: Ο εν Αγίοις Πατήρ ημών Νεκτάριος Επίσκοπος Πενταπόλεως ο θαυματουργός, έκδ. Ι. Μ. Αγίας Τριάδος – Αγίου Νεκταρίου Αιγίνης 1981).

Το θέμα του σχίσματος των παλαιοημερολογιτών και της εξελίξεώς του είναι πολύπλοκο και παρουσιάζει πολυποίκιλες φάσεις, που δεν είναι δυνατό να θιγούν στα περιορισμένα πλαίσια μιας απαντήσεως στη στήλη αυτή. Απλώς σκιαγραφήθηκε ατελώς κι ακροθιγώς.

Δεύτε λαοί, τρανώς ανευφημήσωμεν τούς Αγίους τής εν Ορθοδοξία ηνωμένης Ευρώπης:

Εκ του βιβλίου: " Η εν Ορθοδοξία Ηνωμένη Ευρώπη".

Ορθόδοξοι Άγιοι της Δυτικής Ευρώπης. Πριν το Σχίσμα του 1054.

Του Γεωργ. Εμμ. Πιπεράκη, Επ. Καθηγητου του Παν/μίου Αθηνών.

(Σκοπός: νά τους παρακαλούμε νά μεσητεύουν γιά την Ευρώπη).

Τη μεγάλη για τα ελληνικά πράγματα μορφή του Φ. Κόντογλου (1895-1965) αποκαλύπτει πολύ αντιπροσωπευτικά στο αθηναϊκό κοινό η μνημειακή έκθεση που οργανώθηκε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων.

Η αναδρομική παρουσίαση των σχεδίων και της ζωγραφικής του νεοέλληνα ζωγράφου, αγιογράφου και συγγραφέα, εύστοχα επιλεγμένη ως προς τα έργα που συμπεριλαμβάνει κι από τα οποία πολλά –ιδίως τα σχέδια- παρουσιάζονται για πρώτη φορά, μας υποδηλώνει το πλατύ φάσμα των ικανοτήτων του δημιουργού και, κυρίως, το δυναμισμό του ταλέντου του. Ένα δυναμισμό που του επέτρεπε να εκφράζεται από την πρώτη κιόλας εφηβική ηλικία μέσα από μια ώριμη, κατασταλαγμένη, ενισχυμένη από άριστο μετιέ γραφή. Αυτός, ακόμη, ο δυναμισμός τον προίκισε με το σθένος να εκφράζεται με διάφορους επί μέρους τρόπους και με μόνιμο συνδετικό ανάμεσά τους κρίκο τη συνέπεια στη δουλειά, την ποιότητα της γραφής και την ολοσχερή αφοσίωση στο εκάστοτε ερέθισμά του.

Αυτά τα κύρια γνωρίσματα του Φώτη Κόντογλου προβάλλουν κατ' εξοχήν στην τωρινή παρουσίαση, που αποτελεί αναμφίβολα γι' αυτόν ακριβώς το λόγο, μια προσφορά. Μας αποστασιοποιεί από το σύνδρομο του Κόντογλου-αγιογράφου, για να μας προσφέρει μια όσο γίνεται πιο σφαιρική εικόνα των δημιουργιών του. Από τα πρώτα σχέδια, έως τις συνθέσεις της ωριμότητας, την εικονογράφηση των δικών του κειμένων, τα πορτραίτα των φίλων του, τα διάφορα χαρακτηριστικά τοπία από την Ελλάδα, τα σχέδια για τις τοιχογραφίες του Δήμου Αθηναίων, της Καπνικαρέας και των άλλων εκκλησιών, που τον απασχόλησαν για την αγιογράφησή τους, μας προσφέρεται ένα πολύ αντιπροσωπευτικό και διαφωτιστικό πανόραμα.

Δεν χωράει, βέβαια, κριτική στο έργο μιας μορφής σαν του Κόντογλου και γι' αυτό το τωρινό σημείωμα αποτελεί μιαν απλή υπόμνηση της σημασίας της τωρινής εκδήλωσης. Είναι επίσης αδύνατο να αναφερθούμε έστω και μονολεκτικά σε όλα τα έργα που παρουσιάζονται στις δυο μεγάλες αίθουσες στο ισόγειο του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων. Η μνεία μερικών από αυτά εδώ δεν έχει καμιά αξιοκρατική πρόθεση. Αποτελεί απλώς μια σύντομη, ενδεικτική αναφορά στο πολύτιμο περιεχόμενο της έκθεσης: Βλέπουμε έτσι μερικά κατ' εξοχήν αξιόλογα σχέδια που παρουσιάζονται στην ενότητα "πρώτα σχέδια" 1912-1924 και που αφήνουν κατάπληκτο τον θεατή για το τέλειο μετιέ ενός εφήβου. Στα σχέδια αυτά, όπου απεικονίζονται κυρίως ανθρώπινες μορφές, ο Κόντογλου αποκαλύπτει τις ικανότητες ενός μεγάλου μαιτρ. Περίπου της ίδιας εποχής είναι και τα πρώτα τοπία (σχέδια) που μαρτυρούν μιαν εκπληκτική ευαισθησία. Σημειώνουμε το υπέροχο "Ηλιοβασίλεμα μετά από το μπουρίνι" (1924). Πρόκειται για ένα "τοπίο-ψυχογράφημα", ένα καθαρά ποιητικό έργο. Υποβλητικό σαν θέμα και σαν γραφή είναι το έργο "Ο Ναθαναήλ προσεύχεται κάτω από τη συκιά" (1929), καθώς η μορφή του Ναθαναήλ προβάλλει εξαιρετικά γήινη και συνάμα εμπνευσμένη κάτω από τις παχιές χυμώδεις φυλλωσιές του δέντρου. Τοπία της Αγίας Παρασκευής, της Σερίφου, του Μυστρά, χαρακτηριστικές γωνιές από διάφορα άλλα μέρη της Ελλάδας –τη Μήλο (1942), τα Μετέωρα (1925), ένα "Ησυχαστήριο στο Άγιο Όρος", που παρουσιάζονται στην ίδια αίθουσα- τονώνουν στον επισκέπτη την εικόνα του Κόντογλου-δημιουργού, που διέθετε ένα εξαιρετικά παλμικό-ρυθμικό ίχνος, καθώς και την ικανότητα να επικοινωνεί ουσιαστικά με τη φύση.

Η ρυθμικότητα-παλμικότητα του ίχνους προικίζει με μιαν εξαιρετικά ζωτική πνοή τα σχέδια για τις τοιχογραφίες του Δημαρχείου όπου εξιστόρησε την πορεία των Ελλήνων από την αρχαιότητα μέχρι τα νεώτερα χρόνια. Σχέδια, που, όπως και το τελικό αποτέλεσμα –οι τοιχογραφίες- διακρίνονται για τη γερή δυναμική δομή της σύνθεσης και την ένταση των μορφών. Η ικανότητα αυτή του Κόντογλου να διεισδύει και στο ψυχολογικό μέρος προβάλλει ακόμη πιο έντονα στα σχέδια που έφτιαξε κατά καιρούς με πορτραίτα από το συγγενικό του άμεσο περιβάλλον και με τις αυτοπροσωπογραφίες του. Βλέπουμε μέσ' από μιαν ακόμη κι απειροελάχιστη λεπτομέρεια την έφεσή του να μας μηνύσει κάτι από τον απόκρυφο ψυχικό κόσμο της μορφής. Το παρατηρούμε αυτό στις αυτοπροσωπογραφίες του –σε διάφορες ηλικίες- στα πορτραίτα της κόρης και της γυναίκας του, της θείας του Φεβρωνίας (1939), στο σχέδιο για το τελικό πορτραίτο (με λάδι) του Ν. Χρυσοχόου κ.ά. Η ψυχολογική αυτή ανίχνευση της μορφής ενυπάρχει και στα πορτραίτα με λάδι και με αυγοτέμπερα κι αυτό παρά τη σχετική –με τη θετική, βέβαια, έννοια- σχηματοποίηση που παρατηρούμε σ' αυτά. Την επισημαίνουμε στο πορτραίτο με λάδι του Ν. Χρυσοχόου (1924), του Λ. Μαρότου (αυγοτέμπερα), της Κόρης (αυγοτέμπερα, 1951) κι αυτό παρά το ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση με τη γενικότερη διάταξή του που προκαλεί συνειρμούς με "φαγιούμ".

Από τις άλλες μη θρησκευτικού περιεχομένου συνθέσεις με τοπία κ.ά. του Κόντογλου αναφέρουμε: Τον "Αλατότοπο" (λάδι σε χαρτόνι, 1938) που είχαμε δει και στον Ελληνικό Μήνα του Λονδίνου. Το άκρως υποβλητικό και δημιουργικά αινιγματικό τοπίο "Βούρκος της Χαλκίδας" (λάδι) με μιαν ιδιόχειρη από τον Κόντογλου επιγραφή όπου μας επισημαίνει ότι το έκανε σύμφωνα με τη φαντασία και το χέρι του. Το έργο "Μακριά από τον πολιτισμό" (αυγοτέμπερα 1957) αποτελεί ένα ακόμη τεκμήριο για τη γόνιμη φαντασία του δημιουργού, ενώ "Οι Έλληνες Όμηροι" (αυγοτέμπερα) αποκαλύπτουν στο αποκορύφωμά τους τις συνθετικές κι άλλες ικανότητες του ζωγράφου. Ικανότητες που εμπνέουν μια μεγάλη ποικιλία λύσεων στις εικονογραφήσεις που έκανε για το συγγραφικό του αριστούργημα τον Πέντρο Καζάς, για τον "Αστρολάβο" κ.ά.

Επισημαίνουμε ακόμη δύο μικρές σε διαστάσεις συνθέσεις –σχέδια με σινική- την "Πείνα" και τον Γκόρκυ, που, ίσως, να παρουσιάζονται για πρώτη φορά.

Άρτια επιμελημένη κι οργανωμένη η παρουσίαση αυτή, χάρη στις συντονισμένες προσπάθειες του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων, την επιστημονική συνεργασία κι επιμέλεια του Ν. Ζία και την αρωγή της κόρης του Κόντογλου, συγκινητικά πάντα αφοσιωμένης στο έργο του μεγάλου πατέρα της, αποτελεί μιαν εκδήλωση, που οφείλει κι επιβάλλεται κανείς να δει.

Τριμηνιαίο έντυπο της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων

Βιβλιοκρισία: κου Παύλου Παλούκα, Θεολόγου - Σχολικού Συμβούλου

Το Ελληνικό Έθνος ιστορικά πέρασε δύσκολες περιόδους. Αγωνίσθηκε πολύ για να επιβιώσει και να κρατήσει την πολιτιστική του φυσιογνωμία, την Ελληνορθόδοξη ταυτότητά του.

Ιδιαίτερα στη σκοτεινή περίοδο της δουλείας τότε, που η Εκκλησία και μόνον αυτή εργάσθηκε ποικιλοτρόπως για την ιστορική συνέχεια και επιβίωση του Ελληνισμού^. αυτή που κράτησε τη συνοχή του και συνετέλεσε στο πέρασμά του από τη δουλεία στην ελευθερία, από την αφάνεια στην ύπαρξη, από το πνευματικό σκοτάδι στο φως.

Κατ'εξοχήν πέτυχε τούτο με την καλλιέργεια της ορθόδοξης και εθνικής συνείδησης, με την θρησκευτική αγωγή, με τη διάσωση της γλώσσας και του ένδοξου ιστορικού παρελθόντος μας.

Αυτήν την ιστορική αλήθεια συντηρούσε καλά-καλά μέσα στην καρδιά του ο πρώτος και ευσεβής Κυβερνήτης της Ελλάδος Ι. Καποδίστριας μετά την απελευθέρωση, γι' αυτό και θα κάνει το παν τώρα που έχει τα ηνία στα χέρια του, να συνεχισθεί μέσα από την εκπαίδευση, από τα σχολεία.

Είναι πεπεισμένος ότι "τα σχολεία δεν είναι απλώς τόπος προσκτήσεως γνώσεων, αλλά κυρίως φροντιστήρια ηθικής, χριστιανικής και εθνικής αγωγής", όπως γράφει και ο ίδιος προς τον Μουστοξύδην. Γνωρίζει ότι έτσι και μόνον θα μεγαλουργήσει και θα σωθεί το Ελληνικό Έθνος. Την σημαντική αυτή προσφορά του Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ στον τομέα της θρησκευτικής Αγωγής, που δικαιώθηκε κιόλας ιστορικά και παιδευτικά, μας φέρνει στην επιφάνεια μετά από αρκετό κόπο, χρόνο και ικανή προσπάθεια ο εξαίρετος συνάδελφος κ. Ιωάννης Β. Τσάγκας με την εν λόγω μεταπτυχιακή μελέτη του.

Ο ίδιος θέτει στον πρόλογο τον σκοπό για τον οποίο ασχολήθηκε με το θέμα αυτό αλλά και τη σημασία του για μας σήμερα: "Η ενασχόληση με την θρησκευτική αγωγή στο εκπαιδευτικό έργο του Ι. Καποδίστρια έρχεται να συμβάλει στο σωστό προβληματισμό για τα εκπαιδευτικά θέματα της εποχής μας, γιατί προσπαθεί να διερευνήσει τη θέση και τη σκοπιμότητα της θρησκευτικής αγωγής στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος και να δείξει το ρόλοι που έπαιξε και που μπορεί να παίξει στο παρόν και στο μέλλον η εν λόγω αγωγή".

Ακολουθεί μια κατατοπιστική "Εισαγωγή", που απαντά στο γιατί και στο πώς η πολιτιστική θρησκευτική φυσιογνωμία του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος έθεσε τα θεμέλια της Α/θμιας και Επαγγελμ. Εκπ/σεως και αγωγής η οποία και στηρίχθηκε στην Ελληνορθόδοξη παιδευτική παράδοση.

Για να φανεί ο ιδιαίτερος θρησκευτικός ρόλος της αγωγής αυτής στο Εκπαιδευτικό έργο που επετέλεσε ο Καποδίστριας, ο συγγραφέας χώρισε τη μελέτη αυτή σε 4 κεφάλαια με κατατοπιστικούς υπότιτλους στα οποία η έρευνα του θέματος, έχει ως εξής:

Κεφ. Α': Η θρησκευτική αγωγή προεπαναστατικά και κατά την επανάσταση του 1821 (έννοια, σκοπός, εξέλιξη, και διαμόρφωση).

Κεφ. Β': Ο Καποδίστριας και η θρησκευτική αγωγή στο πρώτο του εκπαιδευτικό έργο στα νησιά του Ιονίου (1803-1808).

Κεφ. Γ': Η θρησκευτική αγωγή στο εκπαιδευτικό έργο του Καποδίστρια στην αλλοδαπή (1809-1827).

Κεφ. Δ': Το εκπαιδευτικό έργο του Καποδίστρια στην Ελλάδα (1828-1831), (αντιλήψεις του για την οργάνωση της εκπαίδευσης και ο ρόλος της Θρησκευτικής αγωγής σ' αυτήν: Εκκλησιαστική Εκπαίδευση, Δάσκαλος, Διδακτικά βιβλία θρησκευτικών, μέθοδος διδασκαλίας, ίδρυση εκκλησιαστικού σχολείου Πόρου, μαθητές, ιεροδιδάσκαλοι).

Η έρευνα-μελέτη κλείεται με τα "συμπεράσματα" και το "παράρτημα κειμένων της Καποδιστριακής περιόδου" (αυτούσια κείμενα της εποχής φέροντα την υπογραφή του Καποδίστρια και που συγκινούν αφάνταστα τον αναγνώστη).

Την ποιότητα της εργασίας αυτής επικυρώνει τέλος η παράθεση της πλούσιας ελληνικής και ξένης βιβλιογραφίας.

Συγχαίρουμε ειλικρινά τον συγγραφέα και ευχόμεθα συνέχεια κάθε ποσοτικής και ποιοτικής συγγραφικής δημιουργίας, επ' αγαθώ Εκκλησίας, Έθνους και Παιδείας μας.

Όπως ήταν γνωστό, ο Απόστολος Παύλος πριν να γνωρίσει τον Χριστό, ήταν άνθρωπος που τηρούσε σχολαστικά τις παραδόσεις των Εβραίων. Ο ίδιος λέγει για τον εαυτό του «... εκ γένους Ισραήλ, φυλής Βενιαμίν, Εβραίος εξ Εβραίων, κατά Νόμον Φαρισαίος...» (Φιλ. 3, 5). Επίσης στο σημερινό ανάγνωσμα ομολογεί πως κατεδίωκε την Εκκλησία του Χριστού και ότι ήταν ζηλωτής «των πατερικών παραδόσεων» (Γαλ. 1, 14). Ας δούμε λοιπόν μερικές από τις παραδόσεις που υπεράσπιζε ο Παύλος και τι είναι η Παράδοση της Εκκλησίας μας.

Σ' όλη τη χώρα των δώδεκα φυλών του Ισραήλ ήταν άνθρωποι Φαρισαίοι, όπως Φαρισάιος ήταν και ο Απ. Παύλος πριν γνωρίσει τον Χριστό. Οι πιο πονηροί όμως Φαρισαίοι ήταν των Ιεροσολύμων «ως την Μητρόπολιν οικούντες και δια τούτο τετυφωμένοι», επειδή κατοικούσαν στη Μητρόπολη των πόλεων του Ισραήλ, δηλ. στα Ιεροσόλυμα, ήταν πάρα πολύ υπερήφανοι, κατά τον Ζιγαβηνό (Βυζαντινός Θεολόγος, 11^ος-12^ος αι., "Πανοπλία Δογματική"). Στα Ιεροσόλυμα ανδρώθηκε πνευματικά ο Απόστολος Παύλος. Αυτοί είχαν δημιουργήσει μια παράδοση ανθρωπίνων ενταλμάτων και οδηγιών και καλούσαν τους ανθρώπους του λαού να τις εφαρμόσουν. Ας αναφέρουμε μερικές τέτοιου είδους παραδόσεις. Ράντιζαν τα ποτήρια, τα χάλκινα σκεύη και τις κλίνες με νερό «αγιάζειν ούτω δοκούντες» (νομίζοντας ότι έτσι πρέπει) (Ζιγαβηνός). Ακόμη όταν γύριζαν από την αγορά, έπρεπε να πλυθούν, γιατί ήλθαν σε επαφή με μολυσμένους ανθρώπους. Επίσης θεωρούσαν σπουδαία παράδοση να πλύνουν τα χέρια τους πριν το φαγητό. Κάποτε ήλεγξαν τον Χριστό για τους μαθητές Του «λέγοντες^. διά τί οι μαθηταί σου παραβαίνουν την παράδοσιν των Πρεσβυτέρων; ου γαρ νίπτονται τας χείρας αυτών, όταν άρτον εσθίωσιν» (Ματθ. 15, 2). Αντίθετα, ενώ τηρούσαν τις ανόητες αυτές παραδόσεις με σχολαστικότητα, παρέβαιναν συστηματικά τις εντολές του Θεού, όπως την περιποίηση των γονέων τους, την εξάσκηση της αγάπης κ.ά. Παρέβαιναν την εντολή του Θεού και όχι τις παραδόσεις τους. Αυτά είχε υπ'όψη του ο Ησαϊας, όταν έλεγε πως ο λαός τιμά τον Θεό με τα χείλη του, ενώ η καρδιά του απέχει απ' αυτόν. Όταν παραδέχονται τις εντολές των ανθρώπων, ματαίως σέβονται τον Θεό (Ματθ. 15,8).

Ας έρθουμε τώρα στη δική μας πραγματικότητα. Όταν λέμε, τηρούμε την παράδοση της Εκκλησίας μας, τι εννοούμε; Οι σύγχρονοι θεολόγοι λένε πως παράδοση της Εκκλησίας είναι ο ίδιος ο Χριστός. Η Εκκλησία με το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας γενικά και ιδιαίτερα με τη ζωή των Αγίων, μεταδίδει τον Χριστό από γενεά σε γενεά. Ο Χριστός παρέδωσε το "Μυστήριο της Ζωής" (την Αγία Κοινωνία) στους Αποστόλους, οι Απόστολοι στην Εκκλησία, η Εκκλησία στο λαό. Ο Επίσκοπος στους Ιερείς, ο Πνευματικός στους εξομολογουμένους, ο Γέροντας στους υποτακτικούς μεταδίδει τον Χριστό. Αυτός είναι η παράδοσή μας. Ο Παύλος το λέγει καθαρά^. «εγώ γαρ παρέλαβον από του Κυρίου, ό και παρέδωκα υμίν» (Α' Κορ. 11, 23). Αυτό που παρέλαβε ο Παύλος, το παρέδωσε και στους ανθρώπους. Παρέλαβε τον Χριστό και Αυτόν παρέδωσε στους μαθητές του. Πιο συγκεκριμένα αναφέρει το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, που το παρέδωσε ο Κύριος την νύχτα της Μ. Πέμπτης. Η Θεία Ευχαριστία είναι το μέτρο της ζωής των ανθρώπων. Δεν περιορίζεται η παράδοση σε εξωτερικά πράγματα, αλλά είναι το εσώτατο βίωμα του Χριστού που μεταμορφώνει τους ανθρώπους σε ναό της αγίας Τριάδος. Αυτοί που ζουν την αληθινή παράδοση είναι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας. (Χρειάζεται και η τακτική μελέτη της Καινής Διαθήκης και η προσευχή.)

Οι Χριστιανοί μας σήμερα δεν προσπαθούν να κάνουν βίωμα την αληθινή παράδοση της Εκκλησίας μας που είναι ο Χριστός, αλλά τηρούν αρκετά σχολαστικά τις παραδόσεις των ανθρώπων. Ας πούμε μερικά παραδείγματα. Παράδοση στο γάμο είναι να πάμε στην Εκκλησία και να ζητήσουμε την ευλογία του Χριστού. Αυτό λίγοι από τους νεονύμφους το αισθάνονται. Αντίθετα τα γλέντια, τα τοπικά έθιμα, έστω κι αν είναι παγανιστικά (ειδωλολατρικά), τα κρασιά κ.ά. τα τηρούν με σχολαστικότητα. Παράδοση στα μνημόσυνα είναι να λειτουργήσουμε για τους κεκοιμημένους. Παραδόσεις είναι τα τραπέζια και οι ανθρώπινες περιποιήσεις και τα φιλολογικά μνημόσυνα. Παράδοση το Πάσχα και τα Χριστούγεννα και τις γιορτές είναι να συμμετέχουμε στο "Μυστήριο της Ζωής" (Αγία Κοινωνία), παραδόσεις είναι τα φαγητά και εδώδιμα παρασκευάσματα, οι χοροί και οι διασκεδάσεις. Παράδοση της Εκκλησίας μας είναι να εξομολογούμαστε και να κοινωνούμε τακτικά. Παραδόσεις είναι τα διάφορα έθιμα και οι συνήθειες, όπως συμμετοχή στη Θεία Μετάληψη δυο φορές το χρόνο κ.ά.

Απ' όλα αυτά καταλαβαίνουμε πόσο ευάλωτοι είμαστε να τηρήσουμε κάποια έθιμα και πόσο εύκολοι στο να ξεχάσουμε την κατ' εξοχήν παράδοσή μας, δηλ. τον Χριστό, και την προσπάθειά μας να συνδεθούμε ζωντανά μαζί Του. Ας φροντίσουμε να ξεχωρίσουμε τις παραδόσεις των ανθρώπων από την παράδοση του Χριστού, για να ωφεληθούμε πνευματικά. Αμήν.

Σημείωση: Ο Χριστός μετά την Ανάστασί Του και πριν ν' αναληφθεί στους Ουρανούς έδωσε στους Αποστόλους 3 εντολές: 1) Να πορευθούν προς όλα τα έθνη του κόσμου για να φέρουν σ'αυτούς το Ευαγγέλιο δηλαδή την καλή αγγελία της Νίκης Του κατά του αιωνίου θανάτου (δηλαδή τον χωρισμό από την παρουσία του Ζώντος Θεού). 2) Να βαπτίσουν αυτούς που θα πίστευαν στον Χριστό ως Νικητή του Αιωνίου Θανάτου, στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος (δηλαδή στο όνομα της Αγίας Τριάδος, δηλαδή του Ζώντος Θεού) και 3) Να τους διδάξουν τις εντολές που τους είχε δώσει ο Ίδιος για να ζήσουν Χριστιανική ζωή. Οι Απόστολοι έπραξαν όλα αυτά και μάλιστα δώσανε την ζωή τους με φοβερά μαρτύρια από τους ειδωλολάτρες εκτός από τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο που μετέστη στον Ουρανό, λόγω της μεγάλης του αγνότητος όπως ο Προφήτης Ηλίας.

(Δημοσιεύθηκε στο Περιοδικό της Εκκλησίας της Ελλάδος "Εφημέριος")

Οι Διπλ. Ξεναγοί στην Υπηρεσία της Εκκλησίας

Θα ήταν ευχής έργον αν οι Έλληνες Διπλ. Ξεναγοί που αποφοιτούν από τις Σχολές Ξεναγών του Ε.Ο.Τ. αποκτούσαν κάποια καλύτερη κατάρτιση σχετικώς με την Ελληνορθόδοξη παράδοση, για να μπορούν να παρουσιάζουν στους ξένους με σωστό τρόπο τους Αγίους Τόπους της Πατρίδας μας, δηλαδή τα Αποστολικά, Θεομητορικά και Αγιολογικά Προσκυνήματα.

Μέχρι σήμερα το πρόγραμμα σπουδών των Σχολών αυτών δεν περιλαμβάνει μάθημα Καινής Διαθήκης παρ' όλο που τα Τουριστικά Προγράμματα περιλαμβάνουν Αποστολικά μέρη όπως η Κόρινθος, η Πάτρα, η Θεσσαλονίκη, η Βέρροια, οι Φίλιπποι, η Πάτμος, καθώς και η Νικόπολις (κοντά στην Πρέβεζα), και ο Άρειος Πάγος κάτω από τα Προπύλαια της Ακροπόλεως των Αθηνών, κλπ.

Οι ξεναγοί όμως της Ιερουσαλήμ, παρ' όλο που είναι Εβραίοι, έχουν στην Σχολή τους μάθημα Καινής Διαθήκης, επειδή ξεναγούν τα Χριστιανικά Προσκυνήματα της Παλαιστίνης! Δεν είναι λοιπόν ντροπή μας οι Εβραίοι ξεναγοί να γνωρίζουν την Καινή Διαθήκη, και οι Έλληνες ξεναγοί να μην την γνωρίζουν;

Πρέπει λοιπόν ο Ε.Ο.Τ., ο οποίος έχει την εποπτεία των Σχολών Ξεναγών να περιλάβει στο πρόγραμμα Σπουδών μάθημα Καινής Διαθήκης. Είναι απαραίτητο να γνωρίζουν οι ξεναγοί της Ελλάδος τουλάχιστον το Βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, τις Επιστολές του Απ. Παύλου και για την Πάτμο τουλάχιστον τα 3 πρώτα και τα 2 τελευταία κεφάλαια της Αποκαλύψεως.

Μία καλή πρότασις είναι επίσης να γνωστοποιηθεί στις Θεολογικές Σχολές της Ελλάδος η σπουδαιότης του επαγγέλματος του ξεναγού για την μετάδοση του Ελληνορθοδόξου Πολιτισμού (κυρίως κατά την ξενάγηση Παλαιοχριστιανικών και Βυζαντινών μνημείων) στους ξένους μας, που φθάνουν στην Ελλάδα, σαν διψασμένα ελάφια "επί τας πηγάς των υδάτων".

Έτσι νέοι Θεολόγοι με ιεραποστολικό ζήλο τελειώνοντας την Σχολή Ξεναγών, όχι μόνο θα είναι ικανοί να παρουσιάσουν στους ξένους επισκέπτες της χώρας μας με σωστό τρόπο τον Ελληνορθόδοξο Πολιτισμό, αλλά θα αποκτήσουν και ένα δεύτερο επάγγελμα (με επί πλέον εισόδημα το καλοκαίρι ή και το μόνο τους εισόδημα ώς τον διορισμό τους στην Εκπαίδευσι).

Το Βατικανό έχει ειδική Σχολή για ξεναγούς που παρουσιάζουν τα Χριστιανικά μνημεία της Ιταλίας. Σ' αυτήν την Σχολή, ποιμαντικής του Τουρισμού, είχε σπουδάσει ο πρώην Μητροπολίτης Κερκύρας κ.κ. Τιμόθεος, ο οποίος όταν ήταν Αρχιγρ/τεύς της Ιεράς Συνόδου κυκλοφόρησε ένα βιβλίο με Ποιμαντικά θέματα, ένα κεφάλαιο του οποίου αφορούσε την Ποιμαντική του Τουρισμού. Πριν μερικά χρόνια το κεφάλαιο αυτό το είχα φωτοτυπήσει και το είχα στείλει στις Μητροπόλεις που βρίσκονται σε Τουριστικές περιοχές για να ενημερώσω τους οικείους Μητροπολίτες σχετικώς, αλλά κανείς δεν μου απήντησε. (Νυν Μακαριστός Μητρ. Σπυρίδων Κερκύρας).

Θα έπρεπε λοιπόν οι Μητροπόλεις της Ελλάδος που βρίσκονται σε τουριστικά μέρη να εφοδιάσουν τις εισόδους των Ι. Ναών, όπου μπαίνουν ξένοι, με βιβλία Ορθόδοξα σε ξένες γλώσσες, κυρίως στα αγγλικά και στα γαλλικά (κυκλοφορούν αρκετά ορθόδοξα βιβλία ξενόγλωσσα ελληνικών εκδόσεων, χώρια οι ξένες εκδόσεις που εισάγονται (κυρίως το βιβ/λείο "ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ" έχει ειδικευθεί στα ξενόγλωσσα ορθόδοξα βιβλία, τηλ. 3234411).

Οι Τούρκοι που έχουν καταλάβει από χρόνια την σημασία του Τουρισμού για την διάδοση του Ισλάμ, έχουν προς πώληση στα Τουριστικά καταστήματα ισλαμικές κατηχήσεις στα αγγλικά. (Αυτό το είδα με τα μάτια μου στο Κουσάντασι το σύγχρονο λιμάνι της Αρχ. Εφέσου.)

Οι ιεροί Ναοί που επισκέπτονται ξένοι, είναι κυρίως ο Μητροπολ. Ναός των Αθηνών, οι τρεις παραλιακοί Ναοί του Πειραιώς (Αγ. Τριάς, Αγ. Σπυρίδων και Αγ. Νικόλαος (λόγω της γειτνιάσεως του λιμένος όπου κυκλοφορούν πολλοί ξένοι), ο Ναός του Αγ. Ανδρέα στην Πάτρα, ο Ναός του χωριού της Αρχ. Ολυμπίας και των Δελφών, το περίπτερο στον χώρο της βαπτίσεως της Λυδίας στους ΦΙλίππους (πρώτη βάπτισις επί Ευρωπαϊκού εδάφους) από τον Απ. Παύλο, ο Αγ. Δημήτριος Θεσσαλονίκης, ο Μητροπολ. Ναός του Ναυπλίου Αγ. Γεώργιος, το Θεομητορικό Προσκύνημα της Τήνου, η Μονή της Αγ. Λαύρας και του Μ. Σπηλαίου, τα Μοναστήρια των Μετεώρων και του Άθω, όπως και η Μονή της Παντανάσσης στον Μυστρά και ο Κεντρικός Ναός της Σπάρτης του Αγ. Νίκωνος του Μετανοείτε, ο Μητροπολ. Ναός της Πρέβέζης, καθώς και οι Μητροπολ. Ναοί των νήσων του Αιγαίου και του Ιονίου και ιδιαιτέρως η ιερά Μονή του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου στην Πάτμο, μη εξαιρουμένης βεβαίως και της Κρήτης (Ηράκλειο: Ι. Ναός Αγ. Μηνά και Αγ. Τίτου).

Ένα θέμα τουριστικής Ποιμαντικής που πρέπει ιδιαιτέρως να προσεχθεί από την διοικούσα Εκκλησία είναι η ελευθερία που έχουν να ξεναγούν στην Πάτμο παράνομοι ξένοι ξεναγοί ετερόδοξοι (Ρωμ/κοί και Προτεστάντες). Είναι αδιανόητο ένα τέτοιο Αποστολικό Προσκύνημα και τέτοιο Κέντρο του Βυζαντινού Πολιτισμού να ξεναγείται από ξένους και μάλιστα αιρετικούς που δεν έχουν ούτε καν το δίπλωμα του Ξεναγού! Στην Πάτμο ξεναγούν μόνο τρεις διπλ. Ξεναγοί και όχι κατά το διάστημα όλης της Τουριστικής περιόδου, γιατί οι εκεί τουριστικοί πράκτορες δεν πληρώνουν το εκτός έδρας ενοίκιο, και το ημερομίσθιο που δίνουν δεν είναι αρκετό για να καλύψει τα εκτός έδρας έξοδα των Ξεναγών που έρχονται από την Αθήνα. Γι' αυτό δεν έρχονται περισσότεροι διπλ. ξεναγοί στην Πάτμο και δεν μένουν όλη την τουριστική περίοδο (Μέσα Μαρτίου – τέλος Οκτωβρίου). Πρέπει αυτό το θέμα να τακτοποιηθεί το γρηγορότερο για το καλό της ιστορικής αληθείας.

Κατά τον Μέγα Συναξαριστή, ο Άγιος Λουκάς ο Ευαγγελιστής (Ελληνικής καταγωγής από την Αντιόχεια) ήταν ιατρός επιστήμων της εποχής εκείνης. Μετά το μαρτύριο του Αποστόλου Παύλου στη Ρώμη, επανήλθε στην Ελλάδα και μαρτύρησε σε ηλικία 80 ετών στην Θήβα της Βοιωτίας (Νικηφόρος-Κάλιστος Ξανθόπουλος, MIGNE Ε.Π.Τ. 145, στ. 210). Τον κρέμασαν σε μιαν ελιά της οποίας ένα μέρος σώζονταν μέχρι προσφάτως στο Παλιό Νεκροταφείο Θηβών που είναι ο τόπος του μαρτυρίου του. Στον Ναό του Κοιμητηρίου αυτού που λέγεται Αγ. Λουκάς, βρίσκεται ο τάφος του (μαρμάρινη λάρνακα) στο δεξί μέρος του ιερού. Ο τάφος αυτός (Β' π.Χ. αι.) ανήκε σε μία Ρωμαϊκή οικογένεια, αλλά επειδή έμεινε αργότερα άδειος, οι Χριστιανοί της Θήβας τον χρησιμοποίησαν για τον ενταφιασμό του Ευαγελιστού Λουκά "λόγω τιμής", επειδή πρόκειται για εντυπωσιακό μνημείο.

Κατά τον ενταφιασμό του χύθηκε θαυματουργό κολλύριο από τον ουρανό επί του τάφου αυτού, που θαυματουργεί μέχρι σήμερα άδειος, γιατί το άγιο λείψανο είχε μεταφερθεί στην Κωνσταντινούπολη επί του υιού του Αγ. Κωνσταντίνου, Κωνσταντίου (357 μ.Χ.) απ' όπου εκλάπη από τους Φράγκους το 1204 (4η Σταυροφορία) και βρίσκεται σήμερα στην Πάδοβα (κοντά στην Βενετία) στην εκκλησία Αγ. Ιουστίνας στο κέντρο της πόλεως.

Στις 17 Σεπτεμβρίου του 2000 απεστάλη από την Πάδοβα μικρό τεμάχιο λειψάνου (οστούν) τοποθετημένο δίπλα στον τάφο. (Ασημένια λειψανοθήκη)

Ημέρα Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου το έτος 2000, στις 6 το απόγευμα, έλαβε χώρα στην Κεντρική Πλατεία της Θήβας η τελετή της επισήμου παραδόσεως τμήματος του Αγ. Λειψάνου του Ευαγγελιστού Λουκά στον Μητροπολίτην Θηβών και Λεβαδείας κ. Ιερώνυμον, παρουσία και άλλων Μητροπολιτών από διάφορα μέρη της Ελλάδος, και ωρισμένων κληρικών της Ρωμαιοκαθολικής Αντιπροσωπείας από την Πάδουα, που συνόδευσαν το τμήμα του Αγ. Λειψάνου μέχρι την Θήβα.

Το σύνολο του Αγ. Λειψάνου του Αγ. Λουκά βρίσκεται στην Πάδουα, διότι εκλάπη από τους Φράγκους Σταυροφόρους κατά την λεηλασία των Φράγκων της Τέταρτης Σταυροφορίας στην Κωνσταντινούπολην το 1204, όπου ευρίσκετο μαζί με άλλα σημαντικά λείψανα Αγίων στον Ναό των Αγ. Αποστόλων από το τέλος του 4^ου μ.Χ. αι. κατ’εντολήν του Διαδόχου του Αγ. Κωνσταντίνου, Αυτοκράτορα Κωνστάντιου.

Το μικρό αυτό τμήμα του Αγ. Λειψάνου που μας έφεραν από την Πάδουα, από τον Ναόν της Αγίας Ιουστίνης (όπου βρίσκεται ολόκληρο το λείψανο του Αγ. Λουκά, ως ολόκληρος σκελετός) είναι ένα μικρό τμήμα οστού από την πλευράν του Αγίου Λουκά.

Οι Θηβαίοι τιμούν τον Αγ. Λουκά την ημέρα της μνήμης του μαρτυρίου του 18 Οκτωβρίου. Πρόκειται για τον Αγ. Λουκά τον Ευαγγελιστή, που έγραψε ένα από τα τέσσερα Ευαγγέλια, ο οποίος ήταν και συνεργάτης του Αγ. Παύλου, και γιατρός και ζωγράφος, κυρίως εικόνων της Παναγίας. Ήταν ελληνικής καταγωγής από την Αντιόχεια (μεγάλο κέντρο μορφώσεως) όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, και οι γονείς του ήταν Έλληνες. Εμείς οι Έλληνες πρέπει να τον τιμούμε πολύ γιατί έφερε μαζί με τον Απ. Παύλο το Ευαγγέλιο στην Ελλάδα το 49 μ.Χ. στην Ανατολική Μακεδονία, στους Φιλίππους όπου έγινε η 1^η Βάπτισις επί Ευρωπαϊκού εδάφους από τον Απ. Παύλο και τον Ευαγγελιστή Λουκά που τον συνόδευε (Πράξεις των Αποστόλων, 16^ο Κεφ. Καινής Διαθήκης).

Αυτή η πρώτη Βάπτισις στην Ελλάδα (στους Φιλίππους της Μακεδονίας) είναι η αρχή του Χριστιανισμού στην Ευρώπη και η Αγία Λυδία που βάπτισε ο Απ. Παύλος καθώς και η οικογένειά της είναι οι πρώτοι χριστιανοί της Ελλάδος και της Ευρώπης.

Όταν τελείωσε η παράδοσις της μικρής ασημένιας λειψανοθήκης πού περιείχε το μικρό τεμάχιο του λειψάνου του Αγ. Λουκά, την οποία κρατούσε κλειστή μια μοναχή από την Πάδουα, μέλος της Καθολικής Αντιπροσωπείας, δημιουργήθηκε μια πομπή επίσημη με τμήμα στρατού και αναλόγου μουσικής, από την Πλατεία όπου είχε γίνει η παράδοσις του Τιμίου Λειψάνου, μέχρι το παλαιό Κοιμητήριο της Θήβας με τον Ναό του Αγ. Λουκά και την μαρμάρινη λευκή λάρνακα που βρίσκεται σήμερα μέσα στο Ναό του Κοιμητηρίου του Αγ. Λουκά, δεξιά τω εισερχομένω κοντά στην μεγαλύτερη λειψανοθήκη που δώρησε η Θήβα και πού περιέχει το τμήμα του Αγίου Λειψάνου πού μάς έφεραν από την Πάδουα.

Το μαρτύριο του Αγ. Λουκά δι’απαγχονισμού από τους Ρωμαίους κατακτητάς της Ελλάδος που εδίωκαν τους Χριστιανούς, έλαβε χώρα στα δεξιά της σημερινής εισόδου του κήπου του κοιμητηρίου, επάνω σε μιαν ελιά, η οποία δεν υπάρχει πια, όμως αναφέρεται στην αρχαία Εκκλησιαστική Ιστορία (Πατρολογία: P.G. Migne 145, 876).

Οι Θηβαίοι τιμούν τον Αγ. Λουκά τον Ευαγγελιστή (4^ο Ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης) στις 18 Οκτωβρίου και ως θαυμάσιο συνεργάτη του Απ. Παύλου και ως υπέροχο συγγραφέα των «Πράξεων των Αποστόλων» (Καινή Διαθήκη). Πρόκειται για τα ταξείδια του Απ. Παύλου και του Απ. Πέτρου. Στην Ελλάδα ο Αγ. Λουκάς πρωτοέρχεται συνοδεύοντας τον Απ. Παύλο το 49 μ.Χ. στη Μακεδονία. Ο Αγ. Λουκάς ήταν ελληνικής καταγωγής, και οι δύο του γονείς ήταν Έλληνες και γεννήθηκε στην Αντιόχεια, τη μεγάλη ωραία Πολιτεία της μορφώσεως, με μεγάλο φημισμένο λιμάνι, ανατολικά της Μεσογείου.

Εκεί συνήντησε και τον Απ. Παύλο και πια ήταν μαζί του. Όταν έφθασαν στην Μακεδονία διά μέσου Μ. Ασίας αποβιβάσθηκαν στο πρώτο ελληνικό λιμάνι επί της Βορείου Ελλάδος: τη σημερινή Καβάλα, που τότε λεγόταν Νεάπολις (ήταν το πρώτο Ευρωπαϊκό λιμάνι προς την Ανατολή). Στις «Πράξεις των Αποστόλων» ονομάζεται «Νεάπολις» (είναι το 16^ο Κεφ. των «Πράξεων των Αποστόλων» στην Καινή Διαθήκη και η χρονολογία 49 μ.Χ.). Τότε έγινε η πρώτη Βάπτισις επί Ευρωπαϊκού εδάφους στους Φιλίππους της Μακεδονίας, λίγα χιλιόμετρα από την σημερινή Καβάλα. Αυτή η πολιτεία των Φιλίππων φέρει αυτό το όνομα διότι την ίδρυσε ο ίδιος ο Βασιλιάς Φίλιππος, ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, και όταν έφθασε ο Απ. Λουκάς μαζί με τον Απ. Παύλο ήταν μια ωραία και δυναμική πολιτεία και εκεί ετελέσθη η πρώτη Βάπτισις επί Ευρωπαϊκού εδάφους. Από τον Απ. Παύλο και τον αγαπητό συνοδό και γιατρό του Έλληνα Απ. Λουκά. Η πρώτη Βάπτισις επί Ευρωπαϊκού εδάφους εδόθη στην Ελληνίδα γυναίκα και την οικογένειά της, τη Λυδία που γιορτάζει στις 20 Μαΐου. Γι’αυτό το λόγο, κατά τη γνώμη μου πρέπει να ονομασθή η Προστάτις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Στο 16^ο Κεφ. των «Πράξεων των Αποστόλων» βρίσκομε την Λυδία και την οικογένειά της που έδωσαν φιλοξενία στους δύο Αποστόλους για να περάσουν τη νύχτα.

Βιβλιοπωλεία: «Αποστολικά Προσκυνήματα στην Ελλάδα» σε 3 γλώσσες (ελληνικά, γαλλικά, αγγλικά) υπό Θεολογ. Ειρήνης Οικονομίδου. Πώληση: Νεκτ. Παναγόπουλος, Τηλ. 210-3224819, οδ. Χαβρίου 3 – Αθήνα. 2) Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, Πλατ. Κλαυθμώνος – Σταδίου.

Η Κόρινθος υπήρξε αρχαιότατος οικισμός λόγω τριών ευνοϊκών συνθηκών της τοποθεσίας της:

1) Ο επιβλητικότατος βραχώδης λόφος, ο "Ακροκόρινθος", παρείχε γρήγορη δυνατότητα αμύνης, σε περίπτωση εχθρικών επιθέσεων.

2) Ο εύφορος κάμπος που απλώνεται σε μεγάλη έκταση παρείχε σίγουρη τροφοδοσία.

3) Τα δύο λιμάνια στα δύο άκρα του Ισθμού βοηθούσαν την εμπορική επικοινωνία.

Ήδη στα Ομηρικά 'Επη η Κόρινθος αναφέρεται ως μία πλουσιοτάτη πόλις.

Στον 6^ο π.Χ. αι. την κυβέρνησε ένας από τους Επτά Σοφούς της Αρχαίας Ελλάδος: ο Περίανδρος, επί του οποίου δημιουργήθηκε εκεί ένα τεχνολογικό έργο μεγάλης σημασίας: ο "Δίολκος". Ήταν ένας πλακοστρωμένος δρόμος με αύλακες όπου έσερναν τα πλοία δια ξηράς πάνω σε τροχοφόρα αμάξια, επί του Ισθμού από το ένα λιμάνι στο άλλο (στα Δυτικά το λιμάνι του Λεχαίου επί του Κορινθιακού Κόλπου και στα Ανατολικά το λιμάνι των Κεγχρεών επί της Σαρωνικού). Αυτό το σύστημα επινοήθηκε για πιο σύντομη επικοινωνία, αφού δεν υπήρχε η διώρυγα, η οποία πραγματοποιήθηκε μόλις στο τέλος του 19ου αι.

Μετά τις ανασκαφές μπορούμε να δούμε κομμάτια του "Δίολκου" στην δυτική του πλευρά.Για το πέρασμα αυτό των πλοίων η Κόρινθος εισέπραττε διόδια, πράγμα που αποτελούσε ακόμη μία πηγή πλούτου.

Η χλιδή όμως αυτή έφερε πολλή διαφθορά και κυρίως λόγω του ιερού της Αφροδίτης με τις 1.000 εταίρες του πάνω στον Ακροκόρινθο. Επρόκειτο λοιπόν για μία πόλη με κοσμοπολίτικο χαρακτήρα και πολύ ακριβή. Γι' αυτό στην αρχαιότητα υπήρχε η έκφραση: "Ού παντός πλειν εις Κόρινθον". Δηλαδή δεν ήταν για τον καθένα ένα ταξείδι στην Κόρινθο, γιατί θα του κόστιζε πολλά χρήματα.

Αυτή όμως η ωραία και πλούσια πολιτεία κατεστράφη τελείως από τους Ρωμαίους το 146 π.Χ. Ο Ρωμαίος στρατηγός Μόμιος την κατέσκαψε μέχρι θεμελίων. Οι κάτοικοι πουλήθηκαν ως δούλοι και η γη έμεινε ακαλλιέργητη έναν αιώνα. Μόνο μερικά ωραία αγγεία βρέθηκαν στις ανασκαφές από την προϊστορική, την αρχαϊκή και την κλασσική Κόρινθο, εκτεθειμένα σήμερα στο Μουσείο δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο.

Ένα ακριβώς αιώνα μετά ο Ιούλιος Καίσαρ έδωσε εντολή να ξαναχτιστεί η Κόρινθος λόγω της στρατηγικής της θέσεως (το 46 π.Χ.). Αυτήν λοιπόν την ρωμαϊκή πόλη είδε ο Απόστολος Παύλος, όταν έφθασε εκεί κατά το 51 μ.Χ. φεύγοντας από την Αθήνα, για να φέρει το Ευαγγέλιο του Χριστού σ' αυτήν την πολυάριθμη πόλη που είχε τότε 300.000 κατοίκους.

Μετά τις ανασκαφές της Αμερικανικής Αρχαιολογικής Σχολής επισκεπτόμαστε σήμερα την αρχαία Αγορά δίπλα στο χωριό της Παλαιάς Κορίνθου. Τα περισσότερα ερείπια ανήκουν στην Ρωμαϊκή εποχή, εκτός από τις λίγες κολώνες του αρχαϊκού Ναού του Απόλλωνος (6ος π.Χ.).

Σ' αυτόν τον χώρο της Αρχαίας Αγοράς βλέπομε και το Βήμα όπου πάτησε ο Απόστολος Παύλος όταν οδηγήθηκε ενώπιον του Ανθυπάτου Γαλλίωνος για να απολογηθεί μετά τις κατηγορίες των Εβραίων της Κορίνθου. Ο Γαλλίων ήταν ο αδελφός του Ρωμαίου Φιλοσόφου Σενέκα. Ήταν μορφωμένος άνθρωπος και κατάλαβε ότι ο Απόστολος Παύλος δεν είχε κάνει τίποτε επιλήψιμο και τον άφησε αμέσως ελεύθερο (Πραξ. 18, 12-17). Επειδή λοιπόν σ' αυτό το Βήμα πάτησαν τα πόδια του Απ. Παύλου η αρχαία Χριστιανική κοινότης της Κορίνθου έχτισε επάνω ακριβώς στο Βήμα μια μικρή εκκλησία της οποίας βλέπομε επί τόπου τα θεμέλια και τμήματα του γλυπτού μαρμάρινου διακόσμου της. (Στα δεξιά του Βήματος υπάρχει μικρή σκάλα). Οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι έχουν τοποθετήσει στο σημείο του ιερού της μια επιγραφή πάνω σε πέτρινη πλάκα με χαραγμένα λίγα λόγια του Αποστόλου Παύλου από την Β' προς Κορινθίους Επιστολή: "...το γαρ παραυτίκα ελαφρόν της θλίψεως ημών καθ' υπερβολήν εις υπερβολήν αιώνιον βάρος δόξης κατεργάζεται ημίν" (Β. Κορ. 4,17).

Σύμφωνα με το 18ο Κεφ. των Πράξεων των Αποστόλων ο Απόστολος Παύλος έμεινε στην Κόρινθο ένα χρόνο και έξι μήνες ύστερα από την προτροπή του Ιδίου του Χριστού που του μίλησε "δ' οράματος εν νυκτί" στην Κόρινθο λέγοντας: "Μη φοβού, αλλά λάλει και μη σιωπήσης, διότι εγώ ειμί μετά σου, και ουδείς επιθήσεταί σοι του κακώσαι σε, διότι λαός εστί μοι πολύς εν τη πόλει ταύτη" (Πραξ. 18,9-11).

Έτσι ο Απόστολος Παύλος ίδρυσε την πρώτη σημαντική Χριστιανική κοινότητα της Ευρώπης στην Κόρινθο, όπου και απηύθυνε αργότερα τις δύο τόσο σημαντικές "προς Κορινθίους" Επιστολές του.

Αυτή η Χριστιανική Κοινότης της Κορίνθου έδωσε στην Εκκλησία του Χριστού 21 Αγίους μέσα στους αιώνες και ίδρυσε στα αρχαία χριστιανικά χρόνια πολλές παλαιοχριστιανικές Βασιλικές, των οποίων θεμέλια και τμήματα του γλυπτού διακόσμου έχουν έλθει στο φως μετά τις ανασκαφές:

Η Βασιλική "Α" πάνω στην κορυφή του Ακροκορίνθου, ακριβώς πάνω στα θεμέλια του Ιερού της Αφροδίτης.

Η Βασιλική "Β" στην περιοχή του Αρχαίου Κρανείου κοντά στην πύλη των Κεγχρεών.

Η Βασιλική "Γ" στην περιοχή της Σκουτέλας ΒΔ της Παλαιάς Κορίνθου και

Η Βασιλική "Δ" στον Δυτικό βραχίονα του λιμένος Λεχαίου επί του Κορινθιακού κόλπου, εις μνήμη του μάρτυρος της Κορίνθου Λεωνίδου, που είναι και η καλύτερα διατηρημένη (4ου αι.). Ο Άγ. Λεωνίδης της Κορίνθου μαρτύρησε τον 3ο αι. μαζί με 7 παρθένους. (Τους κατεπόντισαν όλους μέσα στο λιμάνι του Λεχαίου). Η βασιλική αυτή ήταν ένα μεγαλόπρεπο οικοδόμημα. Σώζονται σήμερα πολλά τμήματα του Ναού και είναι δυνατή η αναστήλωση μετά τις ανασκαφές του 1858 του Αρχαιολόγου Πάλλα. Υπάρχει ακόμα η Βασιλική "Ε" που ήταν κοιμητηριακή και οι Βασιλικές "Ζ" και "Η" που δεν έχουν ακόμη ανασκαφεί.

Το λιμάνι των Κεχρεών στα Ανατολικά της Κορίνθου, επί του Σαρωνικού, αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων στο τέλος του 18ου Κεφαλαίου, γιατί από κει ανεχώρησε ο Απόστολος Παύλος μαζί με τους συνεργάτες του, τον Ακύλα και την Πρίσκιλλα, για να επιστρέψει στην Μ. Ασία όπου έχομε τα γεγονότα στην Έφεσο (19ο Κεφ. των Πράξεων).

Στις Κεγχρεές βλέπομε σήμερα ένα τμήμα του αρχαίου λιμένος και τα θεμέλια μιας Βασιλικής της οποίας το μεγαλύτερο μέρος είναι μέσα στην θάλασσα. Η Χριστιανική Κοινότης των Κεγχρεών έδωσε και μία υπέροχη γυναικεία αγία προσωπικότητα: την Διακόνισσα Φοίβη στην οποία η Εκκλησία είχε τόση εμπιστοσύνη, ώστε να την στείλει να ταξιδέψει μόνη της δια θαλάσσης για κάποια υπόθεση της Εκκλησίας ώς την Ρώμη! Η Φοίβη αναφέρεται ως συνεργάτης του Αποστόλου Παύλου στην προς Ρωμαίους Επιστολή: "Συνίστημι δε υμίν την αδελφήν ημών, ούσαν Διάκονον της Εκκλησίας της εν Κεγχρεαίς" (Ρωμ. 16, 1-2).

Κοντά στις Κεγχρεές βρίσκονται οι ανασκαφές του Ιερού του Ποσειδώνος, όπου ετελούντο τα Ίσθμια (Πανελλήνιοι αγώνες) και τους οποίους βέβαια θα γνώριζε ο Απόστολος Παύλος για να γράψει στους Κορινθίους την υπέροχη φράση του: "Πας δε ο αγωνιζόμενος πάντα εγκρατεύεται, εκείνοι μεν ουν ίνα φθαρτόν στέφανον λάβωσιν, ημείς δε άφθαρτον" (Α' Κορ. 9, 25-26).

Ωστόσο, η Κορινθία δεν μας προσφέρει μόνο αρχαιοελληνικές, βιβλικές και παλαιοχριστιανικές μνήμες. Έχει και πολλά μοναστηριακά μνημεία και πολλά ερημητήρια, εκ των οποίων μερικά από την Βυζαντινή εποχή, όπως του Αγίου Νικολάου του εν Βουνένοις (11ου αι.) κοντά στην Περαχώρα, με αξιόλογες τοιχογραφίες του 13ου αι., του Προφήτου Ηλιού Ζαχόλης (15 χιλμ. από το Δερβένι), με ενδείξεις ότι ιδρύθηκε πριν τον 14ο αι., της Κοιμήσεως Θεοτόκου Λέχωβης, 11ου αι. (20 χιλμ. από το Κιάτο), του Αγίου Βλασίου κοντά στον Συνοικισμό Άνω Τρικκάλων, σε υψόμετρο 1.400 μ. (40 χιλμ. από το Ξυλόκαστρο), μεταξύ 13ου και 14ου αι.). Αναφέρομε μόνο αυτά επειδή ανήκουν στην Βυζαντινή περίοδο.

Στην Βυζαντινή εποχή ανήκουν και μερικά ερημητήρια, όπως του Αγίου Κωνσταντίνου Πελλήνης του 13ου αι. Βρίσκεται μέσα σε βράχο του Μαύρου Όρους με αγιογραφίες του 14ου και 15ου αι. (σήμερα δεν κατοικείται), της Παναγίας του Στείρι (11ου αι.) σε απόσταση δύο ώρες δρόμο, στην παραλία, της Παναγία των "Καλών Νησιών" (13ου αι.), επάνω στο Μεγάλο Νησί των Αλκυονίδων Νήσων. Διατηρείται μέρος των Βυζαντινών τοιχογραφιών.

Αυτή η πλούσια πολιτιστική παράδοση της πατρίδος μας έτσι όπως ξετυλίγεται μέσα στις χιλιετίες, είναι καλό να γνωστοποιηθεί πιο πλατειά μέσα στον λαό μας και κυρίως την νεότητα για να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις ξένες επιδράσεις και ν' ανοίξει ένα σωστό ελληνικό παράθυρο προς το μέλλον.

Το Βήμα του Γαλλίωνος στην Ρωμαϊκή Αγορά της Κορίνθου, όπου πάτησαν τα πόδια του Απόστολου Παύλου (Πραξ. 18).

Κατατεθημένο στο περιοδικό της Εκκλησίας "Εφημέριος" προς δημοσίευση (2001).

Περιοδικό Εκκλησίας της Ελλάδος "Εφημέριος" Φεβρ. 1999

Υπό Ειρήνης Οικονομίδου, Πτυχ. Θεολογίας & Πολ. Επιστημών,

Μια από τις πιο γραφικές πλατείες της Αθήνας, και μάλιστα πολύ κοντά στο κέντρο, είναι η Πλατεία του Λυσικράτους. Φθάνομε σ' αυτήν είτε ανεβαίνοντας την οδό Λυσικράτους απέναντι ακριβώς από την Πύλη του Αδριανού, είτε από του Μακρυγιάννη, ανεβαίνοντας την οδό Βύρωνος, που στην αρχή της κοσμείται τώρα με το άγαλμα του Μακρυγιάννη, του Στρατηγού του 1821.

Σ' αυτήν την Πλατεία, όπως και σε μερικές άλλες γωνιές της Παλαιάς Αθήνας, συναντούμε κοντά κοντά, τα "Δύο Πρόσωπα της Ελλάδος", δηλαδή τον Αρχαίο και τον Χριστιανικό πολιτισμό μας (υπάρχει σχετικό βιβλίο, και μάλιστα βραβευμένο, με αυτόν τον τίτλο).

Σ' αυτήν λοιπόν την Πλατεία υψώνεται μέσα από ένα ανασκαμμένο αρχαιολογικό χώρο, αυθεντικότατο, το Χορηγικό Μνημείο του Λυσικράτους, αναδύοντας την χάρι και την κομψότητα των μνημείων του 4ου π.Χ. αι. Το πεντελικό του μάρμαρο, χρυσωμένο από την πατίνα του χρόνου, μοιάζει σαν να πάλλεται από ζωή.

Ο Λυσικράτης ήταν ένας πλούσιος Αθηναίος, που είχε δώσει σεβαστό ποσόν προς την Πολιτεία για το ανέβασμα κάποιου από τα περίφημα θεατρικά έργα (Τραγωδίες και Σατυρικά Δράματα), γιατί το θέατρο εθεωρείτο τότε από την Αθηναϊκή Δημοκρατία ως εκπαιδευτήριο του λαού. Γι' αυτό οι χορηγίες αυτές των πλουσίων Αθηναίων πολιτών ήταν υποχρεωτικές και ονομάζοντο "λειτουργίες", δηλαδή υπηρεσίες τού λαού προς την Πολιτεία. (Η αρχαία Χριστιανική Εκκλησία χρησιμοποίησε αυτήν την λέξη για να ονομάσει το "έργο του λαού" προς τον Θεό).

Τα θεατρικά αυτά έργα τα παρουσίαζαν στην Αθήνα στο Θέατρο του Διονύσου (είσοδος στον δρόμο προς την Ακρόπολη) κατά τις μεγάλες θρησκευτικές εορτές τα "Διονύσια", αφού το θέατρο γεννήθηκε στην Ελλάδα μέσα στην λατρεία του Διονύσου. Γι' αυτό το Μνημείο του Λυσικράτους φέρει στο επάνω μέρος ολόγυρα μια λεπτότατη φρίζα σκαλισμένη στο μάρμαρο, που παρουσιάζει την ζωή του Διονύσου, σύμφωνα με την ελληνική Μυθολογία.

Όταν το θεατρικό έργο, για το οποίο ένας χορηγός είχε πληρώσει, κέρδιζε το βραβείο του θεατρικού Διαγωνισμού, ο χορηγός αυτός είχε το δικαίωμα να εγείρει ένα μνημείο προς τιμήν του μέσα στην πόλη, επάνω στο οποίο τοποθετούσε το βραβείο του, που ήταν ένας τρίποδας. (Μέχρι σήμερα έχομε στην Πλάκα, που είναι η αρχαία Αθήνα, την οδό Τριπόδων, η οποία είναι το ίδιο μέρος του αρχαίου δρόμου, που εκοσμείτο με τα χορηγικά αυτά μνημεία. Η οδός Τριπόδων ξεκινάει από την Πλατεία του Λυσικράτους και προχωρά προς το εσωτερικό της Πλάκας, γύρω από το Βόρειο μέρος της Ακροπόλεως.

Στον αριστερό δρόμο της Πλατείας, που αρχίζει στο τέλος της οδού Βύρωνος και καταλήγει προς τα επάνω σε σκαλάκια, συναντούμε το Χριστιανικό μνημείο, δηλαδή την μικρή Εκκλησία του Αγ. Δημητρίου. Απ' έξω δεν έχει τίποτε το εντυπωσιακό ως αρχιτεκτονική. Και αν κανείς περάσει δίχως να προσέξει μια λεπτομέρεια, μπορεί να το προσπεράσει, χωρίς να δώσει πολλή σημασία. Υπάρχει όμως στην είσοδο μια μαρμάρινη επιγραφή: "ΕΙΣ ΤΟΝ ΕΝΤΑΥΘΑ ΙΕΡΟΝ ΝΑΟΝ ΤΟΥ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΔΙΗΚΟΝΗΣΕΝ Ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ".

Δίπλα στην επιγραφή αυτή είναι εντοιχισμένο ένα παλαιό χριστιανικό ανάγλυφο που αποτελεί την κτητορική επιγραφή. Δηλαδή τα στοιχεία της ιδρύσεως του Ναού. Έχει χρονο-λογία 1404, το όνομα του Αγ. Δημητρίου και το όνομα του ιδρυτού Φωκά Μπενιζέλου. Από αυτό το όνομα καταλαβαίνομε ότι πρόκειται για κάποιον πρόγονο της Αγ. Φιλοθέης, η οποία είχε αυτό το οικογενειακό όνομα και ξέρομε ότι κατοικούσε στην Πλάκα.

Το εσωτερικό του Ναού έχει διατηρήσει τον τύπο των μικρών μεταβυζαντινών ναών με τις χαμηλές καμάρες και την έντονη κατανυκτικότητα.

Πριν δύο χρόνια έγινε εκεί ο διορισμός του π. Ιωάννου, ενός νέου πρεσβυτέρου, ο οποίος με την επίσης νέα πρεσβυτέρα του δημιούργησαν μια πολύ έντονη λατρευτική ζωή. Καθημερινά τελείται Όρθρος και Θεία Λειτουργία από τις 5,50' π.μ. ώς τις 8 η ώρα. Κάθε απόγευμα τελείται Εσπερινός στις 6 μ.μ. και κάθε βράδυ Απόδειπνο στις 8 μ.μ. Κάθε Σάββατο έχει κήρυγμα.

Έχουν και οι δύο μία ασκητική προσωπικότητα, αλλά είναι πολύ κοινωνικοί. Στο πίσω μέρος του ναού υπάρχει το Πρεσβυτέριο με μια μεγάλη φιλόξενη αυλή όπου συναντά κανείς συχνά νέους να συνομιλούν με τον π. Ιωάννη. Αυτή η αυλή είναι πολύ γραφική.

Στον ναό αυτόν υπάρχει ακόμη μία ευχάριστη έκπληξη: κάποια νέα κοπέλα ψάλλει βυζαντινή μουσική με ζωντανή και εκφραστική φωνή που εκπλήσσει.

Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι ο Αγ. Δημήτριος Πλάκας αποτελεί μια ζεστή αγκαλιά για την νεότητα, και ένα παράδειγμα βιώσεως του απολύτου της Αληθείας του Ευαγγελίου, αφού ο Αγ. Δημήτριος ήταν πολύ νέος όταν έδωσε την ζωή του με το φριχτό αυτό μαρτύριο, για να υπερασπίσει το Ευαγγέλιο του Χριστού και ο Αθανάσιος Διάκος ήταν επίσης πολύ νέος όταν κι αυτός πέρασε ένα άλλο φριχτό μαρτύριο περιφρονώντας την πλάνη του Ισλάμ και προτιμώντας να πεθάνει Χριστιανός.

Σ' αυτήν την Πλατεία έζησε για λίγο και μία άλλη νεανική προσωπικότης που δοξάσθηκε, ας ήταν ξένος, γιατί έδωσε την ζωή του υπέρ της ελευθερίας της Ελλάδος, πεθαίνοντας από βαριά ασθένεια κατά την πολιορκία του Μεσολογγίου (19.4.1824). Κατά το διάστημα κάποιας διαμονής του στην Αθήνα είχε φιλοξενηθεί στο μοναστήρι Φραγκισκανών μοναχών (των Καπουτσίνων), που βρισκόταν στο επάνω μέρος της σημερινής Πλα-τείας του Λυσικράτους^. ήταν ο Άγγλος ποιητής Λόρδος Βύρων. Σε ένα από τα χειρόγραφά του που είχε εκτεθεί στο Μουσείο Μπενάκη κατά την Έκθεση που οργανώθηκε προς τιμήν του, στα 150 χρόνια από την κοίμησή του, έγραφε: "Η Ελλάδα με έκανε ποιητή".

Έτσι η αγέραστη ομορφιά του αρχαίου Μνημείου και η μνήμη των νέων ηρώων της χριστιανικής πίστεως και της ελευθερίας, τόσο κοντά το ένα με το άλλο, μας θυμίζει τα λόγια ενός ξένου μελετητού της Ελλάδος:

"Εσείς οι Έλληνες θα είσθε πάντα η νεότης του κόσμου".

Εισαγωγή στην Επίσκεψη της Εκθέσεως των Κειμηλίων στην Θεσσαλονίκη

Ως τον 8ο αιώνα μ.Χ. η χερσόνησος του Άθω ήταν ακατοίκητη. Οι πρώτοι ερημίτες εγκατεστάθηκαν εκεί (στους πρόποδες του Όρους που έχει ύψος 2.000 μ. ακριβώς πάνω από την θάλασσα) κατά το 800 μ.Χ. και ο αριθμός τους αυξήθηκε γρήγορα. Αυτό αποδεικνύεται από την μαρτυρία του ιστορικού Γενέσιου (10ος αι.) ότι το 843 ήλθαν στην Κωνσταντινούπολη μοναχοί από τον Άθω, όπως και από άλλα σημαντικά μοναστικά κέντρα της Αυτοκρατορίας για να εορτάσουν το τέλος της Εικονομαχίας.

Οι αρχαιότεροι Αθωνίτες Άγιοι έζησαν κατά τον 9ο αι. Αυτοί ήταν ο αυστηρός ασκητής Πέτρος ο Αθωνίτης και ο Αγ. Ευθύμιος ο Νέος. Στην αρχή υπήρχαν μόνο ασκηταί που ζούσαν σε ερημητήρια μόνοι τους με σκληρή άσκηση. Οι πρώτοι αυτοί ερημίτες δεν δέχονταν τον κοινοβιακό μοναχισμό. Κατά το τέλος του 9ου αι. οι Αυτοκράτορες του Βυζαντίου άρχισαν να παραχωρούν ωρισμένα προνόμια, όπως η απαγόρευση της βοσκής στον Άθω. Κατά τον 10ο δε αιώνα άρχισαν να εφαρμόζονται και ωρισμένοι τοπικοί θεσμοί, όπως ο Κυβερνήτης που κανόνιζε τις σχέσεις των ασκητών με τον έξω κόσμο, το αξίωμα του Οικονόμου και του Εκκλησιάρχου και του Επιτηρητού. Αναφέρονται επίσης και τρεις συνάξεις τον χρόνο στις οποίες αντιπροσωπεύοντο όλα τα ερημητήρια, ακόμη και τα πιο μικρά. (Τα Χριστούγεννα, το Δεκαπενταύγουστο και το Πάσχα), για να παίρνονται αποφάσεις σχετικά με τα θέματά τους.

Με την άφιξη όμως στον Άθω του Αγ. Αθανασίου (Καθηγητού σε ανωτέρα Σχολή της Κωνσταντινουπόλεως), που ήταν φίλος του Νικηφόρου Φωκά, επήλθε μεγάλη αλλαγή. Ο Αγ. Αθανάσιος είχε ακολουθήσει τον Νικηφόρο Φωκά στην εκστρατεία για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Άραβες (960-961 μ.Χ.) και έτσι μετά την νίκη πήρε μέρος από τα λάφυρα για να ιδρύσει στον Άθω ένα μικρό Κοινόβιο. Όταν όμως ο Νικηφόρος Φωκάς έγινε Αυτοκράτορας έδωσε πλούσιες δωρεές και προνόμια στον Αθανάσιο και έτσι δημιουργήθηκε το πρώτο μεγάλο Κοινόβιο μοναστήρι με 80 μοναχούς που ωνομάσθηκε "Μεγίστη Λαύρα" (963 μ.Χ.).

Οι παλαιοί ασκηταί αντέδρασαν και μετά την δολοφονία του Νικηφόρου Φωκά, απευθύνθηκαν στον επόμενο Αυτοκράτορα τον Τσιμισκή για να τους λύσει την διαφορά. Τότε, το 972 συνετάχθη το πρώτο Τυπικό του Αγ. Όρους που ωνομάσθηκε "Τράγος" που όριζε τις ειδικές ανάγκες της Μεγίστης Λαύρας και νομοθετούσε ένα καθεστώς συνυπάρξεως του αναχωρητικού ασκητισμού και του νέου Κοινοβιακού συστήματος.

Πρέπει να προσθέσομε όμως ότι και τα δύο αυτά συστήματα μοναχισμού υπήρχαν από τον 4ο αι. μ.Χ. Ο μεν αναχωρητικός μοναχισμός είχε ιδρυθεί από τον Άγιο Αντώνιο στην Έρημο της Αιγύπτου, ο δε κοινοβιακός μοναχισμός, δηλαδή η από κοινού ζωή μιας ομάδος μοναχών, ιδρύθηκε από τον άγιο Βασίλειο. Στον Κανόνα του Μεγ. Βασιλείου για το Κοινόβιο το 24ωρο χωρίζεται σε τρία μέρη, τρία οκτάωρα: Το ένα οκτάωρο είναι αφιερωμένο στην προσευχή (μοιρασμένη μέσα στις 24 ώρες), το δεύτερο οκτάωρο είναι για χειρωνακτική εργασία για την διαβίωση των μοναχών, και το τρίτο οκτάωρο είναι μοιρασμένο στην ανάπαυση και την μελέτη.

Όπως είναι γνωστό ο Μεγ. Βασίλειος είχε σπουδάσει στην Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών, και έτσι είχε γνωρίσει την έννοια της αρμονίας και του μέτρου τις οποίες εφήρμοσε και στον μοναχικό Κανονισμό του Κοινοβίου.

Η χερσόνησος του Άθω είναι η μόνη μοναστική περιοχή που έχει το μεγάλο πλεονέκτημα των θαλασσίων ακτών και έτσι, μετά την απώθηση των Αράβων από την Κρήτη, χτίστηκαν στις παραλίες πολλά μοναστήρια, επειδή είχε επανέλθει η ασφάλεια στις θαλάσσιες επικοινωνίες.

Αυτή η μεγαλύτερη επικοινωνία με τον υπόλοιπο κόσμο έδωσε στον Άθω ένα διορθόδοξο χαρακτήρα: έρχονται ορθόδοξοι μοναχοί από την Ιβηρία του Καυκάσου και ιδρύουν την Μονή Ιβήρων, από το Αμάλφι της Ιταλίας, από την Ρωσσία, την Σερβία με τις Μονές του Αγ. Παντελεήμονος και του Χιλανδαρίου, από την Βουλγαρία με την Μονή Ζωγράφου, από την Ρουμανία κλπ. Έτσι ξένοι Oρθόδοξοι ηγεμόνες έδωσαν μεγάλες δωρεές.

Κατά την Φραγκοκρατία της 4ης Σταυροφορίας κατά του Βυζαντίου οι Αθωνίτες Μοναχοί ήλθαν σε σύγκρουση με τους Λατίνους που πήγαν να τους καθυποτάξουν και τότε ωρισμένοι μοναχοί μαρτύρησαν για την Ορθοδοξία. Όταν όμως πλησίαζε ο κίνδυνος της τουρκικής κατακτήσεως του Βυζαντίου, οι μοναχοί ήλθαν εγκαίρως σε διπλωματική επαφή μαζί τους η οποία τους παρεχώρησε ωρισμένα προνόμια, που κράτησαν ζωντανό τον μοναχισμό στον Άθω σε όλη την περίοδο της Τουρκοκρατίας, και τον βοήθησαν να αναδειχθεί κιβωτός της Ορθοδοξίας και του Γένους σ' αυτήν την τραγική περίοδο.

Τα έργα μεγάλων Αγιορειτών Πατέρων όπως του Αγ. Μακαρίου Νοταρά και του Αγ. Νικοδήμου του Αγιορείτου κατά τον 18ο αι., βοήθησαν τον λαό μας να ζωντανέψει πνευματικά και η Αθωνιάς Σχολή (Πανεπιστημιακού επιπέδου) που ιδρύθηκε στην Μονή Βατοπεδίου επίσης τον 18ο αι. έγινε φυτώριο πολλών νέων πνευματικών προσωπικοτήτων.

Ο Μοναχισμός είναι θεσμός που συναντάμε μέσα στην Αγία Γραφή και στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη. Στην μεν Παλαιά Διαθήκη στον βίο ωρισμένων Προφητών, όπως του Προφήτου Ηλία και στην Καινή Διαθήκη στον βίο του Αγ. Ιωάννου του Βαπτιστού και στην άσκηση του ιδίου του Χριστού που πέρασε 40 ημέρες με τέλεια νηστεία στο όρος που ονομάζεται σήμερα "Σαραντάριον" (στην Παλαιστίνη), για να νικήσει τους πειρασμούς του δαιμονικού κόσμου, πριν ν' αρχίσει το Δημόσιο Έργο Του.

Σκοπός του Μοναχισμού είναι η τελείωσις δια της ασκήσεως και η μεγαλύτερη ησυχία για προσευχή. Η προσευχή είναι ισχυρή πνευματική ενέργεια και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό που ο JOHN THATCHER, Αμερικανός Βυζαντινολόγος και Δ/ντής του Βυζαντινού Ινστιτούτου DUBARTON OAKS, είχε πει στους Φοιτητάς της Σχολής της Χάλκης όταν ακόμη λειτουργούσε: "Εσείς οι Ορθόδοξοι έχετε μια δύναμη μεγαλύτερη της Ατομικής Ενεργείας" (γιατί μόνο στην Ορθόδοξο Εκκλησία η προσευχή βασίζεται στην ορθή αποστολική πίστη και στην ορθή λειτουργική ζωή.

ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΛΟΥΚΑ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΟΥ

Σύμφωνα με ένα βυζαντινό "χρυσόβουλο" (αυτοκρατορικό έγγραφο) που φυλασσότανε στο "Μέγα Σπήλαιο", κοντά στα Καλάβρυτα, ο Ευαγγελιστής Λουκάς είχε συγγράψει το Ευαγγέλιό του (το "Κατά Λουκά Ευαγγέλιο"), 15 χρόνια μετά την Ανάληψι του Χριστού, σ' αυτό το μεγάλο σπήλαιο (όπου αργότερα χτίστηκε το μοναστήρι). Έτσι δεν είναι καθόλου περίεργο πώς μια από τις τρεις εικόνες της Παναγίας που αγιογράφησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς (είχε γνωρίσει την Παναγία προσωπικώς) και που ευλόγησε η ίδια βρίσκεται ώς σήμερα εκεί. Οι πυρκαγιές που κατέστρεψαν πολλές φορές το Μοναστήρι, δεν έκαψαν την εικόνα αυτή. Έκαψαν όμως το χρυσόβουλο.

Η Μονή του "Μεγάλου Σπηλαίου" έχει μια πολύ αρχαία παράδοσι και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην πνευματική ζωή της Ελλάδος κατά την Επανάστασι του 1821 και στις αρχές του νέου Ελληνικού βασιλείου.

Αυτή λοιπόν η παράδοσις και το γεγονός ότι ο Άγ. Λουκάς έγραψε εκεί το Ευαγγέλιό του μπορούν να καταστήσουν την Μονή του "Μεγάλου Σπηλαίου" τόπο προσκυνήματος όχι μόνο Πανελλήνιο, αλλά και Παγκόσμιο.

ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ, Περιοδ. της Εκκλησίας της Ελλάδος

Η Φωκίδα παρ' όλο τον ορεινό της χαρακτήρα, έπαιξε μεγάλο ιστορικό και πολιτιστικό ρόλο από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι τις μέρες μας.

Στον πανέμορφο Παρνασσό της αντιλαλούν ακόμα οι μύθοι για τις Μούσες, που συμβόλιζαν τον πολιτισμό και για την λύρα του Απόλλωνα που συμβόλιζε την παγκόσμια αρμονία. Όμως πάνω στην Γκιώνα και τα Βαρδούσια αντιλαλούν ακόμα τα καριοφίλια της κλεφτουριάς και λάμπει σαν πνευματικό μετέωρο το Μοναστήρι του Προδρόμου, ασκηταριό και στρατηγείο μαζί του Διάκου στον μεγάλο ξεσηκωμό του '21. Ανεβίωσε πριν ένα χρόνο, κοντά στο χωριό Αρτοτίνα, γενέτειρα δική του και της μητέρας του. (Απέχει από το Λιδωρίκι 50 χλμ., κρυμμένο μέσα στα πλατάνια και τις οξιές των Βαρδουσίων, στα 1.300 μ.).

Λίγο πιο κάτω, στο Κροκύλειο, γεννήθηκε ο Στρατηγός του '21 Μακρυγιάννης σ' ένα χωράφι! Ο δυνατός του όμως χαρακτήρας φάνηκε από τα εφηβικά του χρόνια, όταν λίγο πιο πέρα, στην Δεσφίνα, έκανε την "συμφωνία" με τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, κατά την εορτή της μνήμης του, και κράτησε την υπόσχεσί του να του αφιερώση ένα ασημένιο καντήλι που υπήρχε ώς την εποχή του Όθωνος. (Ως γνωστόν ο Όθων απέσπασε πολλά πολύτιμα σκεύη Μονών, όταν τις έκλεισε με δικτατορικό τρόπο). Ένας μόνο μοναχός συνεχίζει σήμερα την ιστορική παράδοσι αυτής της μονής.

Ό,τι υπήρξε η Αγία Λαύρα για τον Μωριά, τον ίδιο ρόλο έπαιξε η Μονή του Προφήτου Ηλιού στην Στερεά Ελλάδα. Βρίσκεται ανάμεσα στους Δελφούς και το Χρυσό. Σκαρφαλωμένη στους πρόποδες του Παρνασσού. Στρατηγικά κρυμμένη από κάθε εχθρικό μάτι, κατέστη το κέντρο της Επαναστάσεως στην Στερεά, όταν ο Επίσκοπος Σαλώνων (Αμφίσσης) Ησαϊας, ύψωσε εκεί την σημαία του Αγώνος για την ελευθερία της Ελλάδος. Στην βιβλιοθήκη της Μονής (σήμερα γυναικεία) υπάρχουν μερικά έγγραφα της εποχής του '21. Το καθολικό κοσμείται με ένα από τα πιο φημισμένα ξυλόγλυπτα τέμπλα της χώρας μας. (Από τον ίδιο τεχνίτη που έκανε και το περίφημο τέμπλο στον Άγιο Νικόλαο Γαλαξειδίου). Γι' αυτό η μονή του Προφήτου Ηλιού αναφέρεται σήμερα στους ξένους τουριστικούς οδηγούς και πολλοί ξένοι την επισκέπτονται.

Μεταξύ των παλιών της κτισμάτων υπάρχει, ερειπωμένο, και ένα "φωτάναμα", δηλαδή ο κλειστός χώρος όπου οι μοναχοί θερμαινότανε εναλλάξ, τον χειμώνα, κατά τις νυκτερινές ακολουθίες. (Το καλύτερα διατηρημένο βυζαντινό "φωτάναμα" βρίσκεται στην Μονή του Οσίου Λουκά, 11ου αι.).

Από το ύψος της Μονής του Προφήτου Ηλιού αντικρύζομε στα δυτικά τον απέραντο ελαιώνα της Αμφίσσης που καταλήγει στον μυχό του Κορινθιακού κόλπου με το λιμάνι της Ιτέας. Σ' αυτήν την ακτή έφθασαν, σύμφωνα με τον μύθο, Κρήτες ναυτικοί οδηγημένοι από τον Απόλλωνα που είχε μεταμορφωθή σε δελφίνι. Αυτοί οι ναυτικοί υπήρξαν οι ιδρυταί του Μαντείου των Δελφών πάνω στη δυτική πλαγιά του Παρνασσού, στα 600 μ. ύψος.

Το μεγαλειώδες τοπίο που αγκαλιάζει η ματιά μας από κει πάνω, προς τα δυτικά και μάλιστα κατά το ηλιοβασίλεμα, μέσα στην αντίθεσι που δημιουργείται από τα βράχια των Φαιδριάδων και την ειρηνική κοιλάδα με τον Κορινθιακό να λαμπυρίζη στο βάθος, μας κάνει να καταλάβωμε γιατί οι Αρχαίο Έλληνες ωνόμασαν αυτόν τον τόπο "ιερό" και μάλιστα "ομφαλό της γης". (Ο Χριστιανικός Ομφαλός βρίσκεται στο Ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα).

Μετά τις ανασκαφές της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής στα τέλη του 19ου αι. αποθαυμάζομε σήμερα τα ερείπια του ιερού του Απόλλωνος, σκαλωτά χτισμένα σε τέσσερα επίπεδα, αρχίζοντας από την ιερά οδό, φθάνοντας στον Ναό, όπου εδίδοντο οι χρησμοί, και ανηφορίζοντας μετά προς το θέατρο, για να καταλήξωμε στο στάδιο.

Κατά τις θρησκευτικές εορτές των Πυθείων, στο θέατρο αυτό, ετελούντο μουσικοί και ποιητικοί αγώνες, στο δε Στάδιο οι πανελλήνιοι αγώνες δυο χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς.

Το Μαντείο του Απόλλωνος στους Δελφούς επηρέασε πολλές φορές την εξέλιξη ιστορικών γεγονότων στην αρχαιότητα, αλλά δεν έλειψε να επισημάνη και την αλήθεια του Χριστιανισμού, όταν έφθασε η ώρα. Ο Αύγουστος Οκταβιανός, πρώτος Ρωμαίος Αυτοκτάρωρ, επί της βασιλείας του οποίου γεννήθηκε ο Χριστός, έστειλε κάποτε αγγελιαφόρο στους Δελφούς για να ρωτήση το Μαντείο ποιός θα βασιλέψη μετά από αυτόν. Και η Πυθία απήντησε: "Εβραίος παίς και πορεύου εν σιγή". Μετά δηλαδή από την γέννησι του Σωτήρος έπρεπε να μείνουν σιωπηλοί από σεβασμό.

Ο θρίαμβος της Εκκλησίας στις αρχές του 4ου μ.Χ. αι. ωδήγησε στη δημιουργία νέων χώρων για την χριστιανική λατρεία. Τότε γέμισε η Ελλάδα και όλες οι ακτές της Μεσογείου από τις περίφημες "βασιλικές". Έτσι και στους Δελφούς, στον χώρο της αρχαίας Παλαίστρας και του Γυμνασίου βλέπομε θεμέλια χριστιανικού Ναού. Βρέθηκε και μια βασιλική στην θέσι του σημερινού χωριού των Δελφών, ο διάκοσμος της οποίας (τα γλυπτά θωράκια του ιερού της) τα βλέπομε στην είσοδο της Ιεράς Οδού και μέρος του ψηφιδωτού δαπέδου στα δεξιά της εισόδου του Μουσείου, όπου είναι εκτεθειμένα τα λιγοστά γλυπτά της αρχαίας ελληνικής τέχνης, που απέμειναν μετά την λαφυραγώγησι και την καταστροφή του Ιερού.

Η αρχαία ελληνική Τέχνη, Ποίησι και Φιλοσοφία ήταν μια προετοιμασία των εθνών, που ζούσαν στην ειδωλολατρία, για να δεχθούν τον Ζώντα Θεόν, μετά την Σάρκωσι, την Σταύρωσι, την Ανάστασι και την Ανάληψι του Χριστού. Γι' αυτό η Πυθία έδωσε την κατάλληλη απάντηση στον Ιουλιανό τον Παραβάτη, αυτοκράτορα του Βυζαντίου που ήθελε να ξαναζωντανέψη το Δωδεκάθεο ύστερα από την δόξα των Χριστιανών Μαρτύρων, και μάλιστα με την βία και με νέους διωγμούς κατά των Χριστιανών. Αυτή η απάντησις του Μαντείου του Απόλλωνος είναι ο τελευταίος δελφικός χρησμός:

(Μεταφρ. εκ του αρχ. ελλην.: Φιλοστόργιος, 4ος-5ος αι. μ.Χ. – Ιστορία", Βιβλ. 7, εκδ. Βερολίνου, σελ. 77, Ι. 18).

Ο Παύλος φθάνει εις Φιλίππους της Μακεδονίας

Αφού λοιπόν ξεκινήσαμε από την Τρωάδα, επλεύσαμεν κατ' ευθείαν εις την Σαμοθράκην, την δε επομένην εις την Νεάπολιν και απ' εκεί εις τους Φιλίππους, η οποία είναι η πρώτη πόλις της περιοχής εκείνης της Μακεδονίας, μία αποικία Ρωμαϊκή, και εμείναμεν εις την πόλιν αυτήν μερικές ημέρες. Την ημέραν του Σαββάτου εβγήκαμε έξω από την πόλιν σε μέρος κοντά εις τον ποταμόν, όπου ενομίζαμεν ότι υπήρχε τόπος προσευχής και εκαθήσαμε και εμιλούσαμε στις γυναίκες που είχαν μαζευθή εκεί. Κάποια γυναίκα από την πόλιν των Θυατείρων, ονομαζομένη Λυδία, η οποία επωλούσε πορφύραν, γυναίκα θεοσεβής, άκουε και ο Κύριος της άνοιξε την καρδιά, διά να προσέχη εις όσα έλεγε ο Παύλος. Όταν εβαπτίσθηκε αυτή και οι οικιακοί της, μας είπε, "Εάν με εκρίνατε ότι είμαι πιστή εις τον Κύριον, ελάτε να μείνετε εις το σπίτι μου", και μας επίεζε. (Πραξ. 16, 11-15).

(Ερμηνεία εκ της Εκδόσεως της Κ.Διαθήκης της Αποστ. Διακονίας της Εκκλ. της Ελλάδος)

Σημ. 1) Οι Φίλιπποι ιδρύθηκαν από τον Φίλιππο της Μακεδονίας τον 4ο π.Χ. αι., αλλά όταν έφθασε ο Απ.Παύλος, όλη η Ελλάδα ήταν υπό Ρωμαϊκή κατοχή (146 π.Χ. - 330 μ.Χ.).

2) Τα Θυάτειρα είναι πόλις της Μ.Ασίας απέναντι από την Λέσβο.

3) Η Λυδία ήταν προσύλητη, δηλαδή είχε ήδη γνωρίσει την Μονοθεΐα της Παλ. Διαθήκης, όπως και άλλοι Έλληνες τότε.

το της Χάριτος φέγγος διά Παύλον εισδέδεξαι,

«Εσύ που σεβάσθηκες τον Θεό με την καθάρια σκέψη σου.

Από τον Παύλο δέχθηκες την λάμψη της Χάριτος.

Και πρώτη στους Φιλίππους στον Χριστό πίστεψες

Γι’αυτό σε τιμούμε με ψαλμούς, Λυδία Φιλιππησία.

Πρέπει να γνωστοποιηθεί στους Έλληνeς, αλλά και στους λαούς της Δύσεως, πως ο Χριστιανισμός αρχίζει στην Ευρώπη, όταν ο Απόστολος Παύλος φθάνει στους Φιλίππους της Μακεδονίας το 49 μ.Χ. (15 χλμ. Βορείως της σημερινής Καβάλας (αρχαία Νεάπολις). Το ταξείδι αυτό το αποφάσισε ο Απόστολος Παύλος κατόπιν θεϊκής εντολής που έλαβε στον ύπνο του όταν βρισκόταν ακόμα στην παραλιακή πόλη Τρωάδα (Βορειοδυτική Μικρά Ασία) μαζί με τους Αποστόλους Λουκά και Σίλα, σύμφωνα με το 16^ο Κεφ. των "Πράξεων των Αποστόλων" (Καινή Διαθήκη).

Στους Φιλίππους (150 χλμ. ανατολικά της Θεσσαλονίκης και στην αρχή του δρόμου προς Δράμα), ρέει ακόμα το ποταμάκι, όπου ο Απόστολος Παύλος πραγματοποίησε την πρώτη βάπτιση επί ευρωπαϊκού εδάφους, βαπτίζοντας την Λυδία και όλη την οικογένειά της (Μνήμη Αγίας Λυδίας 20 Μαϊου). Εκεί κοντά είναι και ο αρχαιολογικός χώρος όπου επισκεπτόμαστε τα ερείπια των αρχαίων Βασιλικών 5^ου και 6^ου μ.Χ. αι. καθώς και την ερειπωμένη φυλακή του Αποστόλου Παύλου. (Ανασκαφές της Γαλλικής Αρχ/κής Σχολής και του Παν/μίου Θεσ/νίκης)

Το βιβλίο των "Πράξεων των Αποστόλων" το συνέγραψε ο Ευαγγελιστής Λουκάς, που ήταν ελληνικής καταγωγής, ιατρός και πολύ μορφωμένος. Μαρτύρησε στην Θήβα της Βοιωτίας, όπου και ο τάφος του, στο παλαιό κοιμητήριο (κοντά στο τέρμα των Λεωφορείων).

Βιβ/φία: "Αποστολικά Προσκυνήματα στην Ελλάδα" (Β' έκδ.). Υπάρχει και γαλλικά και αγγλικά. Τηλ. 210 3224 819. (1η Γαλλ. εκδ. 1993: Εκδ. "Τήνος"), (1η Ελλ. εκδ. και 1η Αγγλ. 1994, 2α Αγγλ. εκδ. 2003, 2α Ελλην. εκδ. 2001: Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος, Χαβρίου 3, τηλ./fax: 210 3224819).

Πρόκειται να εκδοθεί ένα μικρό βιβλίο: Τουρισμός και Θαύματα. Θα ήθελα να ξέρουν αυτοί που θα το διαβάσουν, ότι το έγραψα για να δώσω χαρά σε ανθρώπους που είναι ολιγόπιστοι, ή που ζουν ακόμη μακρυά από την Εκκλησία, για να τους βοηθήσω με αυτές τις μικρές, αλλά ολοζώντανες ιστορίες, που αποδεικνύουν πως η δύναμη της πίστεως και της προσευχής μπορεί να γίνει μέρος της καθημερινής μας ζωής και να ζούμε από τώρα στην παρουσία του Ζώντος Θεού, γεμάτοι χαρά "πεπληρωμένη". Ένας ξένος μου είχε πει κάποτε: "Θέλω ν' αγγίξω τον Θεό, όπως αγγίζω αυτό το κανάτι". Επρόκειτο για κάποιον άθεο, αλλά που είχε την έντονη νοσταλγία του Θεού.

Αυτό λοιπόν που επιθυμούσε αυτός ο ξένος, μπορούμε να το ζήσωμε μόνο στην Ορθοδοξία, γιατί μόνο στην αληθινή Αποστολική Εκκλησία και όχι στις αιρέσεις, υπάρχει η μετοχή στις "Άκτιστες Ενέργειες" της Αγίας Τριάδος που εξαγιάζουν τους πιστούς Ορθοδόξους και, δια μέσου αυτών, τον Κόσμο.

Αυτοί που αποσπάσθηκαν από την Εκκλησία του Ορθοδόξου Συμβόλου της Πίστεως, έχασαν την αγιαστική Χάρι, η οποία δια μέσου των αυθεντικών Αγίων Μυστηρίων, μάς προετοιμάζει για την τελική "αφθαρσία", όπως αναφέρει ο Απόστολος Παύλος στο 15^ο Κεφ. της Α' προς Κορινθίους Επιστολής του: "Δει γαρ το φθαρτόν τούτο ενδύσασθαι αφθαρσίαν και το θνητόν τούτο ενδύσασθαι αθανασίαν" (Α' Κορ. 15, 53-54). Στο τέλος δε της Ιστορίας του Κόσμου η υπέροχη αυτή δυνατότης της "αφθαρσίας" θα γεμίσει όλο το Σύμπαν (Αποκ. 21) (Ρωμ. 8, 22-23) (Β' Πετρ. 3, 12-13).

Αυτήν την νίκη κατά της φθοράς την οφείλομε στην νίκη του Σωτήρος Χριστού επί του Σταυρού, λόγω της τελείας του υπακοής, στην Ανάστασι και την Ανάληψί Του και εις την "εκ δεξιών καθέδρα" παρά τω Πατρί "εν τοις Επουρανίοις", έχοντας λάβει πλήρη "Κυριότητα" επί ολοκλήρου του Σύμπαντος όπως λέγει ο Απ. Παύλος σε τρεις επιστολές του στα αποσπάσματα: (Φιλιπ. 2, 5-11) (Εφεσίους 1, 15-23) (Κολασ. 1, 12-23).

Ο Νίτσε έθεσε ωμά το πρόβλημα. Ο άνθρωπος, είπε, χρειάζεται παραδείγματα, δασκάλους και παραμυθητές. Δεν μπορεί να τους βρει στους συγχρόνους του. Γι' αυτό στρέφεται προς τα μεγάλα ανθρώπινα πρότυπα του παρελθόντος – πρότυπα σκέψεως, ήθους και δράσεως- μέσα από τα οποία θα διαλέξει εκείνους που θα τον εμπνεύσουν, θα τον στηρίξουν στον αγώνα του, θα τον παρηγορήσουν. Πόσο είναι τούτο σωστό θα το δούμε ρωτώντας τον εαυτό μας, όσον αφορά τις μεγάλες προτιμήσεις μας, από τις οποίες όμως είναι κάπως δύσκολο (όταν πρόκειται περί ανθρώπων με πνευματικά ενδιαφέροντα) να λείψει ο Σωκράτης, η μεγάλη εκείνη μορφή της ελληνικής Αρχαιότητος, που είναι μεγάλη γιατί εξακολουθεί να εμπνέει και να προβληματίζει. Το αξιοπρόσεκτο πάντως είναι, πως όσο απομακρυνόμαστε από την εποχή του, όσο οι όροι της ζωής αλλάζουν, κι όσο τα ενδιαφέροντα των λογικών όντων ανατοποθετούνται και διευρύνονται, τόσο η ανεπανάληπτη εκείνη προσωπικότης επιβάλλεται περισσότερο στη σκέψη μας. Τούτο έχει βέβαια την ερμηνεία του. Οφείλεται, όπως επεσήμανε ο Ιταλός καθηγητής της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης Γκουϊντο Καλοτζέρο, ομιλών το 1966 στην Αθήνα, εις το εξαιρετικό γεγονός, ότι ο Σωκράτης "εγνώριζε όλα εκείνα τα βασικά πράγματα, τα οποία καθένας χρειάζεται να γνωρίζει για να δίδει ορθή ηθική κατεύθυνση στη ζωή του σε οποιοδήποτε περιβάλλον και σε οποιοδήποτε χώρο". Πράγμα που καθιστά την πνευματική του παρουσία επίκαιρη μέχρι σήμερα.

Αλλά ποιος είναι ο Σωκράτης; Τον γνωρίζομε πράγματι; Η μορφή του έφθασε ακέραιη ως εμάς; Τα τρία αυτά ερωτήματα συνθέτουν το αιώνιο και, φυσικά, άλυτο Σωκρατικό πρόβλημα. Διότι η αρχαιότητα μας προσφέρει δύο παραλλαγές του, την Πλατωνική και εκείνη του Ξενοφώντος οι οποίες, καθώς όλοι γνωρίζουν, διαφέρουν πάρα πολύ μεταξύ τους. Ωστόσο, η πνευματική φυσιογνωμία του Σωκράτους δεν χάνει ούτε στο πορτραίτο που φιλοτέχνησε γι' αυτόν ο Πλάτων ούτε την εικόνα του που ζωγράφισε ο Ξενοφών. Το πρόβλημα είναι διαφορετικό: Πού βρίσκεται ο γνησιότερος Σωκράτης; Στον εξαίσιο λόγο του υψιπετούς Πλάτωνος, ή στα κείμενα του ορθολογιστού και ρεαλιστού Ξενοφώντος; Ας περιοριστούμε σε μια απάντηση που ανταποκρίνεται στα πράγματα: Ο Σωκράτης παραμένει, τεράστιος, αληθινός, πειστικός, είτε δια μέσου του Πλάτωνος τον γνωρίσομε είτε δια μέσου του Ξενοφώντος. Οι διαπιστούμενες διαφορές αφορούν και χαρακτηρίζουν καθέναν από τους αναφερόμενους μαθητές του. Όχι εκείνον. Μας συναρπάζει βέβαια ο Πλάτων. Μας συγκινεί όμως και ο Ξενοφών. Στην πραγματικότητα μας είναι απαραίτητοι και οι δυο. Γιατί δημιουργούν διαφορετικές εικόνες του αυτού κόσμου. Δεν πρέπει, εν τούτοις, να μας διαφύγει, ότι παρ' όλο που ο Πλατωνικός Σωκράτης είναι επιβλητικότερος, ο Σωκράτης του Ξενοφώντος θεωρείται από αρκετούς μελετητές σαν γνησιότερος.

Ποιος ήταν όμως ο Ξενοφών; Η μορφή του είναι πολύ προσιτή στους ανθρώπους όλων των μεταγενεστέρων εποχών. Έζησε τρικυμιώδη, κυριολεκτικά, ζωή. Η πολιτική του γραμμή ήταν φιλοσπαρτιατική, γι' αυτό και εξορίστηκε από τους Αθηναίους. Υπήρξε ένας από τους πιστότερους μαθητές του Σωκράτους, τον οποίον ελάτρευε σαν παρουσία και σαν μνήμη. Ήταν τέλος ένας από τους διακεκριμένους ιστορικούς της αρχαιότητος, ο τρίτος κατά χρονολογική σειρά, μετά τον Ηρόδοτο και τον Θουκυδίδη. Τον χαρακτηρίζει αμετακίνητη επιμονή προς το εξακριβωμένο γεγονός. Τούτη δε η λεπτομέρεια παρέχει ξεχωριστό βάρος στα ιστορικά του κείμενα ("Κύρου Ανάβασις", "Κύρου Παιδεία", "Ελληνικά" και "Αγησίλαος") στις πολιτικές του μελέτες ("Αθηναίων Πολιτεία", "Λακεδαιμονίων Πολιτεία", "Πόροι ή περί προσόδων", "Ιππαρχικός", "Ιέρων" κλπ.) και εις τα φιλοσοφικά του έργα ("Οικονομικός", "Απομνημονεύματα", "Συμπόσιον", "Απολογία Σωκράτους") τα οποία αποκαλύπτουν ένα ολοκληρωμένο άτομο – έναν άνθρωπο μεγάλης παιδείας, ένα καλλιεργημένο πνεύμα, βαθύ και ανήσυχο και έναν συγγραφέα με ωραίο ύφος και φανερή κλίση προς την γενναία και υψηλόφρονα ζωή. Αποκαλύπτουν ακόμη έναν διανοητή με έρωτα προς την αλήθεια και προς την αντικειμενικότητα. Κατά συνέπεια, η άποψή του για τον Σωκράτη, πρέπει να ευρίσκεται πολύ κοντά στην πραγματικότητα.

Πώς τον είδε ο Ξενοφών; Αυτό είναι βέβαια γνωστό. Βγαίνει απ' όλα τα κείμενά του. Συμπυκνώνεται όμως στα "Απομνημονεύματά του", με τα οποία τοξεύει στην καρδιά μας και ικανοποιεί την σκέψη μας. "Πολλές φορές –γράφει– απόρησα με ποιά τέλος πάντων επιχειρήματα έπεισαν τους Αθηναίους Δικαστές οι κατήγοροι του Σωκράτους, πως ήταν τάχα άξιος να θανατωθεί υπό της Πόλεως. Η εναντίον του γραπτή μήνυση τοιαύτα τινά έλεγε (τοιάδε τις ήν): αδικεί ο Σωκράτης επειδή δεν πιστεύει στους Θεούς που πιστεύουν όλοι οι πολίτες, αλλά προσπαθεί να εισαγάγει άλλες νέες θεότητες (δαιμόνια)^.αδικεί δε και τους νέους, διαφθείροντας (έτσι) τα ήθη των...". Την κατηγορία αυτήν ο Ξενοφών την ανατρέπει παρουσιάζοντας τον αληθινό Σωκράτη ο οποίος "περί των ανθρωπίνων πάντοτε συνδιελέγετο εξετάζων τι είναι ευσέβεια, τι είναι ασέβεια, τι είναι καλό, τι είναι αισχρό, τι είναι δίκαιο, τι είναι άδικο, τι είναι σωφροσύνη, τι είναι μανία, τι είναι Πόλις, τι είναι πολιτικός άνδρας, τι είναι Αρχή ανθρώπων, τι είναι άνδρας ικανός να άρχη ανθρώπων, και περί των άλλων τα οποία όσοι τα εγνώριζαν τους ενόμιζεν ότι είναι τελείως μορφωμένοι, όσοι δε τα αγνοούσαν, ενόμιζε ότι δικαίως θα εκαλούντο δουλόφρονες... Απορώ, λοιπόν, με τι τρόπο τέλος πάντων επείσθησαν οι Αθηναίοι, ότι ο Σωκράτης δεν ήτο ευσεβής εις τα αποβλέποντα περί τους Θεούς και ο οποίος ασεβές μεν τίποτε ούτε είπεν ούτε έπραξεν, τέτοια δε και έλεγε και έπραττε, που όταν τα λέγει κανείς και όταν τα πράττει, θα ήτο και θα ενομίζετο ευσεβέστατος...".

Τα σημαντικά, σαν δημιουργία υψηλής πνευματικότητος και μεγάλων στόχων "Απομνημονεύματα" του Ξενοφώντος γράφτηκαν με τον σαφέστατο σκοπό να ανασκευασθεί με αυτά το κατηγορητήριο των εχθρών του Σωκράτους και να αναιρεθούν οι πεπλανημένες γνώμες για το πρόσωπό του. Γι' αυτό και ακολουθεί ακριβή μεθοδολογία αναπτύξεως των ιδεών και των επιχειρημάτων του. Στο Α' βιβλίο του έργου λ.χ. ανατρέπεται η κατηγορία ότι ο Σωκράτης δεν πιστεύει στους Θεούς της πόλεως και ότι διαφθείρει τους νέους. Στο Β' βιβλίο αναπτύσσονται θέματα της ατομικής ζωής των ανθρώπων και θίγονται προβλήματα οικογενειακά, γύρω από την φιλία κ.ά. Στο Γ' βιβλίο εξετάζεται η οργάνωση της Πολιτείας, οι κοινωνικές υποχρεώσεις και άλλα ανάλογα, εις δε το Δ' βιβλίο παρουσιάζεται το θέμα αποκτήσεως γνώσεων από τον άνθρωπο και την αντίληψη του Σωκράτους, που οι απόψεις του απετέλεσαν κινητήριο δύναμη της Ιστορίας. Γι' αυτό και κέρδισαν την κατάφαση όσων αντικρύζουν τον κόσμο με γνώμονα όχι το άτομο, αλλά το σύνολο – όχι την στιγμή αλλά την αιωνιότητα.

Ο Ξενοφών με τα "Απομνημονεύματά" του σκοπεύει βασικά στην αποκατάσταση του Σωκράτους. Παράλληλα όμως διασώζει την κοσμογονική (από πνευματική πλευρά) σκέψη του και την εικόνα της εποχής του. Σ' αυτό πρέπει να έπαιξε ρόλο το γεγονός ότι ο Ξενοφών είχε συνείδηση ιστορικού. Πράγμα που τον διευκόλυνε να διακρίνει πόσα –και ποιά- απ' όσα ελέγοντο στις μέρες του ήταν σε θέση να δημιουργήσουν ιστορία. Κι ο Σωκράτης απεδείχθη θεμελιώδης παράγων της ιστορίας του πνεύματος. Τούτο δε το γεγονός παρουσιάζει την οξύτητα της σκέψεως του Ξενοφώντος, που με την αφοσίωσή του σ' ένα μεγάλο πρότυπο ζωής, καθώς ο Σωκράτης, έγινε (συγχρόνως με τον Πλάτωνα) αφορμή να διασωθεί το εσωτερικό πορτραίτο όχι μιας θνητής μορφής, αλλά μιας αθάνατης ιδέας, σαν τη "θεωρία του καλού" που διεκήρυξε ο δάσκαλός του. Και αυτό προσδιορίζει την σπουδαιότητα που είχε για την ανθρωπότητα η πνευματική σχέση και η αφοσίωση του Ξενοφώντος προς τον μέγα Αθηναίο μάρτυρα του ιδεώδους. Σχέση, που δεν αφορά μιαν ωρισμένη εποχή, ή μια ομάδα ανθρώπων, μα ολόκληρο τον κόσμο έως τώρα και ίσως ώς τα βάθη του μέλλοντος.

ΠΑΡΙΣΙ, Ιούνιος (Ιδ. Υπηρ.) Όλοι συμφωνούν ίσως σήμερα ότι ο Δυτικός κόσμος δεν θα είχε φθάσει στα σημερινά του επίπεδα οικονομικής αναπτύξεως χωρίς το Σχέδιο Μάρσαλ. Όταν η Δυτική Ευρώπη προσπαθούσε να επουλώσει τις πληγές της, μετά τον τερματισμό του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι οικονομικές της προοπτικές δεν ήταν καθόλου αισιόδοξες. Οι Δυτικές Κυβερνήσεις ζούσαν με την αγωνία του τι θα συμβεί αύριο και η οικονομική κρίση είχε αρχίσει να απειλεί ότι θα έπαιρνε τις διαστάσεις του 1929. Στη Γαλλία π.χ. οι τιμές είχαν ανέβει στη διάρκεια του 1946 κατά 80%.

Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν να αποφύγουν όχι μόνο την κατάρρευση των Δημοκρατικών Κυβερνήσεων της Δυτικής Ευρώπης αλλά και τη συνέχιση μιας οικονομικής πολιτικής εκ μέρους τους που είχε το χαρακτήρα φιλανθρωπίας και στην ουσία ήταν κατασπατάληση κεφαλαίων χωρίς ελπίδα να τα ξανακερδίσουν, έπρεπε ν' αλλάξουν τακτική. Έπρεπε να δώσουν στους συνεταίρους τους τα μέσα ανορθώσεως της οικονομίας τους, της αποκτήσεως μιας οικονομικής ισχύος, χωρίς την οποία, δεν θα είχαν καμιά ελπίδα να ξεφύγουν από την κατάσταση του διαρκώς επιδοτουμένου και ενισχυομένου φτωχού συγγενούς.

Ήδη, μετά τη συνθηκολόγηση της χιτλερικής Γερμανίας οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν βοηθήσει με πολλά χρήματα τις Δυτικοευρωπαϊκές χώρες και κυρίως την Γαλλία και τη Μεγάλη Βρεταννία. Είχαν ξοδέψει 15 δισεκατομμύρια δολλάρια μέσα σε δυο χρόνια και είχαν δώσει στη Δυτική Γερμανία όλα τα μέσα για να επιζήσει ύστερα από τις τεράστιες πολεμικές επανορθώσεις που υποσχέθηκε να πληρώσει στη Σοβιετική Ένωση.

Όλα όμως αυτά τα κεφάλαια που έδινε η Αμερική έπεφταν σ' ένα βάραθρο που δεν υπήρχε περίπτωση να γεμίσει. Ο ψυχρός πόλεμος, εξ άλλου, βρισκόταν σε έξαρση και διαγραφόταν ο κίνδυνος ενός θερμού πολέμου, πριν η Ευρώπη μπορέσει ακόμη να συνέλθει από τις καταστροφές του προηγούμενου.

Έτσι οι Ηνωμένες Πολιτείες με το Σχέδιο Μάρσαλ, που εξαγγέλθηκε στις 5 Ιουνίου 1947 στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ από το στρατηγό Τζωρτζ Μάρσαλ, αποφάσισαν να συστηματοποιήσουν τη βοήθειά τους προς τις Ευρωπαϊκές χώρες και να της δώσουν μακροπρόθεσμους σκοπούς.

Το Πρόγραμμα Οικονομικής Ανορθώσεως της Ευρώπης, όπως ονομάστηκε το Σχέδιο Μάρσαλ, έδινε τη δυνατότητα στις Ευρωπαϊκές χώρες να ξαναπάρουν τη θέση τους μέσα στο παγκόσμιο σύστημα ανταλλαγών και τους άφηνε την ευχέρεια να καθορίσουν οι ίδιες τις ανάγκες τους η κάθε μια χωριστά, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες να κατένειμαν τις διαθέσιμες πιστώσεις σε αναλογία, για την οποία θα συμφωνούσαν μεταξύ τους οι συνεταίροι τους.

Ήδη η Διάσκεψη της Μόσχας του 1947, στην οποία είχαν λάβει μέρος οι Υπουργοί Εξωτερικών των τεσσάρων μεγάλων χωρών που είχαν νικήσει την Γερμανία, ύστερα από εξαντλητικές συζητήσεις για το γερμανικό πρόβλημα, είχε καταλήξει σε αποτυχία. Ενώ δυο μήνες περίπου ενωρίτερα, στις 11 Μαρτίου 1947, οι Ηνωμένες Πολιτείες με το Δόγμα Τρούμαν είχαν αναλάβει τη δέσμευση να βοηθήσουν την Τουρκία εναντίον των Σοβιετικών πιέσεων και την Ελλάδα που διεξήγαγε πόλεμο εναντίον των Κομμουνιστών ανταρτών.

Ο στρατηγός Τζωρτζ Μάρσαλ ήταν αρχηγός του Αμερικανικού Γενικού Επιτελείου στη διάρκεια του τελευταίου πολέμου και το 1945-46, αμέσως μετά την αποστράτευσή του, του είχε ανατεθεί από τον πρόεδρο Τρούμαν η αποστολή στην Κίνα με σκοπό τη συμφιλίωση μεταξύ Μάο και Τσανγκ-Κάϊ-Σεκ – αποστολή που απέτυχε εξ αιτίας της εσφαλμένης πολιτικής του τελευταίου.

Αμέσως μετά την παραίτηση του Τζαίημς Μπερνς από το υπουργείο των Εξωτερικών, ανέλαβε τη διεύθυνσή του ο Μάρσαλ και επεχείρησε να έλθει σε συμφωνία με τον Μολότωφ για το μέλλον τη Γερμανίας, χωρίς όμως επιτυχία.

Στην αρχή το Σχέδιο Μάρσαλ είχε προταθεί για όλες τις χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης και της Σοβιετικής Ενώσεως. Ο Μολότωφ είχε δεχτεί να συζητήσει μαζί με τον Βρεταννό και το Γάλλο συνάδελφό του Μπέβιν και Μπιντώ τα θέματα της ημερησίας διατάξεως μιας Διασκέψεως που θα εξέταζε την Αμερικανική πρόταση. Τελικά όμως, ο Μολότωφ δεν συμφώνησε μαζί τους, από φόβο προφανώς ότι το Σχέδιο Μάρσαλ θα έθετε σε κίνδυνο την αποκλειστική επιρροή της ΕΣΣΔ πάνω στην Ανατολική Ευρώπη ενώ ταυτόχρονα θα μεγάλωνε την ικανότητα αντιστάσεως της Δύσεως.

Άλλωστε και οι δύο Δυτικές δυνάμεις, Βρεταννία και Γαλλία δεν ακολουθούσαν την ίδια πολιτική έναντι της Σοβιετικής Ενώσεως σε ό,τι αφορούσε το Σχέδιο Μάρσαλ. Ο Ζωρζ Μπιντώ προσπαθούσε με κάθε τρόπο να επιτύχει ένα συμβιβασμό απόψεων. Ο Μπέβιν όμως φοβόταν ότι αν η Σοβιετική Ένωση δεχόταν το Σχέδιο Μάρσαλ, το Αμερικανό Κογκρέσο στο οποίο κυριαρχούσε το ψυχροπολεμικό πνεύμα, θα περιόριζε σημαντικά την ένταση και το περιεχόμενό του.

Αλλά και οι υπόλοιπες Σοσιαλιστικές χώρες, που είχαν τεράστιες οικονομικές ανάγκες, δεν δέχτηκαν τελικά –παρά τις ελπίδες του Γάλλου Υπουργού- το Σχέδιο Μάρσαλ. Και των χωρών αυτών η στάση έναντι του Σχεδίου ήταν ανακόλουθη.

Πράγματι, στις 4 Ιουλίου 1947 η Τσεχοσλοβακική κυβέρνηση αποδέχτηκε ομόφωνα την Αμερικανική πρόταση. Το ίδιο και η Πολωνική κυβέρνηση είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα προσχωρούσε στο Σχέδιο. Μέσα σε λίγες μέρες όμως και οι δυο κυβερνήσεις άλλαξαν γνώμη και ανακοίνωσαν ότι το Σχέδιο Μάρσαλ "μπορούσε να ερμηνευθεί σαν ενέργεια στρεφόμενη εναντίον της Σοβιετικής Ενώσεως και των άλλων συμμάχων της". Η Βουλγαρία και η Γιουγκοσλαβία είχαν ήδη αρνηθεί από την αρχή και το παράδειγμά τους ακολούθησαν και οι υπόλοιπες ανατολικές χώρες.

Έτσι, το Σχέδιο Μάρσαλ, αντί να ενώσει οικονομικά την Ευρώπη, επισφράγισε την οριστική διαίρεσή της σε δυο ανταγωνιστικές ζώνες. Στη Διάσκεψη των Παρισίων, της 12ης Ιουλίου 1947, έλαβαν μέρος μόνο 16 χώρες: Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Βρεταννία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ισλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Σουηδία, Ελβετία και Τουρκία. Οι εργασίες της διασκέψεως κράτησαν μερικές εβδομάδες και τελικά επήλθε συμφωνία ως προς τις Οικονομικές απαιτήσεις της κάθε χώρας και ως προς το ολικό ποσό που ζητήθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και που ήταν 22 δισεκατομμύρια δολλάρια. Ο Πρόεδρος Τρούμαν ζήτησε από το Κογκρέσσο 17 δισεκατομμύρια κατανεμημένα σε 4,5 χρόνια και τελικά ψηφίστηκαν πιστώσεις 1,3 δισεκατομμυρίων δολλαρίων για το Σχέδιο Μάρσαλ. Ήταν ένα ποσό αρκετά σημαντικό για να βοηθήσει τις οικονομίες των Δυτικών χωρών στο δρόμο της αναπτύξεώς τους.

Η ίδια Διάσκεψη αποφάσισε τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οικονομικής συνεργασίας (ΟΕΟΣ), που επέζησε του Σχεδίου Μάρσαλ και επεκτάθηκε και σ' άλλες χώρες, όπως η Δυτική Γερμανία, η Ισπανία και η Ιαπωνία για να καταλήξει στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως (ΟΟΣΑ) που έπαιξε τόσο σημαντικό ρόλο στη φιλελευθεροποίηση του παγκοσμίου εμπορίου.

Ο κυκεώνας που μας προσφέρεται αυτή τη χρονιά από την πλειοψηφία της Ελληνικής Διανόησης δίνει την πικρή γεύση της παρακμής του Γένους, ύστερα από μια πολυσύνθετη ανάλυση. Μια παρακμή χειρότερη από εκείνη της μεγάλης σκλαβιάς – που σημαδεύει το παρόν και προοιωνίζει ένα μέλλον δυσοίωνο.

Όλα τα εκθέματα βρίθουν από τους όρους: "αλλοτρίωση, αλλοίωση της φυσιογνωμίας και της γλώσσας του Νεοέλληνα μέχρι μιμητισμό και αφανισμό της εθνικής ταυτότητας κ.ο.κ.". Κι όλα αυτά από τον ποιητή Ελύτη μέχρι Ακαδημαϊκούς, φιλόσοφους και φιλόλογους. Επισημαίνουν όλοι ένα κατήφορο που οδηγεί το έθνος σε μαρασμό μέσω της ταπείνωσης της αμάθειας, της κατανάλωσης, της απεμπόλησης της παράδοσης κι ότι είναι συνυφασμένο με τη ζωή και την ύπαρξη μας. Άρνηση του Θεού, της Ορθοδοξίας, του αρχαίου Πνεύματος, της συντήρησης της ευγένειας, της λιτότητας. Κάθε κολώνα, κάθε κτίσμα, κάθε πού έσπειρε στην ελληνική γη το δαιμόνιο του Έλληνα για να αντισταθεί στο χάος, λεηλατούνται ή γίνονται αντικείμενα τουριστικής εκμετάλλευσης. Η Ελληνική Επαρχία, η πηγή του πολιτισμού μας πεθαίνει στ' όνομα του εξαστισμού. Η βιολογική μας κατάσταση σε πλήρη στασιμότητα. Σωματική πάχυνση και πνευματική λιμοκτονία. Καταναλωταί και αδηφάγοι και ακόρεστοι. Τρωκτικά της Ιστορίας που δεν θα αφήσουν ούτε πανίδα ούτε χλωρίδα επάνω στη γη. Ιδού ο "νέος Αδάμ". Πόσο γελάστηκαν οι οικονομολόγοι προφήτες του επίγειου παράδεισου... Πού είσαι Μαρξ για να "φιλοσοφήσης" με αντίστροφη μέτρηση. Κλωτσάμε το ψωμί και ζητάμε χαβιάρι κι η βία και η χυδαιότητα όλο και ογκούνται. Και συ Φρόυντ να δεις τη "λίμπιντό" σου, που τη βγάλαμε απ' το καφάσι και την κυλάμε στο πεζοδρόμιο. Ο άνθρωπος έγινε εργαλείο της Οικονομίας και αντικείμενο της Ιστορίας, όπως ακριβώς τον θέλουν οι Μαρξιστές. Έτσι όμως χάνει το πολυτιμότερο αγαθό, την ελευθερία του. Ο Ηράκλειτος όμως, όταν εδώ και 25 αιώνες ρωτήθηκε απ' τους Εφέσιους πώς θα διατηρήσουν την ελευθερία τους έναντι των Περσών, άλεσε κριθάρι, το ανάμιξε με κάτι άλλο, έφτιαξε το δικό του κυκεώνα και τον έφαγε. Η λιτότητα λοιπόν είναι το τρομερότερο όπλο κατά της δουλείας.

Είπαμε ο αγώνας του νεοέλληνα για το "ψωμί" έληξε. Το πρόβλημά μας είναι ηθικό. Την ταυτήτητα του έθνους μας δεν θα την κρίνη η ποσότητα αλλά η ποιότητα. Η ελευθερία δεν χαρίζεται απ' έξω αλλά γεννιέται και ξαναγεννιέται από μέσα μας. Απ' τον αγώνα του καθενός. Είναι αγώνας προσωπικός. Όσο για την παιδεία τον μεγάλο άρρωστο της κοινωνίας μας, ας φροντίσουν οι αρμόδιοι. Πνεύμα έχομε. Τα υλικά μέσα που χρειάζονται, το είπε ο Πάλμε πού θα τα βρούμε... "Φιλελεύθερη οικονομία και πάταξη της φοροδιαφυγής και της αισχροκέρδειας".

Αυτά τα παραπάνω λόγια του μαρξιστή σημαίνουν ότι "ο Μαρξ πέθανε" (Ζ. Μπενουά). "Μας είπε ο Μαρξ ότι δεν έχομε τίποτ' άλλο να χάσουμε απ' τις αλυσίδες, για να διαπιστώσουν τα δισέγγονά μας ότι δεν έμεινε τίποτ' άλλο απ' τις αλυσίδες" (Μ. Λουντέμης). Η οικονομική ευπραγία στον τόπο μας δεν προέκυψε από τον μαρξισμό και την κετευθυνόμενη οικονομία. Είναι έργο των ελεύθερων ανθρώπων.

Ας μην ξεχνάμε όμως ότι πίσω από κάθε "καταναλωτή"... καιροφυλακτεί κάποιος Γαλάτης ή Μακεδών...

Σύζευξη λοιπόν συντήρησης και ανανέωσης κι όχι διάζευξη. Τώρα που μπαίνουμε στην Κοινή Αγορά ας μη ξεχνάμε ότι κάπου "κοιμάται" η Μαρία για να συντηρεί το όνειρο και να φωτίζει τον Έλληνα που μέθυσε τον Πολύφημο... που κατεξεηυτέλισε την αυτοκρατορία του Ντούτσε, η Μαρία που έγινε σταλαματιά-σταλαματιά το βάλσαμο στην ψυχή του σκλάβου και προετοίμασε το Εικοσιένα!

Όταν, πριν από δύο χρόνια, το σοσιαλιστικό άρμα, με οδηγό τον κ. Πρωθυπουργό "διάνοιξε την πύλη της Πανεπιστημιούπολης του Ζωγράφου ή, για να το πούμε κι αλλιώς, παραβίασε το ακαδημαϊκό άσυλο, προκειμένου να πραγματοποιήσει θρίαμβο και να πανηγυρίσει την "ανεξαρτοποίηση της Ανώτατης Παιδείας" από τα κάθε λογής οπισθοδρομικά και δουλόφρονα κατεστημένα, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που κούνησαν σκεφτικά το κεφάλι τους, βλέποντας τον κατήφορο τού από εκεί κι έπειτα. Αλλά και οι υπόλοιποι γενικά, πλην Λακεδαιμονίων, δεν έμοιαζε να παρέμεναν αδιάφοροι για κάτι, που αφορούσε άμεσα τη μόρφωση των παιδιών τους και, συνεπώς, και το μέλλον τους. Οι Λακεδαιμόνιοι, φυσικά, όχι μόνο απλώς χειροκροτούσαν, παρά συμπαραστάθηκαν και συνέβαλαν στην "αναδόμηση" της πανεπιστημιακής εκείνης εκπαίδευσης, που εξυπηρετούσε τα ατομικά συμφέροντά τους κι άνοιγε προοπτικές στις κρυφές φιλοδοξίες τους.

Το ότι η Ανώτατη Παιδεία έπασχε σοβαρά εδώ και πολλά χρόνια, το έβλεπαν, βέβαια, όλοι, εκτός από τις στρουθοκάμηλους. Προπαντός, όμως, το είχαν νιώσει και το είχαν υποφέρει εκείνοι που τους έκαιγε απευθείας: οι σπουδαστές. Κανενός, ωστόσο, ούτε των αμέσως ενδιαφερομένων, ούτε των εμμέσως, δεν περνούσε από το νου, πως αυτό το "κάτι" που θα έπρεπε να γίνει, θα ήταν προς την υποβάθμιση κι όχι προς την αναβάθμιση. Κι όμως, σιγά-σιγά, τα συνθήματα, όπως π.χ. "ανωτατοποίηση χωρίς εντατικοποίηση", και με αιτήματα αποδεχτά από αρκετούς και συμπαθητικά σε πολλούς, άρχισε λίγο-λίγο η κατρακύλα, το ξεχαρβάλωμα κι ο ξεπεσμός. Ή για να χρησιμοποιήσουμε την ίδια λέξη που χρησιμοποίησε κι ο κ. Πρωθυπουργός (παρόλο που μαρτυρεί ισχνό γλωσσικό αισθητήριο), άρχισε η "δυσλειτουργία" των ΑΕΙ, που μεθερμηνευόμενη μάλλον θα σημαίνει, πως έφθασε η στιγμή της αντίστροφης μέτρησης και πως η φάση της απαξίωσης θα ξεκινήσει στο επόμενο βήμα.

Πλήθος ενδεικτικά γεγονότα, γνωστά σε πάμπολλους, όπως η διάλυση των συνεδριάσεων των καθηγητών από αντιγνωμούντες φοιτητές, η τρομοκρατία των διαφόρων κομματικών οργανώσεων, που το τελευταίο που τους νοιάζει είναι η μόρφωση, η συναλλαγή φρονημάτων κι αιτημάτων κλπ. κλπ., δεν βγαίνουν, δυστυχώς, ντόμπρα και σταράτα στη φόρα, όπως θα έπρεπε, παρά κουβεντιάζονται ανεπίσημα, σχολιάζονται συντεχνιακά, κουτσομπολεύονται κατ' ιδίαν και κριτικάρονται εξωδίκως. Έτσι, ενώ η "δυσλειτουργία" έχει γίνει τούμπανο, εξακολουθεί να θεωρείται κρυφό καμάρι και να ευχολογείται, πως θα εξυγιανθεί. Υπάρχουν, βέβαια, και οι φωτεινές εξαιρέσεις. Πλην, όπως ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη, παρομοίως με τους τρεις κι ο κούκος δεν εξυγιαίνεται η "χτικιασμένη" πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Απαιτούνται, από το σύνολο των πανεπιστημιακών δασκάλων, τολμηρές αποφάσεις και παλικαρίσιες πράξεις.

Εκεί που έφτασαν τα πράγματα, με τους βανδαλισμούς των "αναρχοαυτόνομων" στο Χημείο και με τα αίσχη των "πυροφοτοσβεστών" στο Αριστοτέλειο, αλλά και με την δήλωση του κ. πρωθυπουργού, ότι "χρειάζεται μεγαλύτερη εμπειρία από την εφαρμογή του Νόμου-πλαίσιου, για να βγουν συμπεράσματα" (λες και δεν φτάνουν όσα βγήκαν ώς τώρα!) είναι φανερό, πως την ευθύνη, ακέραια πια, την επωμίζονται όσοι έχουν συνδέσει τη ζωή τους, την καριέρα τους και την ηθική τους υπόσταση, με την "ευλειτουργία" των ΑΕΙ: οι καθηγητές.

Λοιπόν, κύριοι καθηγητές! Η εποχή των συνεδριάσεων, των συζητήσεων και των αποκομίσεων εμπειριών, φαίνεται πως έχει περάσει οριστικά. Συνεπώς, κάτι παραπάνω πρέπει να κάνετε. Τώρα σας επιτρέπονται τα πάντα και το μόνο που σας απαγορεύεται, είναι να παρακολουθείτε από τις έδρες σας το δράμα μιας γενιάς, που προετοιμάζει την αγραμματωσύνη των γενιών που έπονται και σπρώχνει τον τόπο στην ημιμάθεια, στην πνευματική αποτελμάτωση και στη μιζέρια. Το ότι δεν το βλέπει, είναι μάλλον πιθανό. Το ότι εσείς το βλέπετε, είναι απολύτως βέβαιο. Αντιδράστε λοιπόν! Βγείτε στους δρόμους, απεργήστε, οργανώστε πορείες, καταλάβετε τα Πανεπιστήμια, σταματήστε τις παραδόσεις, βάλτε λουκέτο στις αίθουσες... Είναι υποχρέωσή σας να ανακόψετε την κατρακύλα. Παραμερίστε τις διαφωνίες σας, ξεχάστε τις αντιδικίες σας, αφήστε τα προσωπικά σας και τα πολιτικά σας. Αναλογιστείτε τις ευθύνες σας. Οι γενιές που έρχονται δεν σας φταίνε σε τίποτε, για να ταξινομηθούν στα απελέκητα κούτσουρα της ΕΟΚ, της Ευρώπης, της Υφηλίου.

Κι αν οι ακραίες αυτές ενέργειές σας δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα, τότε παραιτηθείτε, Κύριοι! Η παραίτηση είναι, συχνά, μια υπεύθυνη πράξη κι οδηγεί στη σωστή λύση.

Καθώς η εθνική εμπλοκή την οποία αποτελεί το θρασύ τουρκικό πραξικόπημα στην Κύπρο βρίσκεται στο επίκεντρο της εθνικής μας ζωής κατά την παρούσα στιγμή και μας απασχολεί όλους κατ' απόλυτη προτεραιότητα, καθώς όλοι αναρωτιόμαστε τι και πώς πρέπει να γίνει στο εξής, θεωρούμε ως απαραίτητο να αναφερθούμε σε ορισμένες καίριας σημασίας –κατά την κρίση μας- υποθήκες στις οποίες προέβη ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Κων. Καραμανλής, στις αρχές του περασμένου Απριλίου, με αφορμή την επίσημη επίσκεψη του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Σπ. Κυπριανού και στις παραμονές της νέας και κρίσιμης φάσεως στην οποία επρόκειτο να εισέλθει το Κυπριακό πρόβλημα με την αναμενόμενη –τότε- πρωτοβουλία του Γεν. Γραμματέα του ΟΗΕ. Επιχειρούμε δε την αναδρομή αυτή όχι για να παρελθοντολογήσουμε ή να επιρρίψουμε (έμμεσα) ευθύνες σε οποιονδήποτε. Αλλά για να υπομνήσουμε και να προβάλουμε αρχές και διαπιστώσεις που πρέπει, νομίζουμε, ν' αποτελέσουν τον γνώμονα των εφεξής χειρισμών.

Απόσταγμα των συσσωρευμένων εμπειριών μιας μακράς θητείας στην διαχείριση των τυχών του Ελληνισμού και ειδικότερα του Κυπριακού προβλήματος, που το χειρίσθηκε προσωπικά και το έζησε στις κρισιμότερες φάσεις του, οι υποθήκες εκείνες, που διατυπώθηκαν σε προσφώνησή του προς τον Κύπριο Πρόεδρο, είναι μεστές περιεχομένου.

Είχε πει τότε ο αρχηγός του Ελληνικού Κράτους:

«Η διεθνής κατάσταση είναι τόσο συγκεχυμένη και τόσο επικίνδυνη, ώστε να κρατά σε αγωνία ολόκληρο τον κόσμο. Κάτω από τις συνθήκες αυτές είναι φυσικό να έχει χαλαρωθεί η διεθνής αλληλεγγύη. Όπως είναι φυσικό και για κάθε λαό να προσηλώνεται στα δικά του προβλήματα και να αδιαφορεί για τα προβλήματα και τα δεινά των άλλων».

Αυτό που ο κ. Καραμανλής διατύπωσε με περίτεχνη φρασεολογία, για λόγους ευνοήτους, θα το πούμε εμείς με ωμή κυριολεξία: οι Διεθνείς Σχέσεις διέπονται όχι από ηθικές και οιονεί "μεταφυσικές" αρχές και "ιδεολογίες", αλλ' από συμφέροντα και συσχετισμούς δυνάμεων. Εκδήλωση της πραγματικότητας αυτής είναι -φευ!- και η ίδια η τραγωδία του Κυπριακού λαού, ενώπιον της οποίας μένει αδρανής ο πολιτισμένος κόσμος της Ανατολής και της Δύσεως, ανεχόμενος ή αποδοκιμάζοντας πλατωνικά την εκ μέρους της Τουρκίας κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και αγνόηση των αποφάσεων του ΟΗΕ.

Με δεδομένη την σκληρή αυτή πραγματικότητα, πώς εμείς πρέπει να ενεργήσουμε; Είχε τονίσει τότε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ότι «πρέπει να μελετήσουμε, πριν απ' όλα, τα τυχόν σφάλματα που διαπράχθηκαν στο παρελθόν, για να ωριμάσουμε, να γίνουμε πιο εύστοχοι και ν' αποφύγουμε την επανάληψή τους στο μέλλον». Έπειτα, «πρέπει να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις δικές μας δυνάμεις, αρχής γενομένης από την σφυρηλάτηση της ενότητάς μας».

Και ο κ. Κ. Καραμανλής πρόσθεσε: «...Να αποφύγουμε τους πλειοδοτικούς και μειοδοτικούς ανταγωνισμούς και να χαράξουμε με θάρρος και σωφροσύνη την πολιτική μας. Και να την εφαρμόσουμε, εν συνεχεία, με σταθερότητα, αποφασιστικότητα και αισιοδοξία. Για να προωθήσουμε όμως στην πράξη αυτή την πολιτική, θα πρέπει να προσδιορίσουμε, κατά τρόπο σαφή και συγκεκριμένο, τις βασικές επιδιώξεις μας. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού αγώνας με στόχους αόριστους, αντιφατικούς ή και ανέφικτους είναι αδιανόητος. Αλλά και γιατί για να μας βοηθήσουν εκείνοι που θέλουν να μας βοηθήσουν, θα πρέπει να ξέρουν τι ακριβώς επιδιώκουμε και να πιστεύουν ότι αυτό που επιδιώκουμε είναι λογικό και δίκαιο. Και αυτήν, ακριβώς, την ενημέρωση χρειάζεται να κάνουμε στους ξένους αντί να φιλολογούμε γύρω από το ιστορικό του Κυπριακού που είναι ήδη γνωστό στον κόσμο...».

Είναι θεμελιώδους σημασίας και πολύ εύγλωττες οι διαπιστώσεις αυτές. Η εκπόνηση μιας πολιτικής επάνω σε μεγάλα εθνικά θέματα, που εμπλέκονται σε μια διεθνή δυναμική, πρέπει να γίνεται έπειτα από αντικειμενική και ενδελεχή στάθμιση των δεδομένων και συντελεστών της δυναμικής αυτής. Οι στόχοι που τίθενται πρέπει να είναι η "χρυσή τομή" μεταξύ του επιθυμητού και του εφικτού, αλλά και σαφείς και συγκεκριμένοι. Μόνο με τέτοιους σαφείς και ρεαλιστικούς στόχους μπορούμε να ζητήσουμε την συνδρομή ισχυρών παραγόντων της παγκόσμιας κονίστρας. Αλλά και με ορισμένη στάση απέναντι των παραγόντων αυτών. Κατά την διατύπωση του Προέδρου της Δημοκρατίας:

«Δικαιούμεθα να αναμένουμε και την παρέμβαση εκείνων που μπορούν και οφείλουν να ασκήσουν την επιρροή τους επί των εισβολέων. Φτάνει να μην τους αποθαρρύνουμε με την αρνητική ή και προκλητική συμπεριφορά μας, όπως το κάναμε, κατ' επανάληψη, στο παρελθόν».

Και όχι μόνο στο παρελθόν, προσθέτουμε εμείς...

Για να μας συνδράμουν οι ισχυροί παράγοντες της παγκόσμιας κονίστρας πρέπει να νιώσουν ως συμφέρον τους, ή ανάγκη, γενικά δε ως επωφελή γι' αυτούς, την μεταβολή της σημερινής καταστάσεως ως προς το Κυπριακό. Η επίκληση ηθικών αρχών και κανόνων Διεθνούς Δικαίου δεν αρκεί –αλλοίμονο!- ως άσκηση πολιτικής και για την μεταβολή εκείνου του συσχετισμού δυνάμεων που επέτρεψε τα έως τώρα δεινά – ιδίως όταν συνοδεύεται (κατά σχήμα οξύμωρο και αντιφατικό) από φθηνές ύβρεις και αγοραίους προπηλακισμούς προς εκείνους των οποίων ζητείται η συνδρομή...

Αλλά ρεαλιστικοί στόχοι και ρεαλιστική μεθοδολογία δεν σημαίνουν –κάθε άλλο μάλιστα- ούτε δουλικότητα έναντι οποιουδήποτε, ούτε αποδοχή ή επισημοποίηση των άνομων "τετελεσμένων".

Υπήρξε κατηγορηματικός σχετικά, στην ίδια εκείνη προσφώνηση, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, τονίζοντας:

«Οι Έλληνες –και αυτό θα πρέπει να το γνωρίζει η Τουρκία- δεν πρόκειται να καμφθούν, αποδεχόμενοι τα τετελεσμένα γεγονότα».

Δεν θα είχαμε να προσθέσουμε –και δεν χρειάζονται, άλλωστε- περαιτέρω σχόλια ή αναλύσεις. Μόνο την μελέτη των υποθηκών αυτών θα συστήσουμε στην κρίσιμη τούτη στιγμή και στις παραμονές λήψεως αποφάσεων και χαράξεως μιας πολιτικής που θα είναι ίσως καθοριστικές της μοίρας και υποστάσεως του Κυπριακού Ελληνισμού...

Προς Άρχοντας και αρχομένους, Διοικούντας και διοικουμένους

"Είς οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρις", είπε ο Όμηρος πριν τρεις χιλιάδες χρόνια, εκφράζοντας το βαθύτερο συναίσθημα του Ελληνισμού: την αγάπη για την Πατρίδα και την Ελευθερία. Κι αυτή η αγάπη κράτησε το Έθνος ζωντανό πάνω στον μικρό του βράχο, πάνω σ' αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι της Οικουμένης που λέγεται Αιγαίο. Όταν οι Έλληνες ξεκίναγαν για την Τροία, την τόσο στρατηγική αυτή θέση στην είσοδο του Ελλήσποντου, κι όταν ο Μ. Κωνσταντίνος έχτιζε την Κωνσταντινούπολη στην είσοδο του Βοσπόρου, που οδηγεί στη Μαύρη Θάλασσα και δένει δύο Ηπείρους, ήταν σαν να κτυπούσαν καμπάνες για την πρόοδο και τον πολιτισμό της Οικουμένης.

Η Ελλάδα ήταν και είναι σταυροδρόμι. Ανάμεσα σ' Ανατολή και Δύση κρατά το νόημα της ισορροπίας ανοίγοντας τα μάτια της προς όλες τις κατευθύνσεις: Ανατολή και Δύση, Νότο και Βορρά. Η Ελλάδα ήταν και είναι Οικουμενική. Γι' αυτό ο πολιτισμός της όλων των αιώνων, όλων των εποχών συγκινεί όλους τους λαούς σ' όποιο σημείο της Γης κι αν ανήκουν.

Ό,τι δημιούργησε αυθόρμητα αυτός ο λαός, είτε είναι κτίσμα, είτε πελεκημένη πέτρα, μέταλλο ή ξύλο, είτε είναι τραγούδι, χορός ή ποίημα, συγκινεί και γεμίζει πληρότητα την καρδιά κάθε ανθρώπου της Γης, γιατί η Ελλάδα βλέπει πάντα τον όλο άνθρωπο σε αρμονία σώματος και ψυχής. Δεν τον κομματιάζει, δεν τον αφήνει στο κενό. Του δίνει φτερά να πετάξει και να φθάσει, σαν θέλει, στον Ουρανό.

Ας σταματήσει λοιπόν το κομμάτιασμα και το σάλεμα του νου. Ας σταματήσει η πληρωμένη απάτη, που μας φέρνει κατευθείαν στο στόμα του εχθρού.

Έλληνες, αν θέλωμε να σώσωμε Πατρίδα και παιδιά, είναι καιρός ν' αλλάξωμε μυαλά.

Να τρέξωμε στην γάργαρη "πηγή": πίσω στα Όσια και τα Ιερά. Πίσω στου Γένους τη Χαραυγή.

Στους Διδασκάλους εκείνους που ετοίμασαν την λευτεριά.

Στους Ήρωες και τους Αγίους που δώσαν τα πάντα για τον Χριστό και την Πατρίδα την γλυκειά.

Να κάνωμε την κάθαρση της ψυχής, και να φέρομε το μήνυμα της "Ελευθερίας του Χριστού" στα πέρατα της γης.

Ξημέρωμα 25ης Μαρτίου 1985, στην Ερατινή Δωρίδος

Για την επίτευξη όλων των επιθυμητών, και αξιόλογων προϋποθέσεων, που είναι αξιοσπούδαστες, για την οικοδόμηση και λειτουργία μιας πραγματικά ισχυρής και δυναμικής Ενωμένης Ευρώπης, επιβάλλεται η αποδοχή, η λήψις και η εφαρμογή ως δεδομένων, ότι, κάθε Κράτος-Μέλος θα διατηρήσει αυτονόμως την θρησκεία, την Εθνολατρεία, την παραδοσιαρχία, το βεληνεκές κι αποδεκτό της πνευματικής ακτινοβολίας του και το "πιστεύω" του στα εθνικά κλασσικά, αναλλοίωτα και υπέρτατα πολιτιστικά και πολιτισμικά ιδεώδη του.

Η Ένωσις των Μελών-Κρατών της Ε.Ο.Κ., ασφαλώς ενδιαφέρει ζωηρώς και τους ταγούς της Χώρας μας.

¾Θα κατορθώσουν, όμως, οι Έλληνες στο σύνολό τους, να διατηρήσουν αλώβητη την "Εθνική ψυχολογία" τους, ειλικρινά να ενστερνισθούν δε και ν' ακολουθήσουν ενσυνείδητα και την "Ευρωπαϊκή Ψυχολογία";

¾Θα αποβούν οι Έλληνες ικανοί συνθιασώτες της "Ευρωπαϊκής Καλλιεργείας", αφού φροντίσουν προηγουμένως, να καταστούν κάτοχοι της "Ελληνικής Καλλιεργείας"; Γιατί, ένα αναμφισβητήτου κύρους απόφθεγμα ορίζει ότι, "κανένας Λαός δεν μπορεί να προοδεύσει, αν δεν καλλιεργήσει το πνεύμα του".

¾Θα πραγματοποιηθεί, επί τέλους, και στην χώρα μας η αναζήτησις και η αξιολογική χρησιμοποίησις των αληθινά μορφωμένων, σκεπτομένων και εξειδικευμένων πολιτών, που θα πρέπει και αυτοί – μαζί με τους φορείς της Ε.Ο.Κ. και της Πολιτείας μας – να αναλάβουν την, όπου πρέπει, όπως πρέπει, εδώ ή και στο εξωτερικό, σοβαρή εκπαίδευση ή και μετεκπαίδευση σ' όλα τα θέματα του επιστητού;

¾Ποιο βαθμό προσαρμοστικότητος, εδώ, μέσα στην Ελλάδα μας, έχει, γενικώς, εμφανίσει ο συμπατριώτης μας;

¾Ποιά σοβαρή προετοιμασία έγινε στη Χώρα μας στον τομέα της Κοινοτικής και κοινωνικής ανάπτύξεως για το 1992;

¾Πόσο εκσυγχρονισμένοι είμαστε για ν' αντιμετωπίσουμε – με λίγες βλάβες και ντροπές – την τρομερή πρόκληση του 1992;

¾Ποιός φρόντισε να συγκεντρώσει, να αξιολογήσει και να αξιοποιήσει τις ικανές και υγιείς δυνάμεις της Ελληνικής Κοινωνίας, με τις βεβαιωμένα, όμως, δημιουργικές και αποτελεσματικές δυνατότητες και ικανότητες, αυτές που θα αντιμετωπίσουν εποικοδομητικά τις επείγουσες, τις ταχύτατα εξελισσόμενες και τις αναγκαίες προσαρμογές μας στις νέες συνθήκες και θα μας απελευθερώσουν απ' αυτό το τρομερό STATUS QUO της δομικής και λειτουργικής ακινησίας μας;

¾Ποιός θα καλέσει, επί τέλους, "εθνικό συναγερμό" και "εγερτήριο συμπαραστάσεως" του πολλά δυναμένου Ελληνισμού της Διασποράς, για την συστράτευσή του, αλλά και για την αναπτέρωση του αγωνιστικού σθένους και των ψυχικών δυνάμεων του υποβαθμισμένου από το κλίμα της ηθικής και πνευματικής καχεξίας τμήματος του κοινωνικού συνόλου, ώστε ν' αποκτήσουν κι αυτοί την απαραίτητη "ευδοκία", δηλαδή την εκούσια καλή διάθεση και θετική συμβολή, την ευμενή στάση προς τον συνάνθρωπο και την ειλικρινή συμμετοχή τους στα κοινά, που όλα αυτά αποτελούν παράγοντες SINE QUA NON για την στήριξη της οικονομικής αναπτύξεως;

Αν θέλουμε να επιβιώσει η πόλις, δίδαξε ο Πλάτων στον "Πρωταγόρα" του, κανείς δεν πρέπει να μένει αμέτοχος απ' τα κοινά. "Ει μέλλει Πόλις είναι, ουδένα δεί ιδιωτεύειν".

Βέβαια, εκτός απ' το τεράστιο και κυριολεκτικά κεφαλαιώδες αυτό θέμα και πρόβλημα, το οποίο – είτε το θέλουμε, είτε όχι – μας αφορά όλους και για το λόγο αυτό το περιέγραψα κάπως πιο εκτεταμένα σ' αυτή τη γενική εισήγησή μου, η φιλοσοφία, δηλαδή, σ' ότι μας αφορά εδώ, η έρευνα, η επίγνωσις και η εφαρμογή των δεόντων δια την στήριξη της κοινωνικής αναπτύξεως, προϋποθέτει και άλλες ενέργειες, μερικώς ή και ελάχιστα γνωστές και εφαρμοσμένες ως τώρα και για τις οποίες δεν χρειάζεται, νομίζω, ιδιαίτερα λεπτομερειακή ερμηνεία, μπροστά σ' ένα τόσο καλλιεργημένο κοινωνιολογικά ακροατήριο.

¾Η κοινωνική προστασία για την κάλυψη των βασικών ανθρωπίνων αναγκών, για τη φυσική, ψυχική και πνευματική ευεξία του κοινωνικού συνόλου.

¾Η ασφάλεια, η προστασία από ατυχήματα και η υγεία παντός εργαζομένου.

¾Η βελτίωσις των όρων της επαγγελματικής καταρτίσεως και αποδόσεως των νέων ανθρώπων.

¾Η διεύρυνσις του ρόλου των εργαζομένων, που εγκαίρως φρόντισαν να αποκτήσουν εξειδικευμένες επιστημονικές ή τεχνικές γνώσεις.

¾Η υγεία, η κοινωνική πρόνοια και η ασφάλισις.

¾Η σοβαρή αντιμετώπισις της δημογραφικής γηράνσεως του πληθυσμού μας και η βελτίωσις του βιοτικού επιπέδου των ατόμων της γ' και δ' ηλικίας, ως και η επανεξέτασις της δημογραφικής μας.

¾Η επέκτασις των όρων που εξασφαλίζουν την ισότητα των δύο φύλων.

¾Ο ριζικός εκσυγχρονισμός και η προσφορά στα παιδιά μας, μιας "τω όντι" ορθής Ελληνικής παιδείας, αλά και, γενικώτερα, μιας κατάλληλης Ευρωπαϊκής καλλιεργείας, που θα αφορά όλα τα θέματα του επιστητού, περιλαμβανομένης, όπου δει, και της σύγχρονης, υψηλού δε επιπέδου τεχνολογίας. Τέτοια παιδεία αποκτά ύψιστη σημασία, όχι μόνο για την επιτυχημένη αντιμετώπιση και επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων, αλλά και για τις γενικώτερες προκλήσεις, που θα εκδηλώνονται στο άμεσο και το απώτερο μέλλον.

Την ελληνικότητα του νησιού–συμβόλου της ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας της Πάτμου, τολμά να αμφισβητεί ανοιχτά η "έγκριτη" και "έγκυρη" αμερικανική εφημερίδα "Ουάσιγκτον Ποστ", που συχνότατα φιλοξενεί φιλοτουρκικές και φιλοσκοπιανές αναλύσεις των εξελίξεων στην περιοχή.

Σε πρόσφατο ταξιδιωτικό οδηγό της εφημερίδας, δημοσιεύεται αφιέρωμα στις καλλονές και την ιστορία του πανέμορφου ελληνικού νησιού που φρουρεί τα νοτιοανατολικά μας σύνορα με τίτλο "Το νησί της Αποκάλυψης".

Και όταν, μεταξύ άλλων, ο συγγραφέας του ταξιδιωτικού Στιβ Κολ, αναφέρεται στην εθνικότητα και την ιστορία του νησιού, όπου ο Ιωάννης ο Θεολόγος έγραψε την Αποκάλυψη, ανερυθρίαστα ενημερώνει τους αναγνώστες του ότι "Η Πάτμος ανήκει προς το παρόν στην Ελλάδα, μολονότι η ιστορία της και η γεωγραφική της θέση δείχνει ότι το παρόν καθεστώς μπορεί να μην είναι αναγκαστικά διαρκές".

ΕΛΚΙΣ: Ελληνορθόδοξο Κίνημα Σωτηρίας, Ακαδημίας 35, τηλ. 3615318

Η προσπάθεια του συνεταιριστικού "αγροτουρισμού" ξεκίνησε στην πατρίδα μας το 1981, με την βοήθεια της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και της Αγροτικής Τραπέζης. Στη Γαλλία είχε ξεκινήσει από τη δεκαετία του 1960 και σήμερα λειτουργεί σε επίπεδο εθνικής Ομοσπονδίας των συνεταιριστικών αγροτικών μονάδων όλης της χώρας. Όμως και σε άλλα κράτη της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, όπως η Ιταλία, η Αγγλία κλπ., το σύστημα του "αγροτουρισμού" έχει εξελιχθή σε μεγάλο βαθμό και έχει βοηθήσει την τοπική ανάπτυξη γεωργικών περιοχών.

Ο "αγροτουρισμός" είναι η νέα ανάγκη του Ευρωπαίου τουρίστα, που δεν θέλει πια το ψεύτικο χαμόγελο του υπαλλήλου μεγάλης ξενοδοχειακής μονάδος, που δεν αντέχει τον μαζικό τουρισμό και που επιθυμεί να πιεί τον καφέ του κάτω από την κληματαριά του αγροτικού σπιτιού και να ζήσει την τοπική οικογενειακή φιλοξενία, να γνωρίσει από κοντά τα έθιμα του τόπου, να συμμετάσχει στις εορτές του και –γιατί όχι;- στις αγροτικές εργασίες. Ο "αγροτουρισμός" άρχισε στην Ελλάδα με τους γυναικείους συνεταιρισμούς σε διάφορες αγροτικές περιοχές με φυσικές καλλονές και με κοντινούς χώρους τουριστικού ενδιαφέροντος, όπως στην Πέτρα της Λέσβου, στην Αράχωβα, στο Πυργί και στα Μεστά της Χίου, στις Πρέσπες ακόμα και στην ακριτική Θράκη, στο χωριό Μαρώνεια του νομού Ροδόπης, κοντά στην Κομοτηνή. Το τελευταίο αυτό βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τη θάλασσα, στο βυθό της οποίας, κοντά στην ακτή, έχει καταποντισθεί η αρχαία Μαρώνεια, που αναφέρει ο Όμηρος στην Οδύσσεια: Ήταν ο τόπος του Μάρωνος, ιερέως του Απόλλωνα, ο οποίος πρόσφερε στον Οδυσσέα ένα εξαίρετο κρασί, με το οποίο ο πολυμήχανος βασιλέας της Ιθάκης μέθυσε τους Κύκλωπες. Αλλά και μετέπειτα στην αρχαιότητα η Μαρώνεια ήταν πλούσια και μεγάλη πόλη χάρη στους οίνους της. Στην περιοχή της σημερινής Μαρώνειας υπάρχουν τα λείψανα αρχαίου θεάτρου, αλλά και πολλά Βυζαντινά κτίσματα μέσα σε ένα ωραιότατο φυσικό περιβάλλον. Τον "αγροτουρισμό" της Μαρώνειας, μέσα στον παραδοσιακό οικισμό, διευθύνει μία δυναμική γυναίκα, η κ. Ρωξάνη Βολουδάκη, με τον γιο της, που είναι αρχαιολόγος.

Τα τηλέφωνα των αγροτουριστικών μονάδων είναι καταχωρημένα στο έντυπο του Ε.Ο.Τ. "Αγροτουρισμός". Αλλά και ο "Αγροτουρισμός στις Πρέσπες” έχει, τελευταίως, μεγάλη ζήτηση για τον χειμερινό τουρισμό. Το έντυπο του Ε.Ο.Τ. περιλαμβάνει μόνο 9 γυναικείους συνεταιρισμούς "Αγροτουρισμού", δημιουργήθηκαν, όμως, μεταγενέστερα και πολλοί άλλοι. Σχετικές πληροφορίες παρέχονται στο Γραφείο Τοπικής Ανάπτυξης της Αγροτικής Τραπέζης (Πανεπιστημίου 23). Ένας δραστήριος άνθρωπος υπήρξε η ψυχή του "Αγροτουρισμού" στην Ελλάδα επί μία δεκαετία και διδάσκει, ως επίκουρος καθηγητής στο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πάτρας, την "Ολοκληρωμένη τοπική Ανάπτυξη", μέρος της οποίας είναι και ο "Αγροτουρισμός", ο Κος Λεωνίδας Παπακωνσταντινίδης.

Ο κ. Παπακωνσταντινίδης, ως άλλος "Ιπτάμενος Ολλανδός" έχει γυρίσει 700 χωριά της Ελλάδος για να βοηθήσει τη δημιουργία συνθηκών τοπικής αναπτύξεως με τη βοήθεια και του "αγροτουρισμού". Έχει επισκεφθεί όμως και χώρες της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, όχι μόνο για να μελετήσει τις δικές τους εμπειρίες επάνω σ' αυτό το θέμα, αλλά και για να δώσει στους Ευρωπαίους συναδέλφους του και τα ιδικά του συμπεράσματα από την εργασία του αυτή στην Ελλάδα.

Ο νέος αυτός τρόπος τουρισμού ονομάζεται "τουρισμός με ανθρώπινο πρόσωπο". Και ποιο είναι καταλληλότερο άτομο για να χαρίσει αυτό το "ανθρώπινο πρόσωπο", από τη γυναίκα με το αυθόρμητο χαμόγελο και την νοικοκυροσύνη; Ο κ. Λεων. Παπακωνσταντινίδης μας λέει στο βιβλίο του "Αγροτουρισμός... σταθμός στον δρόμο για την τοπική ανάπτυξη": "Αναμφισβήτητα, όπου το πρόγραμμα αυτό εφαρμόστηκε και πέτυχε στην πράξη, τον κύριο και αποκλειστικό λόγο είχε η γυναίκα της υπαίθρου. Στο επιτυχημένο παράδειγμα λειτουργίας αγροτουριστικού προγράμματος στη χώρα μας, οι γυναίκες δεν αρκέστηκαν απλά και μόνο στην ενοικίαση κάποιων δωματίων". Σαφώς υπήρξε συνδυασμός ενασχολήσεων γύρω από το κύριο πρόγραμμα: ανάπτυξη χειροτεχνίας, οικοτεχνίας, "κτίσιμο" μικρών βιοτεχνικών μονάδων, "εκπαίδευση" των επισκεπτών, διοργάνωση εκδρομών κλπ.".

Η Πολιτεία βοήθησε τις γυναίκες που ανέλαβαν την ανάπτυξη του "αγροτουρισμού", με την επιμόρφωσή τους γι' αυτή τη νέα δραστηριότητα, μέσω του "Συμβουλίου Ισότητας" του ΑΛΚΕΠΑ, της Αγροτικής Τραπέζης, και της υπηρεσίας Οικιακής Οικονομίας του Υπουργείου Γεωργίας. Τις οργάνωσε σε τοπικούς φορείς, κυρίως σε Συνεταιρισμούς γυναικών, αλλά και σε μικτές συνεταιριστικές επιχειρήσεις Δήμων και Κοινοτήτων, ή σε "Εταιρείες λαϊκής βάσεως". Αυτό, που εξέπληξε όλους, ήταν το γεγονός ότι οι γυναίκες αυτές, ενώ είχαν χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, έδειξαν ικανότητες επιχειρηματικής φύσεως, που θα ζήλευαν "φτασμένοι" μεγάλοι επιχειρηματίες, όπως μας λέγει ο κ. Λεων. Παπακωνσταντινίδης στο βιβλίο που ήδη αναφέρθηκε, προσθέτοντας ότι: "Αυτές οι ικανότητες που βρίσκονται σε λανθάνουσα κατάσταση, ίσως να μην εκδηλώνονταν αν δεν υπήρχε το κατάλληλο ερέθισμα: η αγροτουριστική λειτουργία. Αυτές οι γυναίκες έμαθαν να συνεργάζονται, ώστε η δραστηριότητα της μιας να συμπληρώνει, εκείνη της άλλης"...

Ύστερα από όλη αυτή τη δεκάχρονη εμπειρία στη χώρα μας, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατάλαβε τελικά, ότι στην παραγωγική διαδικασία πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στον παράγοντα "Άνθρωπο" γι' αυτό διάφοροι Ευρωπαίοι εισηγητές δημιούργησαν το νέο Κοινοτικό Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα, το 1991, στα πλαίσια της "διαρθρωτικής πολιτικής" της Κοινότητας, με τα αρχικά L.E.A.D.E.R. (από τις γαλλικές λέξεις: Σύνδεση μεταξύ Πράξεων Αναπτύξεως της Αγροτικής Οικονομίας).

Στο βιβλίο του κ. Λεων. Παπακωνσταντινίδη "Αγροτουρισμός... σταθμός στον δρόμο για την Τοπική Ανάπτυξη", διαβάζουμε: "Η τελευταία δεκαετία του 20ου αιώνα (αλλά και τα μετέπειτα χρόνια), εγκαινιάζει μια νέα Ευρωπαϊκή προοπτική του ανταγωνισμού των τόπων, των μικρόχωρων μάλλον, παρά των ευρύτερων γεωγραφικών ενοτήτων. Και αυτό δεν θα πρέπει να αγνοηθεί, αν η Ελλάδα σκοπεύει να συμμετέχει ενεργά στο Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι".

Με αυτό το νέο πρόγραμμα η Ευρωπαϊκή Κοινότης χρηματοδοτεί κατ' ευθείαν τις μονάδες "Αγροτουρισμού", χωρίς τις χρονοβόρες διαδικασίες της Κρατικής γραφειοκρατίας κάθε χώρας-μέλους, για γρήγορη και ισόρροπη τοπική ανάπτυξη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατάλαβε ότι, για να προχωρήσει η ολοκλήρωσή της, πρέπει να αναπτύξει γρήγορα τις μικρές περιοχές, τις οικονομικά πιο αδύνατες, για να μη της γίνουν εμπόδιο, με την καθυστέρησή τους, στην περαιτέρω γενική ανάπτυξη της Ευρώπης. Έτσι, μάθαμε με χαρά ότι το πρόγραμμα L.E.A.D.E.R. δημιούργησε πρόσφατα στη Θράκη δύο νέες μονάδες "Αγροτουρισμού", με νέα εξ αρχής χωροταξική υποδομή: Μία στο Δέλτα του Έβρου και μία στην αγροτική περιοχή της Κομοτηνής, ενώ ετοιμάζεται και μία τρίτη στην περιοχή της Ξάνθης. Είναι περιττό να υπογραμμισθεί, πόση σημασία έχει η εφαρμογή των προγραμμάτων αυτών στις ευαίσθητες περιοχές της χώρας μας, όπως η Δυτική Θράκη και τα νησιά μας του Ανατολικού Αιγαίου.

Άνοιξε, λοιπόν, για την Ελληνίδα αγρότισσα, μία πόρτα Οικονομικής Αναπτύξεως, που θα την οδηγήσει σε καλύτερη "ποιότητα ζωής", προσθέτοντας ένα σημαντικό κεφάλαιο στο χαμηλό αγροτικό εισόδημα, χωρίς αυτό να την εμποδίζει να μεγαλώνει, παράλληλα, τα παιδιά της μέσα στο σπίτι της. Αυτό, όμως, το επί πλέον εισόδημα πρέπει να επενδύεται στον τόπο της παραγωγής του για ισόρροπη ανάπτυξη των άλλων δραστηριοτήτων της περιοχής και όχι να επενδύεται σε... διαμερίσματα στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, όπως, δυστυχώς, συνέβη σε πολλές άλλες περιπτώσεις γυναικών της υπαίθρου, που επιδόθηκαν στον "Αγροτουρισμό"!

Μηνιαία εφημερίδα "ΔΙΑΛΟΓΟΣ" της Κοινότητας Αρτοτίνας,

Επειδή μας έκανε μεγάλη εντύπωση το δημοσιευμένο στην εφημερίδα "ΤΟ ΠΑΡΟΝ" της 26/6/05 άρθρο του π. βουλευτού του ΠΑΣΟΚ και Αντιπροέδρου της Βουλής κ. Παναγιώτη Κρητικού, ενός επιλέκτου και υπευθύνου πολιτικού, αναδημοσιεύουμε παρακάτω ένα μέρος του άρθρου αυτού, από το οποίο μπορεί κανείς να εξαγάγει ωφέλιμα συμπεράσματα, πώς δρουν οι "αόρατες δυνάμεις" και ποιες οι επιπτώσεις τους στον αγνό Ελληνικό λαό.:

Δεν έχω μνήμη ελέφαντα, έχω όμως εθνική μνήμη και θυμάμαι γεγονότα όταν αυτά γίνονται βέλη φαρμακερά που στη μνήμη αφήνουν πληγές. Και όταν νέα βέλη ανοίγουν νέες πληγές κακοφορμίζουν και οι παλιές.

Για θυμήσου, αναγνώστη. Ήταν άνοιξη του 2000. Λίγο μετά τις εκλογές που έφεραν πάλι στην κυβέρνηση τον κ. Σημίτη. Ανεκλήθη τότε εκ του Καποδιστριακού καθηγητής Δικαίου, δεδηλωμένος "μεταρρυθμιστής" παραδόσεων και αξιών, και εξαπέλυσε κεραυνό εν αιθρία: "Έξω το θρήσκευμα από τις ταυτότητες". Και εγένετο άνευ γενικής πληρεξουσιότητος, διότι το ζήτημα της διαγραφής του θρησκεύματος δεν είχε τεθεί ενώπιον του λαού, αλλά και ειδικής τοιαύτης, διότι ο "μεταρρυθμιστής" εξωκοινοβουλευτικός γαρ, ουδαμόθεν είχε λαϊκήν εντολήν. Και η οργή τού κατά 97% ορθοδόξου λαού υπήρξε μεγάλη. Επιστρατεύθηκαν τότε ειδικοί παραθυρολόγοι, υπερασπιζόμενοι τη μεγάλη "εκσυγχρονιστική μεταρρύθμιση", η οποία άνοιξε τον δρόμο της "προόδου και της ευημερίας", την οποία ανέκοπτε το θρήσκευμα που αναγραφόταν στις ταυτότητες.

Να σου θυμήσω, αναγνώστη, τούτο. Πριν από τις εκλογές του 2000, ο συνεργασθείς τότε με τη Νέα Δημοκρατία κ. Στ. Μάνος είχε συμφωνήσει –ανεγράφη τότε στον Τύπο- ότι, αν η Ν.Δ. γινόταν κυβέρνηση, θα αναλάμβανε το υπουργείο Δικαιοσύνης. Η σκοπιμότητα αυτή φάνηκε εκ των υστέρων. Υπήρξε και εκείνος "δεινός υπερασπιστής" από τα παράθυρα της εκπαραθύρωσης του θρησκεύματος. Και έρχονται πάλι, σήμερα οι ίδιοι κύκλοι, με τους ίδιους ανθρώπους, από τα ίδια παράθυρα και εξαπολύουν τους ίδιους κεραυνούς πάλι εν αιθρία: "Κάτω και έξω οι εικόνες από τα σχολεία και τα δικαστήρια". Ενοχλούν, ισχυρίζονται, τις μειονότητες, παραβιάζουν ανθρώπινα δικαιώματα, αποτελούν οπισθοδρόμηση.

Είναι σαφές ότι κάποιες όχι και τόσο αόρατες δυνάμεις θέλουν να ξεριζώσουν από τη συνείδηση του λαού μας τις παραδόσεις του, θέλουν να αποξηράνουν την ψυχή του από τους ηθικούς χυμούς της, για να γίνει ο λαός μας άμορφη και άβουλη μάζα, να γίνει αγελαίο άθυρμα, ένα καταναλωτικό σύνολο στην ακόρεστη βουλιμία της παγκοσμιοποίησης.

Οι μεγάλες όμως αξιακές ανατροπές δεν είναι αυτές που αναφέρθηκαν, είναι αυτές που έρχονται με την αναθεώρηση του Συντάγματος από την επόμενη Βουλή. Ανατροπές και ρήξεις κατά των ιστορικών αξιών κατά της εθνικής συνέχειας και συνοχής, κατά της κοινωνικής ισορροπίας.

Θέλουν οι Ευρωπαίοι να γνωρίσουν την συμπεριφορά των Τούρκων σε Ευρωπαϊκό χώρο; Ας έρθουν στην Δυτική Θράκη. Με lobby της Ε.Ε. έχει δημιουργηθεί η 6η γεωγραφική περιφέρεια Ελ. Θράκης – Τουρκίας - Βουλγαρίας. Οι γείτονές μας πηγαινοέρχονται με την ανοχή της Ελληνικής Πολιτείας.

Τον Ιούνιο 13 Τούρκοι βουλευταί παρηκολούθησαν την τελετή αποφοίτησης τελειοφοίτων του μειονοτικού γυμνασίου Ξάνθης συμπληρώνοντας 40 χρόνια λειτουργίας του. Με πλήρη ελευθερία περιόδευσαν σε όλους τους Νομούς της Θράκης. έδωσαν συνέντευξη στο χώρο του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής σε δεκάδες τουρκόφωνους δημοσιογράφους. Με θράσος θέλοντας να ισοσκελίσουν τα όσα έχουν γίνει σε βάρος της Ελληνικής Κοινότητας στην Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο, Τένεδο, προσβλέποντας την συσπείρωση της Μουσουλμανικής μειονότητας με διαστρέβλωση της πραγματικότητας, την άρση του άρθρου 19 της Ελληνικής Ιθαγενείας, στην απαίτηση του αυτοπροσδιορισμού «τουρκικό σωματείο» ζητήματα παιδείας και πολλά άλλα. Ξεχνούν ότι το 1967 οι τότε επιστήμονες ήταν μετρημένοι και σήμερα πλησιάζουν τους 652, άρα είναι εμφανής η πρόοδος και ευημερία, έχουν πλήρη ελευθερία, ισονομία και ισοπολιτεία.

Ο Τούρκος Γεν. Πρόξενος στην Κομοτηνή παίζει επάξια τον Κηδεμονικό ρόλο της Τουρκίας, βρίσκεται κοντά σε όλους τους Μουσουλμάνους. Συνοδευόμενος από τον ψευδομουφτή Ξάνθης Εμίν Αγγά στις 16.9 επισκέπτονται το χωριό Σιδερή στον Έβρο. Μετά την προσευχή στο τζαμί, ο Αγγά εκτόξευσε πυρίνους λόγους μίσους εναντίον των Ελλήνων Χριστιανών λέγοντας: «Ξυπνήστε Μουσουλμάνοι σε λίγο η περιοχή της Θράκης θα γίνη Κόσσοβο, θα γίνουν σφαγές και όπως οι εκεί Μουσουλμάνες έμειναν έγκυες από Χριστιανούς το ίδιο θα γίνη και εδώ» (εφημ. «Χρόνος» 20.9.2005 μικροκομυτιναίικα). κατά την Τουρκική εφημερίδα «Μιλιέτ» έγινε Δημοσιογραφική έρευνα 12 Νομών της Τουρκίας επί 4.545 μαθητών της τελευταίας τάξης του Λυκείου. Οι έφηβοι είναι προκατειλημμένοι εναντίον των Ελλήνων, των Γάλλων, των Ρώσων και Αμερικανών. Το ποσοστό κυμαίνεται μεταξύ 30% και 36,5%. Στο Θρησκευτικό Λύκειο πιστεύουν ότι «δεν υπάρχει καλός Έλληνας» (εφημ. «Χρόνος» 19.9.2005). Να, τι διδάσκονται παράλληλα με το Κοράνιό τους. Στην Αδριανούπολη πραγματοποιήθηκε ημερίδα στις 20.9.2005 με θέμα «Θράκη ως τουριστικός προορισμός». Συμμετείχαν ο Τούρκος Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, κυβερνώντες και αναπληρωτές της Αδριανούπολης και δύο άλλων πόλεων, οι διευθυνταί των Διευθύνσεων Πολιτισμού και Τουρισμού. Κυβερνώντες και Δήμαρχοι τριών Βουλγαρικών πόλεων. Ο Δήμαρχος Αλεξανδρούπολης και φυσικά συμμετείχε η Νομαρχία Έβρου. Κατετέθησαν οι Τουρκικές προτάσεις πακέτο για Τουριστική ανάπτυξη της ευρύτερης Θράκης: συγκεκριμένα διοργάνωση κοινής Έκθεσης Τουρισμού, αξιοποίηση του Δέλτα του Έβρου και της Τουρκικής λίμνης Γκάλα, βελτίωση των μεθοριακών σταθμών που λειτουργούν στην ευρύτερη περιοχή! Από μέρους του Νομάρχου Έβρου αναφέρθηκε μεταξύ άλλων η προώθηση των κοινών πρωτοβουλιών που αφορούν το «Νησάκι της Ειρήνης», καταπολέμηση των κουνουπιών και δημιουργία δικτύων αρχαιολογικών χώρων μεταξύ Δοξαπάρα (Ελλάδα) – Αδριανούπολη (Τουρκία) και Ίβαϊλο-βγκραντ (Βουλγαρία) (από εφημ. «Χρόνος» 22.9.2005). Πόσο ασυλλόγιστα γίνονται οι παραχωρήσεις και οι συμβιβασμοί εις βάρος της Πατρίδος μας και της Ιστορίας μας! Μήπως πρέπει να είναι πιο αυστηροί κατά τον κανόνα των δικαιωμάτων και της αμοιβαιότητος; Ερωτώ! Για ποια Θράκη συζητούν; Πού είναι τα γεωγραφικά μας σύνορα; Πού τελειώνει η Ευρώπη; Οι Κυβερνώντες τι κάνουν; Στην Θράκη δημιουργήθηκε η ανεξάρτητη περιφέρεια; Το Κράτος ενδιαφέρεται για την πολιτιστική και οικονομική ανάπτυξη μόνον των Βαλκανίων και η Θράκη στο έλεος του Θεού; Στην βιομηχανική περιοχή της Κομοτηνής οι επιχειρήσεις κλείνουν η μία μετά την άλλη και φεύγουν στις γειτονικές χώρες για να θησαυρίσουν ενώ εκατοντάδες εργαζόμενοι στην Θράκη μένουν άνεργοι. Πού είναι οι επενδύσεις;

Οριστικοποιήθηκε η 6η γεωγραφική περιφέρεια Ελλ. Θράκης – Βουλγαρίας – Τουρκίας ως ανεξάρτητη; Ποια είναι η θέση της Κυβέρνησης στο lobby της Ε.Ε., αρχή γενομένη από την ευαίσθητη Θράκη, του τεμαχισμού της Ελλάδος σε περιφέρειες! Επιβεβαιώνεται ο λόγος της Προέδρου της Βουλής κατά την προσφώνησή της πρωτοαντικρύζοντας τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας;

Το θέμα της Θράκης παραμένει άγνωστο στο Ελληνικό κοινό, διότι δεν πουλά στα μέσα πληροφόρησης, ούτε χαροποιεί ούτε ξεκουράζει ούτε αποβλακώνει τον αναγνώστη ή τηλεθεατή, αντιθέτως τον προβληματίζει το πού οδηγείται η Πατρίδα μας, αυτό δεν το θέλουν. Η Θράκη είναι η σφυγμομέτρηση της Ελλάδος. Οι Βούλγαροι παραποιούν την Ελληνοθρακική μας καταγωγή και επιδιώκουν, εκείνοι να αυτοαποκαλούνται Θράκες. Πολλά θα ειπωθούν στο 10ο Διεθνές Θρακολογικό Συνέδριο 18-22 Οκτωβρίου στην Κομοτηνή και Αλεξανδρούπολη Αυτοί που θα το παρακολουθήσουν πρέπει να είναι όχι μόνον Ιστορικοί αλλά και αναλυταί γρίφων, προτάσεων κεκαλυμμένων που προδηλώνουν τις μελετημένες επιδιώξεις.

Η αδελφοποίηση, από το 2002 με υπογραφή πρωτοκόλλου φιλίας και συνεργασίας του Δήμου Κομοτηνής των 54.000 κατοίκων και του Γιλντιρίμ Μητροπολιτικού Δήμου Προύσας με 600.000 κατοίκους και με Πανεπιστήμιο 45.000 φοιτητών, έγινε η συνάντηση στις 23.9 στην Κομοτηνή, στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας Leonardo Da Vinci και αντηλλάγησαν απόψεις για την πορεία υλοποίησης του Δεύτερου Ευρωπαϊκού προγράμματος που αφορά την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και την ενδυνάμωση της ποιότητος των υπηρεσιών στην τοπική αυτοδιοίκηση. Υπογράμμισε ο Τούρκος Δήμαρχος, ότι υλοποιεί μια σειρά από κοινωνικά προγράμματα σε συνεργασία με το Τουρκικό κράτος και έκανε την πρόταση «να βοηθήσουμε όλοι να ανθίζη το τριαντάφυλλο της αγάπης, της φιλίας και συνεργασίας». Αλλά το τριαντάφυλλο έχει προδιαγεγραμμένη λήξη φυλλοβολίας. Κατευχαριστημένος στην τριήμερη παραμονή του με περιήγηση στην πόλη στις Δημοτικές Υπηρεσίες και Βιομηχανική περιοχή.

Κατά την τελετή του αποχαιρετισμού ο Δήμαρχος Κομοτηνής του προσέφερε ως αναμνηστικό δώρο έναν πίνακα ζωγραφικής και από Τουρκικής πλευράς ως αναμνηστικό: μια χατζάρα, σε βελούδινη κασετίνα (είναι συμβολικό μην το ξεχνάμε). Είναι το μέσον των κατακτηθέντων περιοχών των.

Ας μην λησμονούμε την γενοκτονία των Ποντίων, των Ανατολικοθρακών των της καθ' ημάς Ανατολής, των Αρμενίων. Ακόμη και το διεπιστημονικό συμπόσιο με θέμα το ζήτημα των Αρμενίων αναβλήθηκε με Δικαστική Απόφαση κατόπιν ενεργειών του συλλόγου Νομικών.

Μετά από αυτά τα απειροελάχιστα θέλουμε η Τουρκία με τον τόσο ισχυρό αδιόρθωτο Κεμαλικό χαρακτήρα να προσαρμοσθή στα Ευρωπαϊκά δεδομένα, ή θα συμβή το αντίθετο η Ευρώπη να γίνη Ισλαμική.

Όσο είναι καιρός, ας επικρατήση στην σκέψη κάθε Έλληνος το "είς οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης".

Έχει άραγε νόημα να υπάρχει κράτος Ελληνικό αλλά

Θέλω να παρακαλέσω, θερμά και προσωπικά, τον κάθε αναγνώστη αυτής της Επιφυλλίδας να θυμάται ο ίδιος και να θυμίζει στους γύρω του, στην κάθε μέρα που ξημερώνει, ότι:

Οι Ελληνικές Κυβερνήσεις, Ελλαδική και Κυπριακή, έδωσαν με την ψήφο τους στην Τουρκία ημερομηνία έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στις 17 Δεκεμβρίου 2004. Ενέκριναν με την ψήφο τους την έναρξη των διαπραγματεύσεων, στις 3 Οκτωβρίου 2005. Βεβαίωσαν με την ψήφο τους ότι η Τουρκία «πληρούσε τις προϋποθέσεις» και για να της δοθεί ημερομηνία έναρξης των διαπραγματεύσεων και για να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις.

Εγγυήθηκαν με την ψήφο τους, Ελλάδα και Κύπρος, ότι «πληρούσε τις προϋποθέσεις» μια χώρα που ζητάει να ενταχθεί σε εταιρισμό κρατών έχοντας εισβάλει στρατιωτικά και διατηρώντας υπό την κατοχή της εδάφη χώρας-μέλους του εταιρισμού του οποίου ορέγεται να γίνει μέλος. «Πληρούσε τις προϋποθέσεις» μια χώρα που αρνείται να αναγνωρίσει την Πολιτειακή Υπόσταση Κράτους-Μέλους του Εταιρισμού στον οποίο ζητάει να ενταχθεί. «Πληρούσε τις Προϋποθέσεις» χώρα που συνεχίζει να θεωρεί casus belli την άσκηση Νόμιμου Δικαιώματος άλλης χώρας-μέλους του ίδιου Εταιρισμού.

Η διπλή θετική ψήφος των Ελληνικών Κυβερνήσεων, Ελλαδικής και Κυπριακής, επιτρέπει σε κάθε ουδέτερο αμερόληπτο παρατηρητή να συμπεράνει ότι: οι κυβερνήσεις αυτές έχουν προφανέστατα χάσει ή τη λογική τους ή την πολιτική τους τιμή. Τρίτο ενδεχόμενο αποκλείεται (tertium non datur).

Παρακαλώ τον αναγνώστη να θυμάται, στην κάθε μέρα που ξημερώνει, πως οι Ελληνικές Κυβερνήσεις ούτε καν ψέλλισαν αντίρρηση ή διαμαρτυρία για τον σκανδαλωδέστατο παραλογισμό: Τον υιοθέτησαν με την ψήφο τους. Όταν ο Πρωθυπουργός της Γαλλίας δήλωσε (άσχετα για ποιες παράπλευρες σκοπιμότητες) ότι είναι αδιανόητο να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις χωρίς η Τουρκία να έχει αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία, η Ελλαδική Κυβέρνηση αρκέστηκε να βεβαιώσει την εμμονή της στην «Ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας»! Άφησε μόνη τη Γαλλία, η οποία, φυσικά, δεν μπορούσε να εμφανίζεται Κυπριακότερη των Κυπρίων, Ελληνικότερη των Ελλήνων. Χάθηκε ευκαιρία πολύτιμη να συμπηχθούν δυναμικές για το θέμα συμμαχίες.

Η Αυστρία, επίσης, έδωσε μόνη πείσμονα μάχη (άσχετα για ποιες και αυτή σκοπιμότητες) προκειμένου οι διαπραγματεύσεις να προσανατολιστούν όχι στην ένταξη, αλλά σε Ειδική Σχέση της Τουρκίας με την Ε.Ε. Επέμεινε στην αγεφύρωτη διαφορά πολιτισμών που χωρίζει την τουρκική από τις Ευρωπαϊκές Κοινωνίες. Έδωσε η Αυστρία τη μάχη μόνη της, χωρίς να φοβηθεί την «απομόνωση»: το σκιάχτρο που έχουν πλάσει και συνεχώς επικαλούνται οι Ελληνικές Κυβερνήσεις για να δικαιολογήσουν πολιτικά εγκλήματα ενδοτισμού. Μετά τη Γαλλία, Ελλάδα και Κύπρος εγκατέλειψαν μόνη και την Αυστρία να υπερασπίζει τον πολιτισμό της Ευρώπης απέναντι στην Κεμαλική Στρατοκρατορία του Εθνικιστικού Αυταρχισμού, των Γενοκτονιών, της Εθνοκάθαρσης.

Θα ήταν μάλλον αυτονόητο για κάθε Ευρωπαίο (έστω για λόγους ιστορικού ρομαντισμού) να πρωτοστατούν οι Έλληνες στην προάσπιση του πολιτισμού και των παραδόσεων της Ευρώπης. Όμως, τόλμησε ποτέ Έλληνας Πρωθυπουργός ή Υπουργός, στα τελευταία τριάντα χρόνια, να επικαλεστεί από Διεθνές Βήμα την ανάγκη υπεράσπισης αγαθών Πολιτισμού; Οι Έλληνες Πολιτικοί με τη λέξη «Πολιτισμός» μοιάζει να καταλαβαίνουν μόνο έναν ξύλινο βερμπαλισμό αρχαιοπληξίας ή ένα θλιβερό Υπουργείο διαχείρισης της ψυχαγωγίας των πολιτών. Και επί πλέον, είναι πολύ «ιδεαλιστική» υπόθεση για τους Έλληνες Πολιτικούς ο Πολιτισμός, την αποκλείει η κομπλεξική τους πειθάρχηση (όλων, ανεξαρτήτως Κομμάτων) στο ιστορικοϋλιστικό «ρεαλισμό» της δήθεν Αριστεράς και δήθεν Προόδου.

Παρακαλώ τον αναγνώστη να θυμάται και να θυμίζει στους γύρω του, στην κάθε μέρα που ξημερώνει, ότι οι Κυβερνήσεις Ελλάδας και Κύπρου επέτρεψαν στην Τουρκία να αρχίσει διαπραγματεύσεις ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς να έχει υποχωρήσει ούτε ελάχιστο βήμα από τις θρασύτατα αναιρετικές της στοιχειώδους λογικής και του Διεθνούς Δικαίου θέσεις της. Πανηγύρισε η Τουρκική Κοινωνία για τη θριαμβική νίκη – νίκη ενάντια στη λογική και στο δίκαιο, όπως αρμόζει σε συνεχιστές του «πολιτισμού» του Αττίλα. Δεν πένθησαν οι Έλληνες πολιτικοί για τη ντροπή και τον διασυρμό τους, δεν υπήρξε ούτε ένας υπουργός που συντετριμμένος να παραιτηθεί. Δεν ακούστηκε κανείς να διερωτηθεί, αν έχει νόημα να υπάρχει ιστορικά με το όνομα «Ελλάδα» Κράτος παραιτημένο από κάθε άμυνα Πολιτισμού, παραιτημένο από την αντίσταση στον εθνικιστικό φασισμό και στην στρατοκρατία.

Καμώνονται οι Ελληνικές Κυβερνήσεις (τον λακεδισμό φιλοτιμίαν ποιούμενες) ότι η «στήριξη των Ευρωπαϊκών προοπτικών της Τουρκίας» είναι ελεύθερη πολιτική τους επιλογή. Ότι προσαρμοζόμενη προοδευτικά στις απαιτήσεις της Ε.Ε. η Τουρκία θα εγκαταλείπει την επιθετική της συμπεριφορά, θα πειθαρχεί στις απαιτήσεις του Διεθνούς Δικαίου, του πολιτικού Πολιτισμού των Ευρωπαίων. Τόση πολιτική αφέλεια, αν ήταν ειλικρινής, θα ήταν δραματικά επικίνδυνη.

Πάντως ωσάν βαλτός να ξεσκεπάσει την υποκρισία των Ελληνικών Κυβερνήσεων ο Τούρκος πρωθυπουργός έσπευσε να δηλώσει αγέρωχα, μια ημέρα μετά το θρίαμβό του στο Λουξεμβούργο, ότι η Τουρκία θα αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία μόνο όταν και οι Έλληνες αναγνωρίσουν το Τουρκικό Κράτος της Βόρειας Κύπρου. Και οι Τουρκικές παραβιάσεις του Ελλαδικού Εναέριου χώρου συνεχίστηκαν και μετά το Λουξεμβούργο, προκλητικότατα.

Δεν έχουμε κανένα τρόπο οι πολίτες να αντιδράσουμε στον διασυρμό της συλλογικής μας τιμής και αξιοπρέπειας, της ιστορίας μας, του πολιτισμού των προγόνων μας. Ζούμε σε καθεστώς κομματοκρατίας, η ψήφος μας είναι ποικιλότροπα παγιδευμένη από τα Κόμματα Εξουσίας. Τα Κόμματα Εξουσίας και τα δύο εμφανίζονται απολύτως υπάκουα σε έξωθεν της χώρας εντολές, άγνωστο με ποιες σκοτεινές δεσμεύσεις!

Θα θέλαμε να απαιτήσουμε Δημοψήφισμα, που να ζητάει από τη Βουλή των Ελλήνων απόφαση εξαγγελίας δεσμευτικής του έθνους, εδώ και τώρα. Να ξέρουν φίλοι και επίβουλοι, πως αν όλα κάποτε ευοδωθούν στις διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ε.Ε., αλλά η Τουρκία δεν έχει αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία, δεν έχει αποσύρει τα στρατεύματά της από την Κύπρο, δεν έχει ανακαλέσει η Τουρκική Εθνοσυνέλευση την απειλή πολέμου προς την Ελλάδα και δεν έχει σταματήσει τις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, Ελλάδα και Κύπρος θα προβάλουν " ΒΕΤΟ" στην ένταξή της στην Ε.Ε. Να είναι από τώρα γνωστή και δεσμευτική η εξαγγελία.

Όμως, και τρία εκατομμύρια υπογραφών αν συγκεντρώσουμε, ξέρουν οι πολιτικοί να τις περιφρονούν αναιδέστατα. Το έχουν αποδείξει. (Με τα 3 εκ. ορθοδόξων υπογραφών για τις ταυτότητες τις οποίες δεν παρέλαβε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.)

Σκέψεις και προτάσεις για τα Πανεπιστήμια: Αυτός είναι ο τίτλος του κειμένου, το οποίο συνυπογράφουν 167 Πανεπιστημιακοί δικών μας και ξένων Πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων. Αυτές οι σκέψεις και προτάσεις πηγάζουν από μακρά θητεία σε ξένα Πανεπιστήμια, κατά κάποιο τρόπο μεταφέρουν διεθνή εμπειρία, αλλά σε πολλά και ουσιαστικά σημεία συμπίπτουν με διαπιστώσεις και συμπεράσματα της εδώ Επιτροπής για την Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας, μέλη της οποίας είναι ο καθηγητές: Θάνος Βερέμης, Ν. Αλιβιζάτος, Γ. Γραμματικάκης, Αθηνά Λινού, Ν. Μουζέλης, Γ. Παγουλάτος, Β. Παπάζογλου και Δ. Σωτηρόπουλος.

Θα άξιζε το κείμενο που μας έστειλαν οι 167 καθηγητές να δημοσιευθεί ολόκληρο, έχει όμως μέγεθος ανάλογο με τη σημασία των θεμάτων που θίγει, απαγορευτικό για μια εφημερίδα. Με την άδεια των συντακτών του θα αναφερθούμε σε κεντρικά σημεία του και αν απαιτηθεί θα επανέλθουμε.

Χαμηλή ποιότητα σε υποδομές, σε διδακτικό έργο και σε ερευνητική παραγωγή. Βασική αιτία η χαμηλή χρηματοδότηση αλλά και το γενικότερο πλαίσιο λειτουργίας. Ένα Πανεπιστήμιο έχει δύο σκοπούς: τη διδασκαλία (μετάδοση της γνώσης) και την έρευνα (παραγωγή νέας γνώσης). Στην πράξη, από την πλευρά της Πολιτείας αλλά και της Κοινωνίας δεν υπάρχει εκτίμηση της έρευνας. Σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες, στην Ευρωπαϊκή Ένωση των "25", στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Ιαπωνία, η βασική έρευνα θεωρείται κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης (σ.σ και κοινωνικής ωρίμανσης) και χρηματοδοτείται με ποσά ανάλογα με 2%-3% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος κάθε χώρας. Στην Ελλάδα η έρευνα χρηματοδοτείται με 0,7% του ΑΕΠ, η τελευταία ή προτελευταία θέση στην Ε.Ε.

Ενώ, λοιπόν, η έρευνα υποχρηματοδοτείται, παρατηρούνται μεγάλες σπατάλες σε πολλά Πανεπιστήμια. Το ΔΕΠ (Διδακτικό Επιστημονικό Προσωπικό) είναι υπεράριθμο, σε πολλά τμήματα σύμφωνα με τα δεδομένα χωρών με αναπτυγμένη Πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι διπλάσιο του απαιτουμένου και έχει τα βασικά χαρακτηριστικά της δημόσιας υπαλληλίας: μονιμότητα και εξέλιξη (σχεδόν) με τη φυσική ροή του χρόνου.

Ένας άλλος παραλογισμός και... διεθνής πρωτοτυπία είναι η κατά 40% συμμετοχή των σπουδαστών στην εκλογή των Πανεπιστημιακών αρχών. Στην ουσία δεν πρόκειται για τους σπουδαστές, αλλά για τις οργανωμένες κομματικές παρατάξεις, αιτία και αφετηρία ποικίλων κομματικών συναλλαγών, ακόμα και για την ανάδειξη του διδακτικού προσωπικού!

Οι συνυπογράφοντες το κείμενο δεν κρύβουν την κατάπληξή τους από την αρνητική στάση μερίδας του διδακτικού προσωπικού και των σπουδαστών απέναντι στη αξιολόγηση. Με την αξιολόγηση αξιολογούνται επίσης και οι παρεμβάσεις της Πολιτείας (πρόχειρες, ευκαιριακές και, το χειρότερο, ψηφοθηρικές αποφάσεις για τον αριθμό των εισαγόμενων φοιτητών, για την ίδρυση νέων Πανεπιστημίων ή τμημάτων, για τη διασπορά Πανεπιστημίων σε πολλές πόλεις ανάλογα με τις ψηφοθηρικές ανάγκες κλπ.). Η αξιολόγηση είναι βασική δημοκρατική διαδικασία (ώστε να γνωρίζει ο φορολογούμενος πολίτης σε τι είδους Πανεπιστήμιο σπουδάζει το παιδί του), η οποία κατ' ανάγκη περιλαμβάνει και την αξιολόγηση της συγκεκριμένης εκπαιδευτικής πολιτικής και των πρακτικών της αποτελεσμάτων.

Κρίσιμο σημείο είναι η σύνθεση της επιτροπής εξωτερικής αξιολόγησης ώστε η διαδικασία να μην εμπλακεί στο δίκτυο της συναλλαγής, της αλληλοϋποστήριξης και των μικροπολιτικών επιδιώξεων. Οι σχετικές διατάξεις του Νόμου είναι πρόχειρες και προξενούν ανησυχίες και αντιδράσεις. Η λύση είναι απλή: Η επιτροπή αξιολόγησης να αποτελείται αποκλειστικά από Πανεπιστημιακούς του εξωτερικού, οι οποίοι κατά τεκμήριο θα είναι περισσότερο αντικειμενικοί και επιπλέον θα είναι φορείς διεθνούς πείρας.

Ριζική αναθεώρηση του Νόμου-Πλαισίου του 1982 προς τις εξής κατευθύνσεις:

α) Αυτονόμηση των ΑΕΙ και των ΤΕΙ. Το κάθε Πανεπιστήμιο με τις εκλεγμένες από την Πανεπιστημιακή Κοινότητα αρχές λειτουργεί αυτόνομα. Ορίζει τον αριθμό των σπουδαστών που είναι σε θέση να εκπαιδεύσει (σ.σ.. μερικοί υποστηρίζουν και τον τρόπο εισαγωγής), ιδρύει ή καταργεί τμήματα, ελέγχει το διδακτικό και ερευνητικό έργο, ελέγχει τους όρους δημοκρατικής και αξιοκρατικής ανάδειξης μελών ΔΕΠ. Η μόνη αρμοδιότητα που ανήκει αποκλειστικά στην Πολιτεία είναι να ορίσει το ποσό της χρηματοδότησης σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια, όπως είναι ο αριθμός των φοιτητών και η θέση του Πανεπιστημίου στον πίνακα αξιολόγησης. Οι εκλεγμένες Πανεπιστημιακές αρχές είναι υπεύθυνες και υπόλογες και κρίνονται κάθε χρόνο από τα αποτελέσματα αξιόπιστης αξιολόγησης που έτσι αναδεικνύεται αναπόσπαστη διαδικασία για τη δημοκρατική και αυτόνομη λειτουργία ενός Πανεπιστημίου. Η συμμετοχή ενός αξιωματούχου της Πολιτείας στη διοίκηση των Πανεπιστημίων (Manager ή Provost), όπως γίνεται σε πολλά Πανεπιστήμια του εξωτερικού, δεν θεωρείται ότι περιορίζει την αυτονομία τους.

β) Εκλογή μελών ΔΕΠ: Συχνά η συναλλαγή (σ.σ. ακόμη και οικονομική) διαμορφώνει πλειοψηφίες του εκλεκτορικού σώματος κατά την εκλογή των μελών ΔΕΠ και έτσι υποσκάπτεται η αξιοκρατία. Για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος της συναλλαγής χρειάζεται δραστική εξωτερική παρέμβαση, π.χ. η παρέμβαση ενός παρατηρητή από ξένο Πανεπιστήμιο ή κάποιας ειδικής Πανεπιστημιακής αρχής που θα εποπτεύει την εκλογική διαδικασία. Να αποθαρρύνεται επίσης η ανάδειξη σε μέλος ΔΕΠ πτυχιούχων του ιδίου Πανεπιστημίου. Στα μεγάλα Πανεπιστήμια του εξωτερικού αυτό είναι αδιανόητο, αν προηγουμένως ο υποψήφιος δεν αναδείχθηκε σε κάποιο άλλο Πανεπιστήμιο. Ένα άλλο νοσηρό φαινόμενο είναι οι "φωτογραφικές" προκηρύξεις θέσεων. Δεν είναι απαραιτήτως αρνητικό η προκήρυξη θέσεως να εμπνέεται από ένα διακεκριμένο άτομο, αλλά δεν μπορεί να είναι τόσο στενή ώστε να αποκλείσει στην πράξη όλους του άλλους υποψηφίους.

γ) Μονιμότητα: Η μονιμότητα στα ελληνικά Πανεπιστήμια μοιάζει με τη μονιμότητα στη Δημόσια Διοίκηση. Θεωρητικά η μονιμότητα ισχύει από τον αναπληρωτή καθηγητή και πάνω. Στην πράξη κανείς δεν απολύεται: Ο λέκτορας ή ο επίκουρος καθηγητής μπορεί να μείνει στάσιμος μέχρι τη συνταξιοδότησή του ή να θεωρεί αυτονόητο ότι θα εξελιχθεί με την απλή πάροδο του χρόνου. Στο εξωτερικό μπορεί να μείνει στάσιμος για περιορισμένο χρονικό διάστημα (συνήθως για 5-6 χρόνια). Αν σ' αυτό το διάστημα δεν προαχθεί (με κριτήριο το έργο του) θα απολυθεί. Κάτι ανάλογο πρέπει να θεσπισθεί και για τα ελληνικά Πανεπιστήμια.

δ) Δραστική μείωση του ρόλου των εκπροσώπων των φοιτητών στις εκλογικές διαδικασίες. "Δεν θα χάσουν οι φοιτητές, θα χάσουν τα κόμματα, η συναλλαγή και η δημαγωγία" (σ.σ. ένας απλός τρόπος που έχει ήδη προταθεί είναι η συμμετοχή όλων των σπουδαστών στην εκλογή Πανεπιστημιακών αρχών και η αναγωγή του αποτελέσματος σε καθορισμένο ποσοστό).

ε) Σημείο πλήρους παραλογισμού. Είναι η συχνά παρατηρούμενη αήθης συμπεριφορά διδασκόντων και διδασκομένων (αντιγραφή, ετσιθελισμός, λογοκλοπή, προσωπικές σχέσεις κλπ.), το "επάγγελμα" του αιώνιου φοιτητή και η πλήρης ανατροπή της έννοιας και της σκοπιμότητας του "Πανεπιστημιακού Ασύλου". Σημεία που απαιτούν ριζική νομική μεταρρύθμιση.

Αυτές είναι απλώς κάποιες ιδέες στις οποίες καταλήξαμε μέσα από τις προσωπικές μας εμπειρίες και συζητήσεις. Πριν ληφθούν αποφάσεις, χρειάζεται εντατική και ολοκληρωμένη μελέτη των προβλημάτων. Όπως έχει δημοσιεύσει η "Καθημερινή", το ΕΣΥΠ (Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας) έχει ορίσει μια επιτροπή από οκτώ Πανεπιστημιακούς (έχουμε ήδη αναφερθεί στο πόρισμα αυτής της επιτροπής, το οποίο δυστυχώς δεν βρήκε τη δημοσιότητα που του άξιζε), που θα εξετάσει τα προβλήματα και θα προτείνει έναν άλλο Νόμο-πλαίσιο. Τους ευχόμαστε καλή επιτυχία και αναμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον τις προτάσεις τους. Θα ήταν καλό να ζητηθεί κι η συνεισφορά Ελλήνων του εξωτερικού στη διάρκεια αυτή.

Το Πανεπιστήμιο κατέχει νευραλγική θέση σε μια Κοινωνία. Πρέπει να είναι η "αιχμή του δόρατος", ο χώρος όπου γεννιούνται νέες ιδέες, ένας χώρος δημιουργίας και σκληρής δουλειάς, ένας χώρος όπου δεν έχει θέση η "χαλαρότητα" και η δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία. Όταν στο Πανεπιστήμιο επικρατεί μετριότητα, αναξιοκρατία, χαμηλή παραγωγικότητα, χαμηλές απαιτήσεις, αδιαφάνεια, ή και διαφθορά, τι μπορεί να περιμένει κανείς από την υπόλοιπη Κοινωνία; Η ελληνική Κοινωνία είναι πλέον ώριμη και θα εκτιμήσει μια ριζική μεταρρύθμιση. Το πολιτικό κόστος" θα είναι πολύ μικρότερο από το "πολιτικό κέρδος".

Ελπίζουμε ότι αποδώσαμε τα κεντρικά σημεία και το πνεύμα του κειμένου που συνυπέγραψαν οι 167 Πανεπιστημιακοί. Αν παραλείψαμε κάτι ουσιώδες ή αν κάτι παρερμηνεύσαμε, εδώ είμαστε για να επανορθώσουμε.

Ακούμε συχνά από τους Κυβερνώντας ότι ο σκοπός τους είναι: "η βελτίωση της ζωής των πολιτών". Αυτό όμως δεν είναι αλήθεια. Επειδή μία και μόνη φορά να διασχίσετε με τα πόδια το Κέντρο της Αθήνας ,θα βλέπατε όχι μόνον την έλλειψη σεβασμού του "Οδικού Κώδικος Κυκλοφορίας", αλλά και την έλλειψη στοιχειώδους ανθρωπιάς, δηλαδή σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή εκ μέρους των οδηγών, και όχι μόνο των μοτοσικλετιστών, ταξί και ιδιωτικών, αλλά και οδηγών των τρόλλεϋ και των αστικών λεωφορείων, οι οποίοι είναι Δημόσιοι Υπάλληλοι και θα 'πρεπε να σέβονται το επάγγελμά τους, που είναι δημόσιο λειτούργημα.

Μερικοί δε απ' αυτούς είναι ψυχικώς άρρωστοι εκφράζοντας πολύ συχνά τον σαδισμό τους! Αυτό το έχω διαπιστώσει πολλές φορές: Π.χ. όταν ανάβει το "κόκκινο" γι' αυτούς, αντί να σταματήσουν την μηχανή του τρόλλεϋ, ή του Λεωφορείου, προχωρούν σιγά σιγά προς την διάβαση όπου περνούν οι πεζοί στο πράσινό τους, οι οποίοι μ' αυτήν την κακή και απάνθρωπη συμπεριφορά των οδηγών, έχουν χάσει κάθε αίσθημα ασφαλείας, αφού μ' αυτήν την συμπεριφορά, κινδυνεύει η ζωή τους! Όταν δε τους κάνεις νόημα να σταματήσουν αυτοί αρχίζουν να γελάνε και διασκεδάζουν με τον πόνο του άλλου ανθρώπου. Όταν λοιπόν κάποιος γελάει με τον πόνο του άλλου, είναι σαδιστής, και καθόλου κατάλληλος γι' αυτή την εργασία.

Το άλλο φοβερό είναι ότι η διάβαση των πεζών στο δικό τους "πράσινο" δεν είναι ποτέ άδεια, για να περάσουν φυσιολογικά με αίσθημα ασφαλείας (όπως γίνεται στα μέρη του Δυτικού Κόσμου, όπου ο πολίτης είναι πράγματι σεβαστός), αλλά είναι γεμάτη από κάθε είδους τροχοφόρα: από τρόλλεύ μέχρι μοτοσικλέτες, και αν τους διαμαρτυρηθείς γι' αυτήν την συμπεριφορά, αυτοί όλοι ή διασκεδάζουν ή σε βρίζουν.

Κι εγώ ερωτώ είναι η Αθήνα Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα; Γιατί οι Κυβερνώντες δεν αστυνομεύουν με σοβαρό τρόπο την κυκλοφορία, αλλά μας έχουν σαν "προβατα επί σφαγήν" επάνω την διάβαση στο "πράσινο των πεζών";

Πρέπει λοιπόν να ληφθούν μέτρα με σοβαρότητα, για να καρποφορήσουν: Βαρειά πρόστιμα για την παράβαση του Οδ. Κωδ. Κυκλοφορίας, με πληρωμή επί τόπου ή αφαίρεση αδείας. Και οι Κύριοι τροχονόμοι (όταν υπάρχουν) να προσέχουν τα τροχοφόρα, αλλά και τους πεζούς που κινδυνεύουν επάνω στις διαβάσεις. Επίσης όταν σταματάει το ρεύμα των τροχοφόρων, γεμίζουν ολόκληρη τη διάβαση μ' αυτά και οι πεζοί βρίσκονται μπλεγμένοι μέσα στις ρόδες, χωρίς να ξέρουν πότε θα κινηθούν!! (μια πραγματική ζούγκλα). Υπάρχουν ήδη στην Αθήνα θανατηφόρα ατυχήματα στο κόκκινο!

Πρέπει να μπει καθημερινή ενημέρωση για τους οδηγούς στην τηλεόραση και στα ραδιόφωνα με spots για τον Κώδικα. Τον Μάρτιο αρχίζει πάλι ο Τουρισμός και δεν πρέπει να ρεζιλευόμαστε στους ξένους!!

Ο Τσίλλερ, εργατικός και ακούραστος, εκτός από τήν Ακαδημίαν πού επισκέπτεται καθημερινώς, έχει καιρό να αναλαμβάνη και ιδιωτικάς εργασίας. Επί πλέον ασχολείται καί μέ τήν Αρχαιολογίαν. Αυτός, πρίν από τόν Σλήμαν, άρχισε ανασκαφάς στήν αρχαία Τροία. Ευτυχέστερος ήταν στήν ανασκαφή τού Παναθηναϊκού Σταδίου τό 1868, όπου επεσήμανε τήν ακριβή θέσι του. Για τον λόγον αυτόν καί την όλην εν τή Ακαδημία αφοσίωσίν του, τόν Μάρτιον τού 1870, ο Βασιλεύς Γεώργιος, τόν παρασημοφορεί μέ τό παράσημον τού Σωτήρος.

Συγχρόνως τού αναθέτει τήν μελέτην Ανακτόρου εις κτήμα Τατοΐου, τό οποίον ο Γεώργιος αγόρασε τόν Μάιον του 1872 από τόν Σκαρλάτον-Σούτζον, αλλά τό κτίριον δέν ανηγέρθη ποτέ.

Το 1871 ο Τσίλλερ ήδη πολύ γνωστός αναλαμβάνει την μελέτη του Δημοτικού Θεάτρου Αθηνών πού είχε ήδη αρχίσει να κτίζεται με σχέδια του Γάλλου αρχιτέκτονος Ζιραλντύ και που τελείωσε το 1889. Μετά 80 χρόνια κατεδαφίσθη αναιτίως. Συγχρόνως ο Τσίλλερ ανέλαβε και τα Θέατρα Πατρών και Ζακύνθου.

Αι Αθήναι εστερούντο θεάτρου. Υπήρχε μόνον το υποτυπώδες τού Μπούκουρα, κτισμένο στην σημερινή οδόν Μενάνδρου. Επίσης καί τό θέατρο Αρνιωτάκη, κτισμένο το 1871 στην Ομόνοια, όπου σήμερα το ξενοδοχείον Μπάγκειον. Μα αυτό γρήγορα έκλεισε, γιατί οι Αθηναίοι προτιμούσαν τα παριλίσσια Θέατρα "Άντρον των Μουσών" και "Ιλισσίδων Μουσών", σε γειτονιά του ιστορικού και δροσερού Ιλισσού, που οι σύγχρονοι Αθηναίοι μετέτρεψαν σε υπόνομο.

Στα μέσα του 1871 τελειώνει η Ανατολική πτέρυξ της ανόδου. Σε λίγο τελειώνει και η πτέρυξ της Δυτικής, ενώ προχωρεί ραγδαίως η πρόσοψις του κτιρίου.

Το 1872, επί Δημάρχου Παναγή Κυριακού, μετονομάζεται η οδός Οφθαλμιατρείου, σέ οδόν Σίνα. Στην Βιέννη έγινε τό αυτό, αλλά μετά τόν θάνατο τού Σίνα.

Τον ίδιο χρόνο 1871, ο άριστος μαθητής τού Ράαλ, ταλαντούχος ιστορικός και ζωγράφος Κρίστιαν Γκρίπενγκερλ (1839-1916), σχεδιάζει τάς τοιχογραφίας τής Ακαδημίας βάσει ιδεών του Διδασκάλου του. Θέμα είναι ο μυθικός κύκλος του Τιτάνος Προμηθέως.

Τόν δέ επόμενον χρόνον αναλαμβάνει τήν παραγγελίαν καί μετά δύο χρόνια (1874), εκλέγεται Καθηγητής στην Ακαδημία της Βιέννης, σε ηλικία 35 ετών.

Το 1872 η ξυλουργική εργασία τής στέγης, η οποία ακόμη μάς βασανίζει, είναι έτοιμη καί αναμένονται οι κέραμοι οι οποίοι αρχικά παρηγγέλθησαν στο Λιβόρνο αλλά αργότερα στήν Βιέννην.

Στά τέλη τού 1872 η Ακαδημία μέ έτοιμο το εξάστυλο πρόστυλόν της, ορθούται μεγαλοπρεπής.

Οι διερχόμενοι πολίτες, ιδίως οι Καλλιτέχναι, Συγγραφείς, Επιστήμονες κ.λπ. τήν εθαύμαζαν και ηύχοντο όπως το μελλοντικόν Σώμα των Ακαδημαϊκών, ανταποκριθή στήν λαμπρότητα τού κτιρίου πού θα τό στεγάση. Περισσότερο από όλους καμάρωνε ο Τσίλλερ. Το εκδηλώνει στό γράμμα του (τού Ιουνίου 1872) προς τον Χάνσεν, γράφοντας: "Η οικοδομή προκαλεί μεγαλειώδη εντύπωσιν. Πόσον θα αυξηθή η λαμπρότης της, όταν τεθή η Γλυπτική διακόσμησις".

Πολλοί Καλλιτέχναι θέλουν να εργασθούν στήν Ακαδημίαν. Μεταξύ αυτών καί ο γνωστός νεοκλασσικός Γλύπτης Καθηγητής Ιωάννης Κόσσος, ο Γλύπτης του Ρήγα και των Ζαππαίων. Γι' αυτό στέλνει στήν Βιέννη, προπλάσματα τού Απόλλωνος καί τής Αθηνάς, όπως και τών δύο Φιλοσόφων. Αλλά τόσον ο Σίνας όσον και ο Χάνσεν προτιμούν τόν Λεωνίδαν Δρόσην.

Ο Δρόσης εκθέτει στην Έκθεσιν της Βιέννης του 1872, το κεντρικόν αέτωμα τής Ακαδημίας καί τιμάται μέ Α' Βραβείον. Η φήμη του τόν κάμνει διάσημον. Το 1872, κατόπιν διαγωνισμού αναλαμβάνει τόν μαρμάρινον ανδριάντα του Ι. Βαρβάκη, με πρόσωποποιημένες αλληγορίες στήν βάσι του, αντί δραχμών 85.000. Το δε 1874 τού ανατίθεται η εκτέλεσις τών τεσσάρων εξωτερικών αγαλμάτων τής Ακαδημίας, αφ' ενός τής Αθηνάς και τού Απόλλωνος, ύψους 3,50 μέτρων, αντί του ποσού των 80.000 δραχμών και αφ' ετέρου τών δύο καθημένων φιλοσόφων Σωκράτους και Πλάτωνος, ύψους 2,40 μέτ. αντί δραχμών 50.000.

Μεγάλη και δυνατή είναι αυτή η πολιτεία, μα κάτι την βαραίνει, κάτι παληό, μουντό, δυσκολοβάσταχτο: είναι οι αιώνες που διάβηκαν χωρίς να την αλλάξουν.

Από ψηλά μια λίμνη στέγες θλιβερές την κάνουν να χάνει πότε πότε την απέραντη ομοιομορφία της, λογής λογής τρούλλοι και τόξα που ξεπροβάλλουν εδώ κι εκεί μισοκρυμμένα στην ομίχλη.

Παμπάλαιες σκοτεινιασμένες εκκλησιές απ’ όπου πέρασαν στρατιές οι σταυροφόροι κι οι βασιλιάδες οι τρανοί.

Οι καλντεριμένοι δρόμοι της παληάς πόλης βαστούν ακόμη ανέπαφοι από τότε και τα χοντρά πέτρινα γεφύρια που την δένουν με την καινούρια, της δεξιάς όχθης καθρεφτίζουν τις πανάρχαιες καμάρες τους μέσα στα γκριζοπράσινα νερά, που αιώνες τώρα κυλούν ατάραχα ανάμεσα από δυο σειρές πανύψηλες αγριοκαστανιές. Αν κι ολόγυμνα τούτα τα δέντρα, το μεγαλύτερο διάστημα του χρόνου, δεν παύουν να δίνουν μια νότα γραφική στ’ ονομαστό ποτάμι.

Η γραφικότητα βέβαια δεν είναι κάτι που θα ‘λεγε κανείς ότι λείπει από το Παρίσι. Κι αυτό γιατί είναι μια από τις λίγες πόλεις που διατηρούν μ’ ένα σεβασμό γεμάτο αγάπη όλες εκείνες τις παληές γωνιές που θα είχαν κάτι να πουν για την περασμένη ζωή της.

Η πέτρα η μαυρισμένη στέκει και διηγείται: Είναι κάποιο παληό Αρχοντικό που τώρα μισοπέφτει. Μια βιτρίνα παλαιοπωλείου, κάπου εκεί κοντά στο λιτό κτήριο του 17ου αιώνα, όπου στεγάζεται η Γαλλική Ακαδημία, γεμάτη από παράξενα κι ενδιαφέροντα αντικείμενα μπορεί να καθηλώσει αρκετή ώρα ένα φιλότεχνο διαβάτη που θέλει δεν θέλει θ’ αναπολήσει τη δαιμόνια εκείνη περιγραφή του Baljac σ’ ένα απ’ τα μεγάλα του βιβλία.

Κι ίσως κάποιο απ’ τα’ αναρίθμητα εκείνα καφενεία τα παντοτεινά γεμάτα από καλλιτέχνες κάθε είδους να έχει να μιλήσει για τον ποιητή που ‘γραφε στίχους μελαγχολικούς δίπλα σ’ ένα ποτήρι αψέντι.

Παρίσι! Πόλη φωτολουσμένη μέσα στη σκοτεινιά της.

Κάτι σαν φως βγαίνει από παντού, από τις φαρδιές λεωφόρους που διασχίζουν την πόλη απ’ άκρη σ’ άκρη. Από τα πάρκα, τους κήπους και τις πλατείες που δημιουργούν ένα αίσθημα απλοχωριάς και πλούτου με τον λεύτερο ορίζοντα που αφήνουν γύρω στα μεγαλόπρεπα παλάτια, τις αυτοκρατορικές αψίδες, τα θέατρα με τα εντυπωσιακά γλυπτά και τα’ άλλα μνημεία που συναντά κανείς σε κάθε του βήμα.

Αλλά κι από τα σκοτεινά και στενόμακρα δρομάκια της αριστερής όχθης αναδύεται μια έντονη πνευματικότητα σφιχτοδεμένη με μια γόνιμη καλλιτεχνική διάθεση.

Μήπως είναι τα αιωνίως συνωστισμένα βιβλιοπωλεία, ή μήπως οι διάφορες εκθέσεις νεαρών ζωγράφων που ξεφυτρώνουν συχνά πυκνά; Μά και χωρίς αυτά οι γειτονιές του Παρισιού δεν παύουν να κρατούν τον ξέχωρο χαρακτήρα που δίνουν οι στρογγυλές τους αυλόπορτες και κείνα τα μικρομάγαζα, τα τόσο χαριτωμένα.

‘Ολ’ αυτά μαζί, μεγάλα και μικρά, παληά και καινούρια με την ποικιλόμορφη χάρη τους συνθέτουν τ’ αρμονικό σύνολο που εξακολουθεί να εκπλήσσει χιλιάδες ξένους επισκέπτες.

[1] Γέροντος Πορφυρίου, Βίος και Λόγοι, Ι.Μ. Χρυσοπηγής, Χανιά 2003, σ. 203 ε.

[2] O. Clement , Questions sur l' homme, Paris 1972, σελ. 56: "Από καμμιά πια ύπαρξη δεν είναι αποχωρισμένος - όχι μόνο μέσα στο χώρο, αλλά και μέσα στο χρόνο. τείνει να φέρει μέσα του ολόκληρη την ανθρωπότητα".

12 Και εκεί επέστρεψα βλέπειν την φωνήν ήτις ελάλει μετ' εμού^. και επιστρέψας είδον επτά λυχνίας χρυσάς,	12 Και όταν εγύρισα οπίσω είδον επτά χρυσάς λυχνίας, που εσυμβόλιζαν τας επτά Εκκλησίας, αι οποίαι σκορπίζουν φως εις τον σκοτισμένον από την πλάνην και αμαρτίαν κόσμον.
13 και εν μέσω των επτά λυχνιών όμοιον υιώ ανθρώπου, ενδεδυ-μένον ποδήρη και περιεζω-σμένον προς τοις μαστοίς ζώνην χρυσήν^.	13 Και εις το μέσον των λυχνιών αυτών, προστάτην των και πηγήν του φωτός των, πρόσωπον ένδοξον που ωμοίαζε προς υιόν ανθρώπου, που εφόρει μεγαλοπρεπές ένδυμα, το οποίον έφθανεν έως τα πόδια του, και ήτο ζωσμένος πλησίον του στήθους του με ζώνην χρυσήν, βασιλικήν.
14 η δε κεφαλή αυτού και αι τρίχες λευκαί ως έριον λευκόν, ως χιών, και οι οφθαλμοί αυτού ως φλοξ πυρός,	14 Η κεφαλή του δε και αι τρίχες της ήσαν λευκαί σαν άσπρο μαλλί, σαν χιόνι, δια να συμβολίζουν, ότι και αυτός είναι σαν τον Θεόν παλαιός των ημερών. Και τα μάτια του ήσαν σαν φλόγα φωτιάς, που φωτίζει όλα και δεν μένει τίποτε κρυμμένον εμπρός της.
15 και οι πόδες αυτού όμοιοι χαλκολιβάνω, ως εν καμίνω πεπυρωμένοι, και η φωνή αυτού ως φωνή υδάτων πολλών,	15 Και τα πόδια του ωμοίαζαν κατά την λαμπρότητα και στερεότητα προς μεταλλικόν μίγμα χρυσού και αργύρου, σαν να ήσαν καθαρισμένα και δοκιμασμένα και χυμένα μέσα εις κάμινον, και η φωνή του ήτο δυνατή σαν την βοήν που κάνουν νερά πολλά, όταν πίπτουν από υψηλά.
16 και έχων εν τη δεξιά χειρί αυτού αστέρας επτά, και εκ του στό-ματος αυτού ρομφαία δίστομος οξεία εκπορευομένη, και η όψις αυτού ως ο ήλιος φαίνει εν τη δυνάμει αυτού.	16 Και είχεν εις το δεξιόν του χέρι επτά αστέρια, τους επισκόπους των επτά Εκκλησιών, τας οποίας αυτός ορίζει και κυβερνά. Και από το στόμα του έβγαινε ρομφαία δίκοπος κοπτερή, σύμβολον της δυνάμεως του λόγου του και της δικαίας κρίσεώς του. Και το πρόσωπόν του έλαμπε φωτεινόν και αστραπτερόν, όπως λάμπει ο ήλιος με όλην την λαμπρότητά του.
17 Και ότε είδον αυτόν, έπεσα προς τους πόδας αυτού ως νεκρός, και έθηκε την δεξιάν αυτού χείρα επ' εμέ λέγων^. μη φοβού^. εγώ ειμι ο πρώτος και ο έσχατος	17 Και όταν τον είδα έπεσα εμπρός εις τα πόδια του σαν νεκρός από τον φόβον μου. Και έβαλε το δεξιόν του χέρι επάνω μου και είπε^. Μη φοβήσαι. Εγώ είμαι ο πρώτος, διότι υπάρχω αιωνίως, και ο έσχατος, διότι θα είμαι πάντοτε.
18 και ο ζων και εγενόμην νεκρός, και ιδού ζων ειμι εις τους αιώνας των αιώνων, και έχω τας κλεις του θανάτου και του άδου.	18 Είμαι ακόμη εκείνος, που ζη διαρκώς και έχει την ζωήν από τον εαυτόν του. Και έγινα νεκρός, διότι απέθανα δια την σωτηρίαν των ανθρώπων. Και ιδού, ότι παρά τον σταυρικόν θάνατόν μου ζω εις τους αιώνας των αιώνων. Και έχω εις τα χέρια μου τα κλειδιά του θανάτου και του Άδου, διότι με τον θάνατόν μου κατέλυσα τον θάνατον και έλαβα εξουσίαν και επί του Άδου.
19 γράψον ουν ά είδες, και ά εισι και ά μέλλει γίνεσθαι μετά ταύτα^.	19 Γράψε λοιπόν όσα είδες, και όσα υπάρχουν και αναφέρονται εις το παρόν και όσα μέλλουν να γίνουν ύστερα μέχρι της συντελείας των αιώνων.
20 το μυστήριον των επτά αστέρων ων είδες επί της δεξιάς μου, και τας επτά λυχνίας τας χρυσάς, οι επτά αστέρες άγγελοι των επτά εκκλησιών εισι, και αι λυχνίαι αι επτά εκκλησίαι εισίν.	20 Και πρωτίστως σου εξηγώ το μυστικόν νόημα των επτά αστέρων, που είδες εις το δεξιόν μου χέρι, και των επτά λύχνων των χρυσών. ΟΙ επτά αστέρες σημαίνουν επτά επισκόπους των επτά Εκκλησιών, που εκπροσωπούν την όλην Εκκλησίαν. Και αι επτά λυχνίαι συμβολίζουν τας επτά Εκκλησίας: Επτά Χριστ. Κοινότητες, σε 7 Ελληνικές Πολιτείες της Μικράς Ασίας.

Κείμενο	Ερμηνεία
12 ευχαριστούντες τω Θεώ και πατρί τω ικανώσαντι ημάς εις την μερίδα του κλήρου των αγίων εν τω φωτί,	12 Να ευχαριστήτε και να δοξάζετε τον Θεόν και Πατέρα, ο οποίος μας ηξίωσε και με την χάριν Του μας έδωσε την ικανότητα, να λάβωμεν μέρος και να γίνωμεν μέτοχοι της κληρονομίας, την οποίαν θα έχουν οι Άγιοι (δηλαδή της μακαρίας και φωτεινής βασιλείας του Θεού.
13 ός ερρύσατο ημάς εκ της εξουσίας του σκότους και μετέστησεν εις την Βασιλείαν του υιού της αγάπης Αυτού.	13 Αυτός είναι εκείνος που μας ελυτρωσεν από την εξουσίαν των σκοτεινών δαιμόνων και μάς κατέταξε εις την βασιλείαν Τού Υιού της αγάπης Του.
14 εν ω έχομεν την απολύτρωσιν, την άφεσιν των αμαρτιών^.	14 Δια του Υιού Του δε, τού Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, πήραμε και έχομεν την απολύτρωσιν, την συγχώρησιν και εξάλειψιν των αμαρτιών μας.
15 Ός εστιν εικών του Θεού του αοράτου, πρωτότοκος πάσης κτίσεως,	15 Αυτός, ο Υιός, είναι απαράλλακτη εικών του Θεού του αοράτου, πρωτότοκος, που δεν εκτίσθη, αλλ' εγεννήθη προαιωνίως από την αυτήν ουσίαν του Πατρός, Θεός τέλειος, πρίν ακόμη δημιουργηθεί κανένα απολύτως από όλα τα κτίσματα.
16 ότι εν Αυτώ εκτίσθη τα πάντα, τα εν τοις ουρανοίς και τα επί της γης, τα ορατά και τα αόρατα, είτε θρόνοι είτε κυριότητες είτε αρχαί είτε εξουσίαι^. τα πάντα δι' Αυτού και εις Αυτόν έκτισται^.	16 Διότι δι' αυτού εκτίσθησαν τα πάντα, όλα όσα υπάρχουν εις τους ουρανούς και εις την γην, τα ορατά και τα αόρατα, είτε τα αόρατα αυτά είναι οι Θρόνοι, είτε είναι αι Κυριότητες είτε είναι αι Εξουσίαι, όλα εν γένει τα τάγματα των αγγέλων δι' Αυτού και εις δόξαν Αυτού έχουν κτισθή.
17 και Αυτός εστί προ πάντων, και τα πάντα εν Αυτώ συνέστηκε,	17 Και Αυτός άναρχος και προαιώνιος υπάρχει πριν από όλα, και τα πάντα συγκρατούνται εις την ύπαρξιν και κυβερνώνται από Αυτόν.
18 και Αυτός εστιν η κεφαλή του σώματος της Εκκλησίας^. ός εστίν αρχή, πρωτότοκος εκ των νεκρών, ίνα γένηται εν πάσιν Αυτός πρωτεύων,	18 Και Αυτός είναι η κεφαλή και ο αρχηγός του σώματος, δηλαδή της Εκκλησίας^. η αρχή και η ζωοποιός δύναμις της Εκκλησίας, ο πρώτος που ανεστήθη εκ των νεκρών, δια να γίνη Αυτός και ως άνθρωπος πρώτος εις όλα.
19 ότι εν Αυτώ ευδόκησε πάν το πλήρωμα κατοικήσαι	19 Διότι εις Αυτόν έχει ευαρεστηθή και ευχαριστηθή να κατοικήση ολόκληρος η θεότης.
20 και δι' Αυτού αποκαταλλάξαι τα πάντα εις Αυτόν, ειρηνοποιήσας δια του αίματος του σταυρού Αυτού, δι' Αυτού είτε τα επί της γης είτε τα εν τοις ουρανοίς.	20 Και δια μέσου αυτού ευηρεστήθη και ηθέλησεν ο Θεός να συμφιλιώση τα πάντα προς τον εαυτόν Του. Ειρήνευσε δε και συνεφιλίωσε με το αίμα της σταυρικής Του θυσίας τόσον τους ανθρώπους της γης μεταξύ τους και με τον Θεόν, όσον και τους εν ουρανοίς αγγέλους με όλους ημάς τους ανθρώπους.
21 και υμάς ποτε όντας απηλλοτριωμένους και εχθρούς τη διανοία εν τοις έργοις τοις πονηροίς, νυνί δε αποκατήλλαξεν	21 Και σάς, οι οποίοι άλλοτε ήσασθε αποξενωμένοι από τον Θεόν και εχθροί Αυτού, κατά τον εσωτερικόν σας άνθρωπον, με τα πονηρά του έργα, τώρα σας συνεφιλίωσε
22 εν τω σώματι της σαρκός Αυτού δια του θανάτου, παραστήσαι υμάς αγίους και αμώμους και ανεγκλήτους κατενώπιον Αυτού,	22 δια του σώματός Του, της ιδικής Του σαρκός, με τον σταυρικόν Του θάνατον, δια να σας καταστήση και σας παραστήση ενώπιόν Του αγίους και αμέμπτους και χωρίς καμμίαν κατηγορίαν.
23 ει γε επιμένετε τη πίστει τεθεμελιωμένοι και εδραίοι και μή μετακινούμενοι από της ελπίδος του Ευαγγελίου ου ηκούσατε, του κηρυχθέντος εν πάση τη κτίσει τη υπό τον ουρανόν, ου εγενόμην εγώ Παύλος διάκονος.	23 Αυτά τα σωτήρια και ανεκτίμητα δώρα σάς τα έδωσεν ως ιδικά σας πλέον, εάν βέβαια και σεις έχετε πάρει την απόφασιν να μένετε σταθερά θεμελιωμένοι εις την πίστιν, στερεοί και αμετακίνητοι επάνω εις την Ελπίδα, που μας παρέχει το Ευαγγέλιον, το οποίον έχει κηρυχθεί εις όλην την οικουμένην την κάτω από τον ουρανόν και του οποίου Ευαγγελίου εγώ, ο Παύλος, έγινα διάκονος.

Κείμενο	Ερμηνεία
5 τούτο γαρ φρονείσθω εν υμίν ό και εν Χριστώ Ιησού,	5 Διότι πρέπει εις τούτο να μιμηθήτε τον Κύριον, να καλλιεργήσετε δηλαδή το φρόνημα της ταπεινοφροσύνης απέναντι των άλλων και της αγάπης προς τους άλλους, το οποίον υπήρχε και εις τον Ιησούν Χριστόν.
6 ός εν μορφή Θεού υπάρχων ουχ αρπαγμόν ηγήσατο το είναι ίσα Θεώ,	6 Ο Χριστός δηλαδή καίτοι είχε την αυτήν ουσίαν και τα αυτά άπειρα ιδιώματα με τον Θεόν και ως ζωντανή, αυτουσία και απαράλλακτος εικών του Θεού υπήρχε εν μορφή Θεού, δεν εθεώρησε, ότι έχει εξ αρπαγής το να είναι ίσος με τον Θεόν. (Δι' αυτό δε και δεν εφοβήθη να αποθέση κατά συγκατάβασιν και οικονομίαν δι' ημάς την δόξαν της θεότητός Του).
7 αλλ' εαυτόν εκένωσε μορφήν δούλου λαβών, εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμενος,	7 αλλά άδειασε, τρόπον τινά, τον εαυτόν Του και εμίκρυνε μόνος Του την άπειρον δόξαν της θεότητος Του προσκαίρως και έλαβε μορφήν δούλου, γενόμενος όμοιος με τους ανθρώπους.
8 και σχήματι ευρεθείς ως άνθρωπος εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού.	8 Και ευρέθη έτσι κατά το σχήμα και την εμφάνισιν σαν απλούς άνθρωπος, ενώ δεν έπαυσε ούτε επί στιγμήν να είναι και τέλειος Θεός, και εταπείνωσε τον εαυτόν Του γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου και μάλιστα θανάτου σταυρικού, του πλέον φρικτού και ταπεινωτικού.
9 διό και ο Θεός Αυτόν υπερύψωσε και εχαρίσατο αυτώ όνομα το υπέρ παν όνομα,	9 Δι' αυτήν Του δε την ταπείνωσιν και υπακοήν τον ύψωσε και τον εδόξασε με το παραπάνω ο Θεός και ως άνθρωπον και Του εχάρισε το όνομα Κύριος, που είναι ανώτερον από κάθε άλλο όνομα του ουρανού και της γης.
10 ίνα εν τω ονόματι Ιησού παν γόνυ κάμψη επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων,	10 Και Τον υπερύψωσε, δια να καμφθή εις το όνομα του Ιησού κάθε γόνατον με ευλάβειαν και σεβασμόν και να προσκυνήσουν τον Ιησούν οι επουράνιοι άγγελοι και οι επίγειοι άνθρωποι και αυτά ακόμη τα πονηρά πνεύματα, που είναι εις τα καταχθόνια, να υποταχθούν με φόβον και τρόμον ενώπιον της θείας του δυνάμεως και δόξης.
11 και πάσα γλώσσα εξομολογήσηται ότι Κύριος Ιησούς Χριστός εις δόξαν Θεού Πατρός.	11 Και έτσι κάθε γλώσσα να διαλαλήση με όλην της την δύναμιν, ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Κύριος του ουρανού και της γης^. και η διακήρυξις αυτή θα γίνεται εις δόξαν του Θεού και Πατρός (ο οποίος έτσι εσχεδίασε την σωτηρίαν των ανθρώπων και την δόξαν τού ενανθρωπήσαντος υιού Του).

Κείμενο	Ερμηνεία
15 Δια τούτο καγώ, ακούσας την καθ' υμάς πίστιν εν τω Κυρίω Ιησού και την αγάπην την εις πάντας τους Αγίους.	15 Ανήκετε, λοιπόν, και σεις εις τον λαόν του Θεού. Δια τούτο και εγώ, όταν ήκουσα την πίστιν σας προς τον Κύριον Ιησούν και την αγάπην, την οποίαν δεικνύετε προς όλους τους Χριστιανούς, ανεξαρτήτως εθνικότητος και τάξεως,
16 ου παύομαι ευχαριστών υπέρ υμών μνείαν υμών ποιούμενος επί των προσευχών μου,	16 δεν παύω να ευχαριστώ τον Θεόν δια σάς και να σας ενθυμούμαι πάντοτε εις τας προσευχάς μου.
17 ίνα ο Θεός του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο πατήρ της δόξης, δώη υμίν πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως εν επιγνώσει Αυτού,	17 Ζητώ δε εις τας προσευχάς μου να σάς δώση ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και ο Πατήρ της δόξης πνευματικόν χάρισμα σοφίας και αποκαλύψεως των θείων αληθειών, δια να λάβετε όσον το δυνατόν τελειοτέραν γνώσιν Αυτού και του αγίου Του θελήματος.
18 πεφωτισμένους τους οφθαλμούς της καρδίας υμών εις το ειδέναι υμάς τίς εστιν η ελπίς της κλήσεως Αυτού, και τίς ο πλούτος της δόξης της κληρονομίας Αυτού εν τοις Αγίοις,	18 Παρακαλώ δε ακόμη τον Θεόν, να σας δώση φωτισμένα τα μάτια της καρδίας σας, δια να γνωρίσετε σεις καλά ποία είναι τα ελπιζόμενα αγαθά, δια τα οποία μας έχει καλέσει ο Θεός, και ποιός είναι ο αφάνταστος πλούτος της δόξης, την οποίαν από καταβολής κόσμου έχει αποφασίσει να δώση ως κληρονομίαν εις τους πιστούς.
19 και τί το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεως Αυτού εις ημάς τους πιστεύοντας κατά την ενέργειαν του κράτους της ισχύος Αυτού,	19 Και να γνωρίσετε ακόμη, ποίον είναι το ασύλληπτον μέγεθος της δυνάμεως Αυτού, την οποίαν έδειξε και δεικνύει εις ημάς τους πιστεύοντας, ώστε να μας σώση από την αμαρτίαν και να μας οδηγήση εις την δόξαν του ουρανού, σύμφωνα με την εν ενέργειαν της ακατανικήτου ισχύος Του,
20 ήν ενήργησεν εν τω Χρτιστώ εγείρας Αυτόν εκ νεκρών, και εκάθισεν εν δεξιά Αυτού εν τοις επουρανίοις	20 την οποίαν έχει εκδηλώσει εν τω προσώπω του Ιησού Χριστού, όταν ανέστησεν Αυτόν εκ των νεκρών και Τον έθεσεν εις τα δεξιά του θρόνου Του, επάνω εις τους Ουρανίους Κόσμους.
21 υπεράνω πάσης αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος και παντός ονόματος ονομαζομένου ου μόνον εν τω αιώνι τούτω, αλλά και εν τω μέλλοντι^.	21 Και Τον έβαλεν υψηλότερα από τους αγγέλους, πάρα-πάνω από κάθε Αρχήν και Εξουσίαν και Δύναμιν και Κυριότητα και από κάθε άλλο αγγελικόν και ένδοξον όνομα, που υπάρχει και ονομάζεται όχι μονάχα εις την παρούσαν ζωήν, αλλά και εις την μέλλουσαν.
22 και πάντα υπέταξεν υπό τους πόδας Αυτού, και Αυτόν έδωκε κεφαλήν υπέρ πάντα τη Εκκλησία,	22 Και υπέταξε τα πάντα κάτω από τα πόδια Του^. τον ένδοξον δε αυτόν Κύριόν μας τον κατέστησε κεφαλήν εις την Εκκλησίαν, πάρα-πάνω από όλα.
23 ήτις εστί το σώμα αυτού, το πλήρωμα του τα πάντα εν πάσι πληρουμένου.	23 Αυτή δε η Εκκλησία είναι το σώμα Του, το συμπλήρωμα του Χριστού, ως ανθρώπου και ως κεφαλής της Εκκλησίας του Χριστού, ο οποίος ως άπειρος Θεός γεμίζει τα πάντα με την πανάγαθον παρουσίαν Του και χορηγεί τα πάντα εις όλα τα δημιουργήματά Του.